Анализчилар: “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” әмәлийләшсә, хитай иқтисадиға әҗәллик зәрбә болиду”

Мухбиримиз меһрибан
2021-12-13
Share
James-McGavern-Marco-Rubio.jpg Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири иҗраийә комитети рәиси җәймис микговерн әпәндим (солда) вә муавин рәиси марко рубийо әпәндим (оңда). 2020-Йили.
Social Media

8-Декабир күни 1155-Номурлуқ “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” Америка авам палатасида мутләқ йоқури аваз билән мақуллуқтин өтти. Бу күни йәнә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан зулумини ирқий қирғинчилиқ дәп әйибләш вә хәлқара олимпик комитетиниң кишилик һоқуқ вәдисигә әмәл қилмиғанлиқини әйбләш һәққидики икки қарар лайиһәсиму мақулланди.

Болупму “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” ниң америка авам палатасида биргә қарши 428 аваз билән мақуллуқтин өтүши, дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғурларни хош қилди. Муһаҗирәттики уйғурлар бу күнни “тарихи бир күн” дәп тәбриклиди, әмма бу әһвал хитай һөкүмитини қаттиқ биарам қилди.

Хитай даирилири 8-декабирдин башлап, баянат елан қилиш, ахбарат елан қилиш йиғини ечиш вә хитай һөкүмәт таратқулирида “уйғур диярида мәҗбурий әмгәк йоқ” дегәндәк бир қатар тәшвиқат паалийәтлирини техиму көпәйтти.

Хитайниң сиясий тәшвиқатлири асаслиқи хитайниң уйғурларға қаратқан сияситини ақлаш вә пәрдазлап көрситиш билән бир вақитта, асаслиқ һуҗум нишанини америка һөкүмитигә қаратти.

Америкадики хитай вәзийәт анализчилиридин ху пиң әпәнди зияритимизни қобул қилип, мәзкур қанун лайиһәсиниң мақуллуқтин өтүшиниң хитай һөкүмитини бу қәдәр биарам қилиштики сәвәбләр һәққидә тохталди.

Ху пиң мундақ деди: “әлвәттә, хитай интайин биарам болуватиду вә оғиси қайнаватиду. Буни чүшинишкә болиду, чүнки хитай һөкүмити ‛шинҗаң‚ дәп ативалған бу җайда уйғурларға шәпқәтсизләрчә йүргүзиватқан бастурушлири вә зулумлири пүтүн аләмгә йәнә бир қетим намайән болди. Уйғурларға йүргүзиливатқан бу қирғинчилиқлар америкаға охшаш демократик дөләтләр тәрипидин йәнә бир қетим етирап қилинди. Буни әлвәттә хитай һөкүмити үчүн бир қетимлиқ қаттиқ зәрбә десәк болиду. Хитай һөкүмити бу әһвалларни үзлүксиз түрдә йошуруп вә ялғанчилиқ қилип, мәсулийәттин өзини қачуруп келиватиду.”

Ху пиң әпәндиниң қаришичә, мәзкур қанун лайиһәсиниң мақуллуқтин өтүши, алди билән хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүватқан қәбиһ бастурушини “ирқий қирғинчилиқ” җинайити дәп бекитиш болуп һесаблинидикән.

Ху пиң сөзини давамлаштуруп мундақ деди: “һазир американиң бу хил позитсийәни ипадилиши, бу хил реаллиқни җәзимләштүрүпла қалмастин, бәлки йәнә хитай һөкүмитиниң ирқий қирғинчилиқ җинайитини рәсмий бекиткәнлик болуп һесаблиниду. Шуңа буни уйғурларни һәққаний җәһәттин қоллаш, хитай һөкүмитини қаттиқ әйибләш вә җазалаш дейишкә болиду. Бу йәнә хитай һөкүмитини җазалайдиған бир йүрүш тәдбирләрниму өз ичигә алиду.”

Ху пиңниң билдүрүшичә, нөвәттә хитайға қаритилған бу хил җазалаш тәдбирлири башқа демократик дөләтлиридиму йолға қоюлуватқан болуп, хәлқарадики бу хил йүзлиниш хитайни қаттиқ биарам қилмақтикән.

Ху пиң әпәндиниң тәкитлишичә, нөвәттә америка авам палатасида мақуллуқтин өткән бу қанун лайиһәси америка презденти тәрипидин имзалинип, рәсмий қанунға айланғандин кейин, хитайниң райондики мәҗбурий әмгәккә четишлиқ ширкәтлири бивастә зәрбигә учрайдикән.

Ху пиң мундақ деди: “шинҗаң пахтисини ишлитип ишләпчиқирилған мәһсулатларни чәкләш тәдбирлири оттуриға чиққандила, америка бу җәһәттә техиму илгирләп җазалаш тәдбирлири алидиғанлиқини ипадилигән иди. Һазир бу тәдбирләр пәқәт еғиздики әйибләшләр биләнла чәклинип қалмиди. Америка һөкүмити позитсийәсини техиму ениқ ипадилиди. Буниңдин кейин шинҗаңдики мәҗбурий әмгәккә четишлиқ хитай ширкәтлиригә техиму конкирет җаза тәдбирлири йолға қойилиду, десәк болиду.”

Муһаҗирәттики уйғур паалийәтчилиридин голландийәдики асийә уйғур ханимму зияритимизни қобул қилип, 8-декабир күни америка авам палатасида мақуллуқтин өткән бир қанун лайиһәси билән 2 қарар лайиһәси, болупму “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” ниң хитайни қаттиқ биарам қилғанлиқи вә буниң һәққидә өз қарашлирини оттуриға қойди.

Асийә ханимниң билдүрүшичә, мәзкур қанун лайиһәси әмәлийләшсә, алди билән америка һөкүмитиниң уйғур дияридики зулум вә бастурушларға четишлиқ болған хитай ширкәтлирини ‛қара тизимлик‚ кә елишини, шундақла хитайдики уйғур мәҗбурий әмгикигә четишлиқ хәлқарадики даңлиқ маркиларни чәкләшни қануний җәһәттин ишқа ашурурғили болидикән.

Униң билдүрүшичә, йолға қоюлуш алдида турған “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” әмәлийләшсә, хитай һөкүмитиниң йәр шарилишиш йөнүлишидин пайдилинип, кейинки 30 йилда йүксәлгән иқтисадий сода алақиси вә тәрәқиятини еғир зәрбигә учритидикән.

Асийә ханимниң тәкитлишичә, болупму уйғур дияридики байлиқларни талан-тараҗ қилиш арқилиқ тәрәққиятқа еришкән биңтуән вә уйғур райониниң хам әшясиға тайиниватқан хитайниң 19 өлкә-шәһири учрайдиған иқтисадий зәрбә техиму еғир болидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт