Ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishi gérmaniyening miyunxén shehiride bashlandi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022-05-26
Share
Ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishi gérmaniyening miyunxén shehiride bashlandi Ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishining échilish murasimidin körünüsh. 2022-Yili 26-may, myunxén, gérmaniye.
RFA/Erkin Tarim

Ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishi 26-may küni gérmaniyening miyunxén shehiride bashlandi.

Sherqiy türkistanning istiqlal marshini orunlash bilen bashlan'ghan bu kéngeshte d u q re'isi dolqun eysa ependi aldi bilen échilish nutuqi sözlidi. U 20 dek dölettin 70 etrapidiki teshkilatlargha wakaliten kelgen 200 dek teshkilat rehberliri, jama'et erbapliri, ziyaliylar we chet ellik parlamént ezaliri hemde adwoklatlargha rehmet éytti. Andin kéyin Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti we bu kéngeshni échishtiki meqset toghrisida toxtaldi.

Andin kéyin échilish murasimida yene chéxiye jumhuriyiti kéngesh palatasining mu'awin re'isi, parlamént ezasi yirji obelfalzir, sabiq yugoslawiye ittipaqining diktatori miloshéwichni sotlighan bash sotchi, shundaqla “Uyghur sot kollékgiyesi” ning bash sotchisi jéffri nays ependi, fransiye parlaméntining ezasi frédirika duma xanim qatarliqlar söz qildi. Échilish murasimida yene amérikaning gérmaniyediki bash elchisi eymi gutman xanim, polshaning sabiq tashqiy ishlar ministiri we yawropa parlaméntining ezasi anna fotiyga xanim, amérika dölet mejlisining ezasi yong kim xanim, yawropa parlaméntining ezasi en'gin er'oghlu ependi, piraga sheher bashliqi zidanik hirrip, yawropa parlaméntining mu'awin re'isi haydi hawtala ependiler sin körünüshi arqiliq nutuq sözlep, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan éghir bésim siyasitini eyiblidi. Shuning bilen birlikte ular yene Uyghurlarning heqliq dewasini we Uyghur aliy kéngishini qollaydighanliqini tekitleshti.

Ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishining échilish murasimidin körünüsh. 2022-Yili 26-may, myunxén, gérmaniye.

Arqidin kéngeshning kün tertipige bina'en, “Irqiy qirghinchiliqning aldini élish we uning mes'uliyetliri” dégen témisida mexsus yighin ötküzüldi. Tehdit astidiki milletlerni qoghdash teshkilatining mes'ulliridin hannu shidla ependi riyasetchilik qilghan bu yighinda, “Uyghur sot kollégiyesi” ning bash sotchisi jéffri nays ependi, kishilik hoquq adwokati we Uyghur adwokatlar jem'iyitining qurghuchisi maykil polak ependi, “Uyghur sot kollégiyesi” ning mu'awin bash sotchisi nik wich ependi we wakaletsiz milletler teshkilatining bash katipi ralf bunché ependiler söz qilip, Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghrisidiki höküm toghrisida melumat berdi. Ular yene Uyghur irqiy qirghinchiliqining aldini élishtiki mes'uliyetler toghrisida toxtaldi. Ular yene kéngeshke qatnashqan wekillerning so'allirigha jawab berdi. Bu yighinda mutexessisler muhim tekliplernimu otturigha qoydi.

Biz yighin toghrisida köz qarishini igilesh üchün d u q re'isi dolqun eysa ependige mikrofonimizni uzattuq. U échilish murasimida we sotchilar hem adwokatlar qatnashqan kéngesh yighinida Uyghur irqiy qirghinchiliqining 21-esirdiki insaniyetning tiragédiyesi ikenliki heqqide birdek tonushqa kelgenlikini, buni toxtitishning hemeylenning insanliq burchi ikenliki otturigha qoyghanliqini bayan qildi.

D u q ning aliy meslihetchisi, Uyghur akadémiyesining re'isi doktor rishat abbas ependimu ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: “Yighinda ‛Uyghur sot kollégiyesi‚ ning bash sotchisi jéffri nays ependi, ‛biz pakitlargha asasen xitay Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq élip bériwatidu, xitay insaniyetke qarshi jinayet sadir qiliwatidu, dep höküm chiqarduq. Emdi millitininglarni qutuldurush silerning burchunglar‚ dédi. Méningche, bu eng muhim bir chaqiriq. Emdi eng muhimi dunya Uyghur qurultiyi bashchiliqidiki dunyaning herqaysi jaylirida pa'aliyet élip bériwatqan Uyghur teshkilatliri we Uyghur jama'iti özliri turuwatqan döletlerdiki hökümetler we parlaméntlargha bu heqte qarar maqullitish üchün tirishchanliq körsitishi lazim. Bu her bir Uyghurning burchidur.”

Kanadadin kélip ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishige qatnishiwatqan d u q qanun komitétining re'isi memet toxti ependi, “Uyghur sot kollégiyesi” ning sotchiliri qilghan sözide, hökümnamini téximu köp döletlerge qobul qildurush kéreklikini otturigha qoyghanliqini tekitlep ötti.

Istanbulda qanun kespide aliy mektepni püttürgen jewlan shirmemet ependi bügünki yighinda Uyghurlarning hazirqi qiyin weziyiti heqqide nahayiti paydiliq pikir-tekliplerning otturigha qoyulghanliqini bildürdi.

Gérmaniyening miyunxén shehride ötküzüliwatqan ikkinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishi 28-may küni axirlishidighanliqi melum.

D u q birinchi nöwetlik sherqiy türkistan milliy kéngishini 2018-yili 11-ayda gérmaniyening miyunxén shehiride chaqirghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet