Türkiye büyük millet mejlisi erziyet bölümi: "Wetendishimiz memet'eli qeshqerli heqqide xitaygha 9 qétim nota tapshurduq, lékin jawab alalmiduq"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-04-01
Share
Türkiye büyük millet mejlisi erziyet bölümi: 17-Mart küni peyziwattikisi qalghachbinam türmiside mexpiy sotlan'ghan türkiye wetendishi memet'eli qeshqerli ependi. (Waqti we orni éniq emes)
Photo: RFA

Ashkarilinishiche, Mart Éyida qeshqer peyziwattiki qalghach binam türmiside üstidin mexpiy sot échilghan türkiye wetendishi memet'eli qeshqerli heqqide türkiye da'iriliri xitay terepke az dégende 9 qétim nota tapshurghan, emma éniq jawabqa érishelmigen. Bu uchur türkiye büyük millet mejlisi erziyet bölümi teripidin memet'eli qeshqerlining istanbuldiki inisi exmet qeshqerlige bergen jawab xétide tilgha élin'ghan. Melum bolushiche, türkiyening xitaydiki elchixanisi memet'eli qeshqerlining türmide mexpiy sotlan'ghanliqini radiyomizda bu heqte xewer bérilgendin kéyin uqqan.

Türkiye büyük millet mejlisi erziyet bölümining memet'eli qeshqerli heqqide xulase qarari.

Melum bolushiche, ötken hepte peyziwattiki qalghach binam türmiside üstidin mexpiy sot échilghan türkiye wetendishi memet'eli qeshqerlining istanbuldiki inisi exmet qeshqerli, akisi tutqun qilin'ghan 4 yildin buyan türkiye tashqi ishlar ministirliqi we türkiyening béyjingdiki elchixanisigha 23 qétim xet yazghan. Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan'gha ikki qétim yardem iltimasi sun'ghan. Türkiye ichki ishlar ministiri sulayman soylu qatarliq on nechchiligen dölet erbabi bilen körüshken. Diyilishiche, exmet qeshqerli barghanla yéride qizghin kütüwélin'ghan, yazghan xetlirining köpinchisige jawab tapshuruwalghan, bérilgen jawablarda da'iriler özlirining memet'eli qeshqerlining iz-dérikini izchil qiliwatqanliqi, emma xitay terepning éniq jawab bermeywatqanliqini tilgha alghan.

Melum bolushiche, exmet qeshqerli akisi memet'eli qeshqerlining tutqun qilin'ghanliqini 3kün kéyin xewer tapqan we shu künila ehwalni türkiyening béyjingdiki elchixanisigha melum qilghan. Elchixana xadimliri bir heptidin kéyin memet'eli qeshqerlining "Térrorluqqa yardem bérish" gumani bilen tutqun qilin'ghanliqidin xewer tapqanliqini exmet qeshqerlige téléfon arqiliq uqturghan. Elchixana xadimi shu qétimqi sözide ikki dölet kélishimi boyiche memet'eli qeshqerlining sotigha özliriningmu qatnishidighanliqi we sot jeryanini nazaret qilidighanliqini hemde bir heqsizliq yüz bérish éhtimalining azliqini bildürgen. Emma ehwalning tereqqiyati elchixana dégendek yaki kütkendek bolmighan.

Qolimizdiki xitay sot matériyalliridin melum bolushiche, memet'eli qeshqerli qeshqer wilayetrlik ottura sot teripidin2017-yili7-ayning31-küni sotlan'ghan we 15 yilliq késilgen. Uyghur aptonom rayonluq yuqiri sot qeshqer ottura sotning hökümini2018-yili 1-ayda bikar qilip, délogha qayta qarashni buyrughan. Exmet qeshqerli bilen türkiye elchixanisi arisida yézishilghan xetlerdin melum bolushiche, elchixana yuqiriqi sot jeryanliridin pütünley xewersiz qalghan. Elchixana peqet 2018-yil 2-ayda bir qétimUyghur aptonom rayonluq hökümet tashqi ishlar bölümidin memet'eli qeshqerlining tutup tekshürülüwatqanliqi heqqidila uchur alghan, emma uning délosining tepsilati heqqide melumat alalmighan.

Türkiye elchixanisining exmet qeshqerlige yazghan jawab xetliride bayan qilinishiche, elchixana xitay tereptin memet'eli qeshqerlining salametliki we délosining qedem basquchi heqqide xitayning alaqidar organliridin izchil melumat sorighan we memet'eli bilen körüshüshni köp qétim telep qilghan. Telepler hem yazma hem aghzaki shekilde yetküzülgen, emma jawabsiz qalghan.

Exmet qeshqerli tapshuruwalghan xetler arisida, türkiye büyük millet mejlisi erziyet bölüminingmu bir jawab xéti bar bolup, bu xette memet'eli qeshqerli heqqide xitay terepke 9 qétim nota tapshurulghanliqi, emma éniq jawabqa érishelmigenliki qeyt qilin'ghan. Eskertilishiche, mezkur xetler xitay tashqi ishlar ministirliqi, edliye ministirliqi, Uyghur aptonom rayonluq teptish mehkimisi qatarliq orunlargha yetküzülgen. Exmet qeshqerli mejlis erziyet bölümining mezkiri xétini 2019‏-yil 2‏-ayda tapshuruwalghan.

Xetlerdin melum bolushiche, türkiye terep xitaygha 9 qétim nota tapshurup jawab alalmighandin kéyinmu, memet'eli heqqide ehwal sürüshte qilishni toxtatmighan. Elchixana2020-yili12-ayda xitay tereptin bir qétim jawabqa érishken. Bu jawabta memet'eli qeshqerlining salametlikining normal ikenliki we pat yéqinda soti échilidighanliqi we sottin elchixanining xewerlendürülidighanliqi bildürülgen. Emma mezkur sot ötken ayning17-küni peyziwatta échilip bolghan bolsimu, lékin türkiye elchixanisigha xewer bérilmigen. Weziyettin xewerdar kishining radiyomizgha bildürüshiche, memet'eli qeshqerli sot küni jismaniy we rohiy jehettin éghir ze'ipleshken halette körülgen. Démek, xitay terep bultur yil axirida türkiye elchixanisigha bergen jawabida pütünley yalghan uchur bergen. Elchixana mezkur sot xewirini bu xewer radiyomizda élan qilin'ghandin kéyin, exmet qeshqerli arqiliq uqqan.

Biz türkiye elchixanisining yéqinqi künlerde mezkur sotning xulasisi heqqide uchur alghan yaki almighanliqini uqup béqish üchün türkiyening elchixanisigha téléfon qilduq. Téléfonimizni qobul qilghan xadim özining délodin xewiri barliqini, emma mes'ul xadimning ishxanida yoqluqini bayan qildi we so'allirimiz jawabsiz qaldi.

Yuqirida türkiye wetendishi memet'eli qeshqerli heqqide türkiye da'irilirining xitay terepke 9 qétim nota tapshurghanliqi we hazirghiche éniq jawabqa érishelmigenliki heqqide melumat berduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet