Мәсут өзилниң уйғурлар һәққидики тивиттир учуридин кейин немиләр болди?

Мухбиримиз ирадә
2019-12-16
Share
mesut-ozil-sherqiy-turkistan-twitter.jpg Германийәлик мәшһур түрк путболчи мәсут өзил тивиттерға чиқарған уйғур мәсилиси тоғрисидики чақириқи. 2019-Йил 13-декабир.
Social Media

Германийә пуқралиқидики түркләрдин болған дуняға даңлиқ путбол чолпини, арсенал путбол кулубиниң юқири баһалиқ топчилириниң бири, дәп қарилидиған мәсут өзил җүмә күнидики йолланмиси арқилиқ дуняда уйғурлар учраватқан зулумға қарши аваз чиқарған вә җүмлидин бу мәсилигә қарита хәлқаралиқ диққәт қозғиған санақлиқ даңлиқ шәхсләрниң бири болуп қалди.

Тивиттир, фейсбук вә инстаграм қатарлиқ иҗтимаий тор бәтләрдә 70 милйондин ошуқ әгәшкүчиси болған мәсут өзилниң җүмә күнидики "әй шәрқий түркистан, үммәтниң қаниған яриси, әрзийәтләргә қарши тирәҗәватқан муҗаһид вә муҗаһидәләр топи. Исламдин мәҗбурий узақлаштурғучиларға қарши йеганә һалда күрәш қиливатқан шанлиқ мөминләр" дегән җүмлиләр билән башланған бу йолланмиси қисқа вақит ичидә зор инкас қозғиди. Униң бу йолланмиси "ню-йорк вақти" гезити, "вал-стрит журнили", "NBC хәвәрлири", әңлийәниң "муһапизәтчи" гезити, "Sky хәвәрлири" қатарлиқ нурғун хәлқаралиқ мәтбуатлардиму елан қилинди.

"вал-ситрит журнили" бу һәқтики "путбол чолпини мәсут өзил хитайни уйғурларға қиливатқан бесими түпәйли әйиблиди" мавзулуқ хәвиридә, лондондики "арсенал путбол кулуби" ниң хитайда наһайити сөйүлидиған бир кулублиқини вә бу кулубниң наһайити қиммәт баһалиқ топчилириниң бири болған мәсут өзилниң хитай һөкүмитини вә мусулман дунясини уйғурларға қилиниватқан зулум мәсилисидә әйибләп оттуриға чиққан даңлиқларниң биригә айланғанлиқини баян қилған.

Америкадики уйғур адвокат нурий түркәл әпәндиниң билдүрүшичә, мәсут өзилниң оттуриға чиқиши аддий бир мәсилә болуп қалмай, бәлки у бир инсанниң инсаний қиммәт билән пул-байлиқ арисида қилған наһайити муһим бир таллиши болуп һесаблинидикән.

Нурий түркәл әпәнди мәсут өзилгә охшаш чолпанниң баяниниң уйғур мәсилисини тонутушта вә мусулман дунясида бир аммиви һәрикәтниң қозғилишиға түрткә болуши мумкинликини билдүрди.

Дәрвәқә, мәсут өзилниң мәзкур твиттир баянати чәтәлләрдики түрк вә мусулман җамаитигә күчлүк тәсир көрсәткән. Шу күндин кейин германийәдики түрк вә башқа мусулман җамаити арисида иҗтимаий таратқулардики баш сүритини ай-юлтузлуқ көк байраққа өзгәртиш вә бу һәқтә сөзләш қатарлиқ уйғурларни қоллайдиған бир қатар һәрикәтләрниң мәйданға кәлгәнлики мәлум.

Мәсут өзилниң тивиттир йолланмиси хитайни қаттиқ хапа қилған. 14-Декабир күни хитайниң йәршари вақти гезити дәрһал иңилизчә хәвәр тәйярлап мәсут өзилниң "хитай путбол мәстанилирини үмидсизләндүрүп, уларниң һессияти билән ойнашқанлиқини" билдүрди. Униңда йәнә, мәсут өзилниң "шинҗаң" ни "шәрқий түркистан" дәп атиғанлиқи алаһидә тәнқидлинип, дуняда "шәрқий түркистан" дәп бир йәр йоқлуқи илгири сүрүлгән.

