Dan bishop: “Xitayning Uyghur mejburiy emgiki UFLPA ning ijra'atigha yenila jiddiy xiris peyda qilmaqta”

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.01.18
Dan-Bishop “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ning ijra qilinish ehwali heqqide guwahliq anglash yighinida amérika dölet mejlisi ezasi den bishop (Dan Bishop) sözlewatidu, 2023-yili 19-öktebir, washin'gton
house.gov/screenshot

Amérika dölet mejlisining bir tarmaq komitéti xitay teminlesh zenjiri “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ning ijra'atigha yenila jiddiy xiris peyda qilmaqta, dep qarighan bir waqitta, amérika moda kiyim sahesi diqqitini Uyghur mejburiy emgek mehsulatlirigha merkezleshtürüp, bu xil mehsulatlarni chekleshte amérika hökümiti bilen dawamliq hemkarlishidighanliqi we uning bilen ortaq heriket qilidighanliqini bildürgen. Amérikadiki “Moda pasoni” torining 15-yanwar bergen xewiride qeyt qilinishiche, amérika moda kiyim sahesidiki mes'ul kishiler amérika dölet mejlisi tarmaq komitétining endishilirige qarita özlirining moda kiyim sahesidiki qanunluq tijaretni toxtatmasliq asasida, diqqet nuqtisini Uyghur mejburiy emgiki élip kéliwatqan yuqiri derijide xewplik sodilargha mezkezleshtüridighanliqini éytqan.

Amérika moda kiyim sana'iti jem'iyitining re'isi juliya xyus(Julia Hughes) “Moda pasoni” torigha qilghan sözide, awam palatasining tarmaq komitéti we dölet mejlisi “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ning nishanliq we ünümlük bolushigha kapaletlik qilishni ümid qilidighanliqi, halbuki moda kiyim sahesining teminlesh zenjiridiki mejburiy emgekke xatime bérishte qet'iy ikenlikini bildürgen.

Uning tekitlishiche, moda kiyim sahesi alaqidar organlar bilen dawamliq hemkarliship, “Ochuq-ashkaraliqni yuqiri kötürüsh, nishan téximu éniq bolush, ortaq heriket qilish, qanunluq tijaretni toxtatmasliq asasida diqqetni yuqiri derijide xewplik sodilargha merkezleshtüridiken”.

Amérika moda kiyim sahesi amérika awam palatasining bir tarmaq komitétining, xitayning yershari teminlesh zenjiridiki Uyghur mejburiy emgiki yenila amérika qanunining ijra'atigha jiddiy xiris peyda qiliwatqanliqini agahlandurushigha qarita bu inkasta bolghan. Amérika awam palatasi ana weten bixeterliki komitétining “Közitish, tekshürüsh we jawabkarliq tarmaq komitéti” ötken hepte chaqirghan guwahliq yighinida, komitét re'isi dan bishop(Dan Bishop) mejburiy emgekning iqtisadiy, istratégiyelik we exlaqiy mesile ikenlikini bildürüp, “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” xitayning bulang-talang xaraktérlik ékspilatatsiyege qarshi bésilghan muhim qedem bolsimu, emma xitayning mejburiy emgek qilmishining dunya teminlesh zenjirige dawamliq jiddiy xiris peyda qiliwatqanliqini éytqan.

Dan bishop mundaq deydu: “Epsuski, xitayning yershari teminlesh zenjiride mejburiy emgekni dawamliq ishlitishi, keng iqtisadiy sahede qanunning ijra qilinishigha dawamliq jiddiy xiris peyda qilmaqta. Bu, toqumichiliq, minéral maddilar we déngiz mehsulatlirini ‍öz ichige alidu. Mesilen, xitay toqumichiliq sana'itide ishlitiliwatqan mutleq köp qisim paxta shinjangda östürülidu. Bu, ‛Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni‚ nishan qilghan xitayning dölet hamiyliqidiki mejburiy emgek nuqtilarning biri.”

Uning qeyt qilishiche, amérika tamozhnisi izitopluq tekshürüsh arqiliq amérikagha import qiliniwatqan kiyim-kécheklerge “Shinjang paxtisi” ishlitilgenlikini dawamliq bayqimaqtiken.

Nöwette, “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ijra qilinip kéliwatqan 2022-yili 6-aydin hazirghiche, qimmiti 46 milyon dollarliq toqumichiliq we kiyim kéchek mehsulatining amérikagha kirishi ret qilin'ghanliqi qeyt qilinmaqta. Dan bishopning tekitlishiche, bu miqdar amérika her yili xitaydin import qilidighan toqumichiliq mehsulatigha nisbeten tilgha alghuchilik emes iken.

