Ялқун улуйол: “уйғур мәҗбурий әмгики билән ишләнгән мәһсулатлар һелиһәм явропа базарлирида сетилмақта”

Бериндин ихтиярий мухбиримиз һәбибулла изчи тәйярлиди
2023.12.18
yalqun-uluyol-03 Түркийәдики уйғур тәтқиқатчи ялқун улуйол әпәнди явропа парламентида доклат сунмақта. 2023-Йили 6-декабир, бирюссел
RFA/Hebibulla

12-Айниң 6-күни түркийәдики уйғур тәтқиқатчи ялқун улуйол әпәнди бирюсселдики явропа парламентида хитайниң уйғур районидики мәҗбурий әмгәк сиясити һәққидә доклат бәргән. Андин явропа парламентида бу һәқтә ахбарат елан қилиш йиғини өткүзүлгән. Бу мунасивәт билән явропадики көплигән гезитләр ялқун улуғйолниң аиләкәчмиши тоғрилиқ мәлумат бериш билән бир вақитта йәнә ғәрб базарлирида сетиливатқан даңлиқ маркилиқ кийимләрниң хели көп қисминиң уйғур районидики мәҗбури әмгәк билән мунасивәтлик икәнлики һәққидә хәвәрләр елан қилған.

Ялқун улуйол әпәнди бу һәқтә радийомизниң зияритини қобул қилип, өзиниң явропа парламентида бәргән доклати тоғрилиқ мәлумат бәрди.

Фирансийәдә чиқидиған “ле монде” гезитидә “явропа йәнила уйғурларниң мәҗбурий әмгикидә ишләнгән мәһсулатларни импорт қилмақта” мавзулуқ мәхсус хәвәр елан қилған. Хәвәрдә шеффелд һаллам университетиниң елан қилған бу һәқтики тәтқиқат нәтиҗилиригә асаслинип, ғәрб базарлиридики 40 мәшһур кийим-кечәк маркисиниң уйғур районидики мәҗбурий әмгәккә мунасивәтлик болуш еһтималлиқиниң юқири икәнликини оттуриға қоюлған.

Ялқун олуйол әпәнди зияритимиз җәрянида уйғур мәҗбурий әмгики һәққидә тәйярланған мәхсус доклат һәққидә мәлумат берип өтти.

Охшаш вақитта йәнә, шивитсарийәдә чиқидиған “ландботә” гезитидә “хитайдики мәҗбури әмгәктин ясалған кийимләр” сәрләвһәлик мәхсус обзор мақалиси елан қилинған. Мақалидә түркийәдики уйғур тәтқиқатчи ялқун улуйолниң аилә паҗиәлири, йәни дадисиниң 16 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинғанлиқи, пүткүл аилә-җәмәтидин 30 дин артуқ кишиниң җаза лагерлири яки түрмидә икәнлики баян қилинған. Мақалидә йәнә шәрқий түркистандики җаза лагерлири вә уйғур мәҗбурий әмгики, шундақла уйғур хәлқиниң бешиға кәлгән балайи-апәтләр мисаллар арқилиқ йорутуп берилгән. Мақалидә йәнә зара, H&M қатарлиқ кийим-кечәк маркиларниң исмини атап туруп, уларниң уйғур мәҗбурий әмгики билән мунасивәтлик болуш еһтималиниң һазирму юқирилиқини тәкитлигән.

Түркийәдики уйғур тәтқиқатчи вә явропа парламент әзаси рафаел глүксмән билән биллә чүшкән хатирә сүрәт. 2023-Йили 6-декабир, бирюссел
Түркийәдики уйғур тәтқиқатчи вә явропа парламент әзаси рафаел глүксмән билән биллә чүшкән хатирә сүрәт. 2023-Йили 6-декабир, бирюссел
RFA/Hebibulla

Мәзкур мақалидә йәнә хитайниң уйғур районида йолға қойған җаза лагерлири, шәрқий түркистандики уйғур, қазақ қатарлиқ йәрлик милләтләрниң 70 йилдин буян системилиқ бастурушқа учрап келиватқанлиқи, хитайниң ишләпчиқириш-қурулуш биңтуәниниң әслидә мәҗбурий әмгәк түридә асаслиқ җинайәтчи орган икәнлики алаһидә әскәртилип өтүлгән.

Ялқун улуйол әпәнди сөзидә йәнә һазирға қәдәр явропа дөләтлиридә америкаға охшаш уйғур мәҗбурий әмгики билән ишләпчиқирилған мәһсулатларни чәкләйдиған мәхсус қанун чиқирилмиғанлиқини, әслидә уйғур мәҗбурий әмгикиниң хәлқараниң һәл қилиши керәк болған муһим мәсилиләрниң бири икәнликини тәкитләп өтти.

“җәнубий германийә” гезитидә “ғәрб ширкәтлири хитайдики мәҗбурий әмгәккә һәссә қошуватамду?” намлиқ обзор елан қилинған болуп, униңдиму ялқун әпәндиниң аилисиниң бешиға кәлгән паҗиәләрниң нөвәттә уйғур җәмийити дуч келиватқан паҗиәләргә бир өрнәк икәнлики, һазирму зара, H&M қатарлиқ ширкәтләрниң кийим-кечәк мәһсулатлириниң уйғур мәҗбурий әмгики билән мунасивәтлик икәнлики тилға елинип, явропа дөләтлирини мәҗбурий әмгәк мәсилисидә кәскин сиясәт қолланмиди, дәп тәнқид қилған.

Түркийәдики уйғур тәтқиқатчи аилисиниң паҗиәлик қисмитини сөзләватиду. 2023-Йили 6-декабир, бирюссел
Түркийәдики уйғур тәтқиқатчи аилисиниң паҗиәлик қисмитини сөзләватиду. 2023-Йили 6-декабир, бирюссел
RFA/Hebibulla

Ялқун улуйол әпәнди бу һәқтә мәлумат берип, өзиниң бирюсселдики явропа парламентида бәргән доклатиниң тәсири вә үнүми тоғрисида тохтилип өтти. У өзиниң аилә-җәмәти дуч кәлгән паҗиәләр билән аңлитилған бу доклатиниң аңлиғучиларда күчлүк тәсират пәйда қилғанлиқини тәкитләп өтти.

Бирюсселдики явропа парламентида елип берилған уйғур мәҗбурий әмгики һәққидики доклат паалийитидин кейин, бу һәқтики хәвәрләр явропадики чоң таратқуларниң һәммисидә дегүдәк улап бесилған. Бу хәвәрләрдә, уйғур мәҗбурий әмгикигә четишлиқ бир қисим ғәрб ширкәтлири “инсанийәткә қарши җинайәткә шерик болмақта” дегәндәк җиддий тәнқидләргиму орун берилгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.