Dangliq naxshichi we kompozitor mehmut sulaymanning tuyuqsiz wapati Uyghurlarni qayghugha saldi

Muxbirimiz méhriban
2020-11-24
Share
mexmut-sulayman-karton.jpg El söygen naxshichi, kompozitor mehmut sulayman wapatigha atap ishlen'gen karton.
Yettesu

Birnechche kündin buyan feysbok qatarliq ijtima'iy alaqe munberliride, el söygen naxshichi we kompozitor mehmut sulaymanning 22-noyabir ürümchide 52 yéshida yürek késili bilen wapat bolghanliq xewiri, merhumning waqitsiz wapatigha bolghan qayghu-ipadilen'gen teziyenamiler, merhumning xatire süretliri we hayat chéghida éytqan naxshiliri keng tarqaldi.

Mehmut sulayman'gha: "U köpligen yash naxshichi we muzikantlarni terbiyeligen hemde ulargha kesip we exlaqiy jehettin ülge bolghan sen'etkar idi" dégen bahalar bérildi.

Merhum mehmut sulayman 1968-yil qeshqer shehiride tughulghan, 1981-yil Uyghur diyaridiki sen'et institutining ussul kespide oqughan, 1985-yil oqush püttürüp qeshqer sen'et ömekte ussulchi bolup ishligech muzika ijadiyiti bilen shughullan'ghan. 1990-Yili "Riwayet" muzika etritini qurghan we "Riwayet", "Salam dostlar", "Yultuzum" qatarliq ün'alghu léntilirini chiqirip dang qazan'ghan. 2000-Yillardin kéyinki naxshiliridin "Meylimu", "Mejnuntal", "Güli rena", "Erkek", "Kelmemsen bahar", "Bu chüsh emes", "Üch kéche" qatarliq naxshiliri Uyghur xelqi eng söyüp anglaydighan naxshilargha aylan'ghanidi.

Mexmut sulayman birqanche yil burun, ürümchide muxbirlarning ziyaritini qobul qilghinida, öz ijadiyiti heqqide toxtilip, 90-yillarda chiqarghan ün léntilirining sétilish miqdarining shu chaghdila 500 mingdin ashqanliqini bildürgen.

2019-Yili yawropada Uyghur sen'etkarlirining özlükidin teshkillinishi bilen qurulghan "Uyghur yawropa ansanbili" ning qurghuchisi muxter janbaz ependi we mezkur ömektiki ezher enwer ependiler ilgiri Uyghur élidiki chéghida mexmut sulayman ependi bilen kesipdash we shagirtliq munasiwetliride bolghan sen'etkarlardur.

Ular ijtima'iy taratqulargha yollighan inkaslirida merhumning ölümige bolghan qayghusini ipadilesh bilen birlikte, mexmut sulaymanning kespiy talanti we kishilik exlaqigha bolghan yüksek bahalirini yazghan. Bügün bu ikkiylen radiyomiz ziyaritini qobul qilip mexmut sulayman heqqidiki tesiratlirini bayan qildi.

Nöwette shiwétsiyede yashawatqan muxter abdukérim janbaz ependining eslishiche, u merhum mexmut sulayman 1997-yili Uyghur aptonom rayonluq sen'et ömikige yötkilip kelgendin kéyin uning bilen tonushqan we kespiy jehette naxshichi abduréhim héyt qatarliq ustazlardin birlikte telim alghan shuningdek yéqin hemkarliq munasiwitide bolghan.

Muxter ependining qarishiche, mexmut sulaymanning naxsha-muzika ijadiyitidiki kespiy talanti, öz naxshilirigha bolghan mes'uliyiti uni Uyghur xelqi söyidighan naxshichigha aylandurghan bolsa, uning kishilik exlaqi, kemter, tirishchan rohi uni kesipdashliri arisida hörmet we qayilliqqa érishtürgen.

Mexmut sulayman 2005-yil shangxey muzika uniwérsitétigha imtihan bérip ötken. Uning shangxeyde ötken birqanche yilliq oqush hayati uning Uyghur xelqi arisida keng tarqalghan bir türküm dangliq naxshilirining dunyagha kelgen mezgili bolghan. Bu mezgilde yeni 2006-yili uning "Séghinmidingmu?" dégen m t w plastinkisi neshr qilin'ghan.

Eyni yilliri mexmut sulayman bilen oxshash mezgilde shangxeyde oqughan ezher enwer ependi özining, mexmut sulaymandin muzika saheside telim alghan shagirtlardin biri ikenlikini bildürüp, "Ustazi" dep bilgen mexmut sulayman heqqide öz tesiratlirini töwendikidek bayan qildi.

Mexmut sulayman özining talanti we yétilgen sen'etkar bolush süpiti bilen, 2012-2013-yilliri "Yipek yoli sadasi" programmisida yétekchi ustaz, bahalighuchi, 2020-yili 10-ayda yéngidin yolgha qoyulghan "Men naxshichi" programmisida özining yangraq awazi, tesirlik naxshiliri bilen Uyghurlar qelbide öchmes izlarni qaldurghan. Emma uning naxsha éytish mahariti wayigha yetken, muzika ijadiy mahariti yuqiri pellige chiqqan, téximu köpligen ijadiy méwilerni öz xelqige teqdim qilidighan mezgilide tuyuqsiz qozghalghan yürek késili bilen wapat bolghanliqi heqqidiki xewer uning tuyuqsiz we waqitsiz ölümige bolghan her xil gumaniy qarashlarni barliqqa keltürdi.

Türkiyediki "Uyghur akadémiyesi" mesulliridin ablimit qaraxan ependi merhumning tuyuqsiz wapati heqqide öz perizini otturigha qoydi.

Uning qarishiche mexmut sulaymanning tuyuqsiz qozghalghan yürek késili sewebidin ölüp ketkenliki tilgha éliniwatqan bolsimu, emma nöwette Uyghur rayonida yüz bériwatqan éghir zulum we bésim mexmut sulaymandek Uyghur sen'etkarlirigha eng éghir rohi zerbilerni élip kelmektiken.

Ablimit qaraxan ependi sözide, mexmut sulaymanning waqitsiz ölümining xitayning Uyghur diyarida yürgüzüwatqan teqib we qorqunchluq siyasitining qaysi derijide éghirliqinimu eks ettürüp béridighanliqini bildürdi.

Merhumning axiretlikini uzitishqa a'it süretlerdin ashkarilinishiche, merhumning jinaza namizigha qatnashqanlar tolimu az bolup, uning jinazisigha dastixandek bir nerse yépip qoyulghan. Közetküchilerning qarishiche, bu menzirilerdin jama'etning keng Uyghur xelqi teripidin söyüshke érishken mezkur sen'etkarning méyitini öz qa'idisi boyiche uzitip, öz layiqida, köpligen ademlerning qatnishishi bilen depne qilalmighanliqi körünüp turidiken. Bu heqte torda pikir bayan qilghanlarning bildürüshiche, eng échinishliq yéri, xelq özi yaxshi körgen bu sen'etkarni daghdugha bilen uzitip qoyalmighanning üstige, uninggha ashkara du'a-tileklirinimu bildürelmigen.

Mexmut sulayman ependining eng yéqinqi mezgilde éytqan naxshiliridin "Bu chüsh emes" namliq naxshisidimu éghir rohi bésim ichidiki hayat téma qilin'ghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet