Рәссам меһриай пида: "рәсимлиримдә көчмәнләр һаятидики бесимлар әкс әттүрүлди"

Мухбиримиз меһрибан
2021-01-27
Share
Рәссам меһриай пида: Америкадики уйғур рәссам меһриай пида.
Social Media

Йеқинда америка университети музейханисида "2020-йиллиқ президент сайлими һарписидики күзлүк рәсим көргәзмиси" өткүзүлди. Мәлум болушичә бу америка университети музейханиси тәрипидин һәр төт йилда бир қетим америка президент сайлими һарписида өткүзүлүп келиниватқан мәхсус темидики көргәзмә икән. Бу йиллиқ көргәзмә америкада елинған корона вируси юқумиға қарши карантин тәдбирлири сәвәблик торда өткүзүлгән.

Мәлум болушичә, мәзкур университетта өткүзүлгән 2020-йиллиқ күзлүк рәсим көргәзмисигә америкадики уйғур рәссам меһриай пиданиң көчмәнләрниң мусапирлиқ һаятидики бесимлар тема қилинған рәсимлири қоюлуп, зор қизиқиш қозғиған вә мутәхәссисләрниң юқури баһасиға еришкән.

Mehray-Pida-Waqit-We-Boshluq2.jpg
Меһриай пида ханимниң "вақит вә бошлуқ 2" намлиқ әсири.

Мәзкур көргәзмидә америкадики истратегийә мутәхәссиси вә тархчи едвард лутвак әпәнди уйғур рәссам меһриай пиданиң рәсимлирини тонуштуруп, мундақ дегән: "америкадики һазирқи заман рәссамлириниң бири болған меһриай пида әсәрлиридә өзигә хас сәнәт алаһидиликини әкс әттүргән. Мән униң әсәрлирини көргән чеғимда, униң әсәрлиридә у тәвә болған көп қатламлиқ мәдәнийәт алаһидиликлириниң әкс әткәнликини һес қилмай туралмаймән, бу җәһәттә у өзиниң әсәрлиридин вә талантидин пәхирләнсә болиду."

Едвард лутвак әпәнди меһриай пиданиң әсәрлири һәққидә язған баһасида йәнә хитай һөкүмитиниң рәһимсиз бастурушиға учраватқан уйғурларниң хитайдин пәрқлиқ болған, шанлиқ мәдәнийәткә игә бир милләт икәнликини алаһидә тилға алған.

У мундақ дегән: "буларниң һәммиси уйғурларниң хитайда етирап қилинған башқа 55 милләттин пәрқлиқ икәнликини билдүриду. Уйғурлар фолклор нуқтисидин алғанда, хитай мәдәнийити билән йүзләшкәндин башқа, оттура деңиз районидин кәлгән нестуриян дининиң, һиндистандин тарқалған будда дининиң, ғәрбий асиядин тарқалған ислам дининиң тәсирини қобул қилған. Буларниң һәммиси уларниң дуттар билән орунланған дастанлирида әкс әттурулгән. Икки тарилиқ, узун боюнлуқ бу чалғу юқири маһарәт тәләп қилиду. Бу дастанларда улар учраватқан зулумниң дәһшитини һес қилиш мумкин. Буларда зулумға учриғучиларниң кәйпияти ипадиләнгән. Һәтта һөкүмәтниң йерим саватсиз сақчилири вә әскәрлириму буниңдин һозур алиду, бу хил бүйүк мәдәнийәттин көңүл ачиду, улар бу хил мәдәнийәт әвзәлликиниң тәсиригә учриған."

Мәзкур рәсим көргәзмисиниң торда елип берилған ечилиш мурасимиға риясәтчилик қилған америка университети музейиниң директори җак расмоссин әпәнди, көргәзминиң 2020-йиллиқ президент сайлими һарписида "көчмәнләр мәсилиси вә йәр шари һава келиматиниң бузулушиниң инсанларға елип кәлгән тәһдити" темисиға беғишланғанлиқини билдүргән. У йәнә бу йиллиқ көргәзмигә әсәрлири таланған сәнәткарларни тонуштурғанда, мексикалик фотограф алан герсон вә хитайдин америкаға көчмән болуп йәрләшкән уйғур рәссам меһриай пиданиң әсәрлирини алаһидә тилға алған. Меһриай пиданиң рәсимлиридә көчмәнләр учраватқан киризис тема қилинғанлиқини тәкитлигән.

Көргәзмигә рәсими талланған меһриай пида ханим зияритимизни қобул қилип, мәзкур көргәзмигә 14 ай ичидә сизип тамамлиған әсәрлиридин 6 парчә рәсиминиң қоюлғанлиқини билдүрди вә бу рәсимләрдә әкс әттүрүлгән тема һәққидә тохталди.

Меһриай ханимниң билдүрүшичә, униң әсәрлиридә вәтинидин айрилип мусапирчилиқ һаятида яшаватқан көчмәнләр. Уларниң өз вәтинидә вә көчмәнлик һаятида дуч кәлгән һәр хил бесимлар әкс әткән икән.

Меһриай пида ханим бу қетим америка университетида өткүзүлгән рәсим көргәзмигә өзигә охшаш бир уйғур рәссамниң әсәрлириниң таллинишидин шәрәп һес қилғанлиқини билдүрди.

Меһриай пида ханим нөвәттә америка қатарлиқ дөләтләрдә көчмәнләр мәсилиси муһим темиларниң биригә айланған бир мәзгилдә, өзигә охшаш америкада көчмән болуп яшаватқан бир уйғур рәссамниң әсәрлириниң көргәзмигә таллиниши, 15 йиллиқ тиришчанлиқиниң нәтиҗиси икәнликини билдүрди.

Униң тәкитлишичә, бу қетимқи көргәзмидин нөвәттә дуняниң һәрқайси җайлирида көчмәнлик һаятида яшашқа мәһкум болған уйғурларниң дуняниң диққәт нуқтиси болуватқанлиқини вә уйғурлар мәсилисиниң америка вә явропа дөләтлиридә көңүл бөлүшкә тегишлик муһим темиларниң биригә айланғанлиқини көрүвелиш мумкин икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт