Amérika kéngesh palatasi Uyghur mejburiy emgikidin payda élishni toxtatmighan aptomobil shirketlirini ashkarilighan

Washin'gtondin muxbirimiz irade teyyarlidi
2024.05.21
volkswagen-urumchi-AP.jpg Shangxey aptomobil guruhi wolkiswagén(Volkswagen) aptomobil cheklik shirkitining ürümchining sirtigha jaylashqan shirkiti. 2021-Yili 22-aprél, ürümchi.
AP Photo/Dake Kang

Amérika kéngesh palatasining maliye komitéti 20-may küni bir tekshürüsh doklati élan qilip, BMW, jagu'ar lendirowir (Jaguar Land Rover) we wolkiswagén (Volkswagen) qatarliq aptomobillarda Uyghur mejburiy emgiki barliqini jezmleshtürgen. Bu doklat yene yuqiriqi aptomobil sana'etchilirining amérikaning “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” gha maslashmaywatqanliqini yenimu toluq ashkarilap bergen.

Uningda körsitilishiche, BMW, jagu'ar lendirowir we wolkiswagén qatarliqlar teminlesh zenjiridiki mehsutlirida Uyghur mejburiy emgiki bilen ishlepchiqirilghan zapchaslar barliqini bilip turup, yuqiriqi qanunni depsende qilishni dawamlashturghan.

Yuqiriqi aptomobil shirketliri mashina ichidiki éléktironluq zapchaslarning öz'ara alaqe qilishida qollinilidighan “LAN Tiransformotor” (Local Area (Network transformer namliq zapchasni xitayning sichüen “Jingwéyda téxnika guruhi” (JWD) din import qilidighan bolup, bu shirket 2023-yili dékabirda amérika hökümiti teripidin Uyghur mejburiy emgikige chétilip qara tizimlikke élin'ghan.

Bu yil 1-ayda, jingwéyda téxnika guruhining zapchaslirini teminligüchi shirket bolghan “Lear Guruhi” yuqiriqi aptomobil ishlepchiqarghuchilargha uqturush ewetip, özliri sétip bergen zapchaslarning “Jingwéyda téxnika guruhi” ning mehsulati ikenlikini we bu shirketning hazir mejburiy emgekke chétilip amérika teripidin qara tizimlikke élin'ghanliqini uqturghan we özlirimu bu mehsulatni sétip béridighan teminligüchisini özgertken.

Tekshürüsh doklatida déyilishiche, wolkiswagén shirkiti uqturushni alghandin kéyin, amérika tamozhna da'irilirige amérikagha kirgüzülidighan mashinilarda yuqiriqi cheklen'gen zapchas barliqini öz ixtiyarliqi bilen ashkarilighan we bu mashinilarni bazargha sélishtin burun amérika portida zapchas almashturushni orunlashturghan.

Halbuki, BMW shirkiti bolsa uqturushni tapshuruwalghandin kéyinmu, taki 2024-yili 4-ayghiche bu zapchasni we bu zapchas ornitilghan “Mini Cooper” aptomobilini import qilishni dawamlashturghan. Kéngesh palatasi maliye komitéti weqeni qayta-qayta sürüshtürgendin kéyin, ularning amérika bazirigha 8000 dane “Mini Cooper” kirgüzgenliki ashkara bolghan.

Jagu'ar lendirowir shirkitimu shimaliy amérikadiki tarmaq shirkitige deslepte bu heqte uqturush qilinmighanliqini ilgiri sürüp, taki liyér guruhi bu mesilini qayta-qayta tekitligüche, yeni 2024-yili 4-ayghiche qeder import qilishni dawamlashturghan.

Yuqiriqi bu ehwallar, amérika hökümitining “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ni ijra qilishtiki qiyinchiliqlirini we yochuqlarni yorutup bergen.

Yuqiriqi bu doklat, amérika kéngesh palatasi maliye komitéti re'isi, kéngesh palata ezasi ron waydén (Ron Wyden) bashchiliqida 2022-yili bashlan'ghan tekshürüshning netijisidur. Ron waydén bu heqtiki mexsus bayanatida mundaq dégen:

“Mashina ishlepchiqarghuchi shirketler béshini qumning ichige tiqiwélip, teminlesh zenjiride mejburiy emgek barliqini tapalmiduq, dep qesem qilishmaqta. Qiziqarliqi, bizning maliye komitétining nazaret qilish xadimliri qandaqtur nechche milyard dollarliq shirketler tapalmaywatqan nersini tépip chiqti. . . Shunisi éniqki, bu aptomobil shirketliri hergizmu özini bilip bir ish qilmaydiken.”

