Amérikagha kirishi cheklen'gen jowen kiyim-kéchek shérkitining lagér bilen birleshtürülgen karxana ikenliki delillendi

Muxbirimiz gülchéhre
2020-09-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümitining 1 milyondin 3 milyon'ghiche Uyghurni "Kespiy terbiyelesh merkizi" dep atiwalghan yighiwélish lagérida xorlighandin bashqa yene türme sheklidiki karxanilarda mejburiy yosunda heqsiz ishlitiwatqanliqigha da'ir uchurlarning ispatlinishi bilen, amérika hökümiti Uyghur diyarida ishlen'gen xitay mehsulatlirini chégrada tutup qélish buyruqi élan qildi.

Amérikaning bu yéngi "Tutup qélish buyruqi" tizimlikige kirgen "Ili jowen kiyim-kéchek ishlepchiqirish cheklik shirkiti" alahide diqqitimizni qozghidi. Chünki "Jowen kiyim-kéchek boyumliri shirkiti" dégen nam yéqinda bir anglighuchimizdin tapshurup alghan uchurdimu tilgha élin'ghan idi.

Yawropadin ismini ashkarlimasliq sherti bilen uchur bergüchi bu Uyghur öz singlisining 2 yildin buyan ghulja nahiyesige qurulghan "Jowen kiyim-kéchek shérkiti" de mejburiy ishlitiliwatqanliqidin xewer tapqanliqini éytqan idi.

Uning radiyomizgha ewetken uchurida ili oblasti gholja nahiyesi (jélilyüzi) ge orunlashqan xitay fabrikiliri we bashqa herxil fabrika hem shirketlirining orni hemde séxlarning süretliri izahlap körsitilgen. Uchurda mundaq déyilgen: "Ghulja nahiyeside hökümetning teklip qilishi bilen ichkirining norghun kichik hem ottora tiptiki karxanilirining ishlepchiqirish séxliri orunlashqan bolup, dangliq markiliq peley, somka, kiyim-kichek we bashqa nersilerni ishlep chiqiridiken. Ularni rosiye hem yawropa, amérikagha éksport qilidiken." 

Mezkur uchurda yene mundaq déyilgen: "Bu zawut-karxanilargha baj kechürüm qilin'ghan, tok, su, ijare heqqidin tartip yerlik hökimet üstige alghan. Bu fabrikilarda lagérdikilerni bikarliq dégüdek ishlitidiken. Ular künige on nechche sa'et ishleydiken. Wezipisini orundiyalmighanlar türlük jazalargha uchraydiken." 

U singlisining ikki yildin buyan jélilyuzdiki "Jowen peley zawuti" da mejburiy ishlitiliwatqanliqidin xewer tépip, sün'iy hemra xeritisi arqiliq uning ornini tépip chiqqan.

Uning bizge ewetken sün'iy hemradin tartilghan süret we xeritilerdin, "Jowen shirkiti" ning orni "Jyafang kiyim sana'et baghchisi" dep belge qoyulghan, ret-ret sélin'ghan séx we binalar bar chong bir qorshawliq da'irining ichide ikenliki melum boldi. Emma u teminligen "Jowen kiyim-kéchek shirkiti" ning bash dérktori wang shinxu'aning isim kartochkisidiki téléfon nomurliri izchil ulanmidi.

U singlisi mejburiy ishlewatqan bu zawutta qulluq emgiki bilen ishlen'gen mallarning amérikagha éksport qilinidighanliqini bilgendin kéyin, özining bu heqte igiligen uchurlirini radiyomizgha we amérikaning munasiwetlik organlirigha ewetken.

Amérika tamozhgha we chégra qoghdash idarisining munasiwetlik tekshürgüchi xadimi "Jowen kiyim-kéchek shirkiti" ge tedbir qollinish qararini élishta radiyomizgha ewetilgen mushu xildiki yip uchiliriningmu belgilik rol oynighanliqi jezimleshtürdi.

Bu heqte xitay taratqulirida ashkara bolushiche, "Jowen kiyim-kéchek ishlepchiqirish cheklik shirkiti" jyangsuluq xitay sodiger460 milyon yüen shexsi meblegh salghan, cheklik mes'uliyet shirkiti bolup, 2017-yili 11-ayda yeni lagérlar bilen bir mezgilde qurulghan. Xirum qolqap we yung qolqapni öz ichige alghan kiyim-kéchek boyumlirini ishlepchiqirish we éksport qilishni asas qilidiken.

Ili oblastining hökümet torida bérilgen ghulja nahiyesi "Jyafang" )a'ile ( toqumichiliqi, kiyim-kéchek kesipler baghchisi heqiqdiki tonushturushta mundaq déyilgen: "Ghulja nahiyesidiki ili yidung sana'et rayoni jyafang kyim-kéchek kesipler baghchisi qurulushi kölimi texminen 160 mo kélidu, 2016-yili 9-ayda bashlan'ghan bolup, 15 séx ishqa kiriship, 15 kiyim-kéchek karxanisi bu baghcha rayonida makanlishish kélishimi imzalighan. 2017-Yili 8-ayda shinjang yitung yipek yoli kiyim-kéchek we zibu-zinnet cheklik shirkiti, shisu kiyim-kéchek cheklik shirkiti qatarliq yette karxana a'ile toqumichiliqi, kiyim-kéchek kesipler baghchisigha arqa-arqidin makanliship, 2000 gha yéqin déhqanni ishqa orunlashti." 