Dan bishop mundaq deydu: “Chégra qoghdash we tamozhna idarisi tutup qalghan mallarning nisbiti, amérika her yili xitaydin import qilidighan milyardlarche dollarliq toqumichiliq mehsulatigha nisbeten tilgha alghuchilik emes. Bu, ‛Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ni ünümlük ijra qilishta duch kéliwatqan xirisning dawamlishiwatqanliqini körsitidu”.

Dan bishop, mejburiy emgek mehsulatliridin payda almaqchi boluwatqanlarning mehsulat menbesini yoshurush üchün her xil wasitilerni qolliniwatqanliqini bildürgen. Uning éytishiche, téxnologiye mejburiy emgek mehsulatlirining menbesini éniqlashqa yardem qilsimu, lékin bu téxnikining qaysi kölemde ishlitiliwatqanliqi éniq emes iken. Dan bishop mundaq deydu: “Izitopluq tekshürüshke oxshash téxnikilar mehsulatning qaysi jaydin kelgenlikini éniqlashqa, jümlidin ‛shinjang paxtisi” ni éniqlashqa yardem qilsimu, emma bu xil téxnikining keng kölemlik we qerellik ishlitiliwatqan yaki ishlitilmeywatqanliqi éniq emes”.

Lékin amérika hökümet emeldarlirining guwahliq yighinida tekitlishiche, “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” amérika hökümitini mejburiy emgektiki wehshiylikke qarshi turushta küchlük qoral bilen teminligen, shuningdek bu qanun yaman gherezlik unsurlarni jawabkarliqqa tartishta küchlük signal bolghan. Amérika ana weten bixeterliki ministirliqining tashqi meblegh we soda siyasiti ishlirigha mes'ul mu'awin yaremchi ministiri krista brizozowiski mundaq deydu: “Dölet mejlisi bu qanun'gha bir qanche halqiliq mezmunlarni kirgüzgen. Qanundiki qara tizimlik turghuzush, mehsulatning mejburiy emgekke chétilmighanliqini ispatlash méxanizimini öz ichige alghan bu mezmunlar, mezkur qanunni xitay xelq jumhuriyitining dölet hamiyliqidiki qebih hem gheyriy insani mejburiy emgek tüzümige taqabil turushta küchlük özgichilikke ige qildi”.

Lékin yighinda, amérika ana weten bixeterliki ministirliqining émbargo tizimlikige kirgüzülgen xitay shirketlirining intayin cheklik ikenliki otturigha qoyulup, buninggha chüshenche bérish telep qilindi.

Melum bolushiche, amérika ana weten bixeterliki ministirliqining émbargo tizimlikige hazirgha qeder Uyghur mejburiy emgikige chétishliq 30 xitay shirkiti kirgüzülgen. Guwahliq yighinida krista brizozowiski émbargo tizimlikini kéngeytishke qarita keskin ikenlikini bildürgen. U mundaq deydu: “Men shuni éytimenki, biz xirisning derijisi we kölimi heqqide toluq höjjetlerge igimiz, shundaqla biz némige duch kéliwatqanliqimizni bilimiz. Emdi bizning émbargo tizimlikini kéngeytish imkaniyitimizge kelsek, biz buningda qet'iy, dep ‍oylaymen. Men tizimlikni kölemleshtürüsh mesiliside xizmitimizni kücheytish kéreklikige toluq qétilimen. Chünki, qanun yolgha qoyulghandin buyan, uning ijra'atini kéngeytishi üchün puxta we métodologiyelik saghlam jeryan ornitilishqa intayin ehmiyet bérilgen”.

Guwahliq yighinida terepler yene “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ni ünümlük ijra qilishta amérika shirketlirining ijabiy hemkarlishishi kéreklikini tekitleshken.

“Moda pasoni” torining xewiride qeyt qilinishiche, amérika kiyim-kéchek we ayaq kiyimi jem'iyitining mu'awin re'isi néyt hérman, uning ezalirining mejburiy emgekke yol qoymaydighanliqi, ularning mehsulatlargha qarita iz qoghlash, yéngi téxnika we bashqa wasitilerni ishlitip, teminlesh zenjiridiki mejburiy emgek mehsulatlirini bayqash we tügitish tedbirlirini üzlüksiz kücheytidighanliqini éytqan. U mundaq dégen: “Ezalirimiz mejburiy emgekke yol qoymaydu, ular teminlesh zenjiridiki mejburiy emgekni azaytish, yiltizidin yoqitish we aldini élish üchün dawamliq tirishidu”.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.