Yéqinqi yillardin buyan, gérmaniyediki dunya Uyghur qurultiyi qatarliq kishilik hoquq organliri Uyghur élide biwasite zawut qurghan wolkiswagén shirkitini nuqtiliq halda bésim astigha élip, bu shirketni Uyghur mejburiy emgikidin payda élishni toxtitishqa chaqirip kelgen idi. Emma yuqiriqi doklat, bu mashina ishlepchiqarghuchilarning öz-özini sorishi yaki ularning kishilik hoquqqa ehmiyet béridighanliqi heqqidiki wedilirining chinliqigha guman peyda qilghan.

Bash ishtabi gérmaniyediki “Xeter astidiki milletler teshkilati” ning irqiy qirghinchiliqning aldini élish we qoghdash mes'uliyiti bölümi tetqiqatchisi yasna kowsowik (Jasna Causevic) xanim bizge qilghan sözide, wolkiswagén shirkiti wedisige emel qilmidi, dep körsetti.

U mundaq dédi: “Gérmaniyede biz wolkswagin'gha küchlük bésim qilduq. Ularmu bizge bu heqtiki qanun-cheklimilerni közde tutup, öz mes'uliyitini ada qilidighanliqi heqqide wede bergen idi. Biraq bügünki xewerlerdin ularning wedisige emel qilmighanliqi körünüp turuptu. Ular özini yene bir qétim inawetsizleshtürdi”.

Kéngesh palatasining maliye komitétimu tekshürüsh doklatida, bu shirketlerning mejburiy emgektin payda élishni toxtitish üchün ulargha qaritilghan tekshürüsh, nazaretning kücheytilishi lazimliqini tekitligen. Shunga ular amérika ana weten xewpsizlik ministirliqining tamozhna we chégra qoghdash tarmaqlirigha “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ni kücheytip ijra qilishni otturigha qoyghan. Ular teklipte, “Qanunni ijra qilish xizmet guruppisining xizmitini tézlitip, Uyghur mejburiy emgikidin paydiliniwatqan mu'esseselerni köplep éniqlap chiqish we qara tizimlikke élish؛ qanun ijra qilinishqa tégishlik bolghan muhim sahelerni békitish we yéngilap turush؛ öz'ara uchur almashturushni kücheytish؛ teminlesh zenjiridiki mejburiy emgekni bayqash we fédératsiye qanunigha emel qilish üchün qandaq iqtisadiy teptishlerning lazimliqi heqqide téximu éniq yönilish bilen teminlesh” qatarliqlarni otturigha qoyghan.

Dunya Uyghur qurultiyi bérlin ishxanisining diréktori gheyur qurbanning körsitishiche, iqtisadiy ünümdin bashqini közlimeydighan bundaq chong shirketlerni Uyghur mejburiy emgikidin qol üzdürüsh üchün munasiwetlik qanunlarni kücheytish we bu shirketlerning obraz mesilisini kötürüp chiqip, jama'et pikrini kücheytish muhim rol oynaydiken.

U yene, hazir yawropa we amérikada mejburiy emgekni chekleshke da'ir yolgha qoyuluwatqan qanun-tedbirler we kishilik hoquq sahesining küchlük bésimliri netijiside bu shirketlerning asta qedemler bilen bolsimu tedbir élishqa qarap yüzlen'genlikini, buningdin toluq netijige érishishning peqet waqit mesilisi bolup qalghanliqini bildürdi.

Kéngesh palata ezasi ron waydinmu bayanattiki sözide mejburiy emgektin payda éliwatqan shirketler üstidiki bésimni ashurushning zörürlükini eskertken. U, “Men tamozhna we chégra qoghdash idarisini bir qatar konkrét tedbirlerni qollinip, xitaydiki mejburiy emgektin nomussizlarche payda éliwatqan shirketlerge zerbe bérishke chaqirimen” dep tekitligen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.