Halbuki, bu sana'et baghchisida "Jowen" shérkitige oxshash xitay shérketliridin bashqa lagérningmu orunlashqanliqi, ishchilarning mejbury ishlitiliwatqan sabiq lagér tutqunliri yaki shu shérketlerge yandash qurulghan lagérdiki tutqunlar ikenliki ashkarlandi. 

2019-Yili qazaqstan'gha chiqqan qazaq lagér shahiti gülzire awulqan qizi ilgiri radiyomiz ziyaritini qobul qilghanda, özining-2017yili-7aydin 2018-yil 10-ayghiche ghulja shehiridiki melum lagérda 15 ay yatqanliqi, lagérdin qoyup bérilip yene melum lagér ichige qurulghan peley zawutida 3 ay mejburiy emgekke sélin'ghanliqini bayan qilghan idi.

Gülzire xanim biz ewetken jowen shérkiti we jyafang sana'et baghchisgha da'ir süretlerni körgendin kéyin, bu jayni derhal tonuwaldi. U mundaq dédi: "Bu jyafang, men u jaydiki peley zawutida 3ay ishlidim, jowen peley zawuti, lagér hemmisi shuning ichide. Lagér bilen oxshash. Hazir oylisammu yürüküm yighlaydu, chidimaymen. . ." 

Biz igiligen uchurlardin jowen shirkitining adrési ghulja nahiyisi yidong yénik toqumichiliq sana'iti rayoni, jyafang tikküchilik sana'iti baghchisigha jaylashqanliqi melum bolghan idi.

Gölzirening teswirlishiche, jowen shirkitining peley ishlesh séxliri qorshargha élin'ghan rayonning bir chétidiki ikki qewetlik binagha jaylashqan bolup, ikkinchi qewitidiki her xil xirum peley )qolqaplar ( ni ishlesh séxida 200 yüzdin artuq Uyghur we qazaq lagérdin chiqqan yaki lagérda yétiwatqan ayallar bilen bille ishligen.
"Asti-üsti ikki qewette az dégende 500 Uyghur we qazaq, az sanda tunggan qiz-ayallar bar," deydu gülzire.

Gülzire awulqan qizining bildürüshiche, u lagérdin qoyup bérilgende, mehelle komitétidikiler uni mejburiy halda bu sana'et baghchisigha orunlashturghan. 

Uning déyishiche, lagérdin chiqqanlarning ichide xitaychisi yaxshiraqliri xitaydiki zawutlargha yötkep kétilse, özige oxshash xitaychisi ajizraqliri yerlikte qurulghan xitay zawutlirida ishleshke mejburlinidiken.

Gülzire jowen shirkitide peley tikishke orunlashturulghan. 

U 3 ay ichidiki kechmishlirini eslep mundaq dédi: "Séx bilen lagérning ariliqi aptobusta 20 minut kélidu, saqchilar béyjing waqti ettigen sa'et 6:30 da qap qarangghuda, bizni aptobuslargha sélip séxqa élip kélidu. Hemme yerde saqchilar qarawulluq qilidu. Ariliqta 40minut tamaq waqtini chiqiriwetkende, bashqa waqitta ish bésimining éghirliqidin su ichishkimu ruxset yoq. Kech sa'et 6-7 lerde ishtin chüshümiz. Lagérgha qaytip kélip yene ménge yuyush öginishlirige qatnishimiz. 17 Yashtin 70 yashqiche bolghan Uyghur, qazaqtin bashqa bir-ikki tal tungganlarmu bar arimizda."

U qulgha oxshash éghir emgekke sélin'ghanliqini teswrlep berdi: "Her birimiz künde 20 peleyni pütküzishimiz shert. Bir jüpini tikishke yérim sa'ettin 50minutqiche waqit kétidu. Méning közüm 15 ay qarangghu lagérda xitayche öginish jeryanida nacharlashqan bolghachqa, wezipemni hergizmu tügitip bolalmidim. Aran 11 talni tikelidim. Arimizda apimizning yéshidiki chong ayallarmu bar, ulargha téximu tes, bir-birimizge yardmliship yürüp tügitimiz. Chünki wezipini püttürelmisek her türlük jaza yeymiz, hetta qaytidin lagérgha kirisiler, dep qorqutidu."

"3Ay yaxshi ishliseng, 600 yüen bérimiz, qanche jiq tiksenglar shunche jiq pul alisiler" dep wede qilghan jowen shérkiti gülzireni 3 ay shundaq éghir ishlitip, axirida pulmu bermigen, hetta uni bu shirkette özining bikarliq maharet ögen'genliki yézilghan qeghezge qol qoyushqa qistap: "Qeghezge qol qoymisanglar, qaytidin öginishke barisen," dep tehdit salghan. 

Gülgine "Ish heqqimni almighuche qol qoymaymen" dégini üchün saqchilarning tayaq-dumbasigha uchrighan iken. 

Gülzire yüzligen ajiz ayallarni qul qiliwatqan zomiger xitaylarning bu qan-ter bedilige pütken mallarni chet'ellerge sétip payda éliwatqanliqidin ichi éshidighanliqini bildürüp, mundaq dédi: "Biz tikken u xurum peleylerning xitayda sétilish bahasi 250yüen, eng erzinimu 180 yüen iken. Ularni amérika, gérmaniyege satimiz, chet memliketlerge kéti'idu, déyishken idi." 

Gülziredin özi ishligen golf peleylirini öz ichige alghan qimmet bahaliq her xil qolqaplargha qandaq markilar chaplan'ghini sorighinimizda, u: "Biz peqet peleylerni ishleymiz, ular markilarni bashqa séxlarda yaki ichkiy xitaygha élip kétip chaplaydiken," dep jawab berdi.

Toluq bet