Гәрчә, арсенал путбол кулуби мәсут өзилниң йолланмисидин кейин узун өтмәйла хитайниң вейбо тор бетидә хитай тилида бир қисқа баянат елан қилип: "бу баянлар мәсут өзилниң шәхсий көз қариши, кулубимиз сиясий мәсилиләрдин халий туриду" дәп тәкитлигән болсиму, бирақ йәкшәнбә күни хитай арсенал-манчистиршәһәр путбол мусабиқисиниң хитай екранлирида көрситилишини әмәлдин қалдурди.

Америкадики нурғун мәтбуатлар бу һәқтики хәвәрлиридә хитай һөкүмитиниң илгириму мушундақ васитиләрни қоллинип туруп, америка васкетбол кулуби NBA ни җазалиғанлиқини, холлийвуд филим саһәсиниму мушу усул билән контрол қилип келиватқанлиқини баян қилишти. Әңлийәниң "муһапизәтчи" гезитидә елан қилинған бу һәқтики бир мақалидә өзилниң бу тивиттир сөзигә хитай һөкүмитиниң вә шундақла арсенал кулубиниң бәргән инкасини мулаһизә қилип: "дуня, һазир ғәрбчә демократийә билән шәрқниң һакиммутләқлиқи арисидики идеологийә көрүши ичидә туруватиду вә тәнтәрбийә саһәлири мана бу күрәшниң мәйдани" дәп мулаһизә қилинған. Униңда көрситилишичә, хитайниң мушу хил һәрикәтлири униң нөвәттики иқтисадий күчидин келиватқан бу қудритини қандақ қоллиниватқанлиқини толуқ намаян қилип беридикән.

Нурий түркәл әпәндиму сөзидә хитай һөкүмитиниң иқтисадий вә нопус күчини қоллинип туруп пәйда қиливатқан тәһдитигә қарши дуняниң худди мәсут өзилдәк қарши туруши керәкликини әскәртти. У "мәсут өзил һаятидики әң әһмийәтлик топни хитайға қарши урди" дәп тәриплиди. Нурий әпәнди йәнә, һазирғичә арсенал кулубиниң хитайдин кәчүрүм соримиғанлиқини, әмма илгири NBA ниң кулуб намидин кәчүрүм сориғанлиқини селиштуруп, буниң йеңи бир өзгиришлиқини тәкитлиди.

Дәрвәқә, хитайниң "йәршари вақти гезити" бу һәқтики мақалисидә мана мушу нуқтини тәкитлигән. Улар мақалисидә "арсенал кулуби пәқәт хитайниң вейбо тор бетидә хитайчә қилип мәсут өзилниң шәхсий көз қариши, деди. Әмма бу хитайдики топ мәстанилириниң наразилиқини пәсәйтәлмәйду. Улар арсенал кулубиниң иңилизчә қилип тивиттир арқилиқ хитай хәлқидин кәчүрүм соришини тәләп қилмақта" дәп язған.

Хитай ташқи ишлар баянатчиси гең шуаң 16-декабир дүшәнбә күни бу һәқтики баянатида "мәсут өзил қаримаққа сахта хәвәрләр билән көзи бағланғандәк туриду. Униң һөкүмлириму бу сахта хәвәрләрниң тәсиригә учрапту. Биз униң шинҗаңға берип өз көзи билән у йәрдики вәзийәтни көрүп келишини үмид қилимиз. . ." дегән.

Хәлқаралиқ кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң башлиқи кенет рос болса 16-декабир бу һәқтики тивиттир учурида мәсут өзилниң һәрикити арқилиқ хитайға наһайити муһим сигнал берилгәнликини ипадә қилған. У мундақ дегән: "хитайға берилгән сигнал: бу дуня хитайдин ибарәт әмәс. Биз бир милйон уйғур вә башқа мусулман милләтләр ислам кимликини өчүрүш үчүн қамиливатқан бир шараитта, биз һәргиз сениң бесимиңға тиз пүкмәймиз".

Нурий түркәл әпәндиму сөзидә мәсут өзилниң бу һәрикитиниң өрнәк характерлик бир һәрикәт икәнликини тәкитләп, "буниң хитайға беридиған сигнали интайин күчлүк", дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт