Misir tutqunlirining ayalliridin nida: “Xitayning misir weqesidiki jawabkarliqi sürüshte qilinsun”

Muxbirimiz gülchéhre
2020-07-07
Share
misirda-tutulghan-uyghur-oqughuchilar.jpg Misirda tutulghan Uyghur oqughuchilarning iz-dérikini qilip ijtima'iy taratqularda tarqitilghan chaqiriq.
Oqurmen teminligen

Misir da'iriliri 3 yil burunqi mushu künlerde, el ezher qatarliq uniwérsitétlarda oquwatqan Uyghur oqughuchilarni tutqun qilishtin ilgiri, ezher uniwérsitéti etrapi we qahirediki 7-rayonni merkez qilghan jaylarda azkem 6 mingche Uyghur yashaydighanliqi ilgiri sürülgenidi. Ular asasliqi muhajir oqughuchilar bolup, beziliri hetta a'ilisi we baliliri bilen turuwatqanidi. Eyni yili xitayning türlük bésim we tehditliri seweblik beziliri xitaygha qaytqanche türme we lagérlargha qamalghan bolsa, qaytip ketmigenliri 2017-yili 4-iyul kéchidin bashlap misir saqchilirining tuyuqsiz tutqunigha uchrighan.

Mezkur tutqun'gha xitay dölet bixeterlik xadimliriningmu hemkarlashqanliqi, tutqun qilin'ghan oqughuchilarni hetta xitay ewetken Uyghur saqchi xadimlarning soraqqa tartqanliqidek uchurlar mezkur weqening ikki dölet hemkarliqidiki siyasiy oyun ikenlikidin ibaret gumanlarnimu otturigha chiqarghanidi. Bu mesililer xelq'aradiki kishilik hoquq teshkilatlirining küchlük tenqidige uchrap kelgenidi.

Halbuki hazirgha qeder xitay da'iriliri misirda qanchilik bigunah Uyghurning tutqun qilinip we xitaygha qayturup kétilgenliki heqqide dunya jama'etchilikige jawab bermey inkar qilish pozitsiyide turup keldi.

Eyni chaghdiki tutush dolqunida tura türmisige qamalghan yüzdin artuq Uyghurning bir qismi qoyup bérilgen bolsimu, bularning arisidiki 16 oqughuchining hazirghiche iz-dériki yoq. Hetta bezi menbelerde ularning xitaygha qayturulghanliqi ilgiri sürülmekte.

Eyni waqitta bu tutqunlar asasen erler bolup ularning bezilirining ayalliri we baliliri türkiye qatarliq döletlerge qéchip ülgürgenidi. Misir weqeside erliridin ayrilip, oxshash paji'e we qismetlerge yoluqqan Uyghur hede-singillardin bir qanchisi 3 yildin buyan, misir weqeside ghayib qilin'ghan erlirining iz-dérikini qilish we bu jeryanda uchrighan turmush, iqtisadiy we rohiy qiyinchiliqlarni yéngish üchün öz'ara yar-yölekte bolup kelgen.

Mezkur weqening 3 yilliqi xatiriside ular yene dunya jama'itige özlirining nidasini ijtima'iy taratqularda élan qildi we radiyomiz bilen ortaqlashti.

Misir weqesining ziyankeshlikige uchrighan bu Uyghur ayallirining we ularning yurtidiki uruq-tughqanlirining bixeterliki seweblik nam sheripini ashkarilimasliq sherti bilen ulardin ikkiylenni ziyaret qilduq

6-Iyun yérim kéchide qahirediki öyidin érini misir saqchiliri qolini kishenlep élip mangghanda özila emes, bu qorqunchluq menzirige 8 yashliq balisiningmu shahit bolghanliqini sözligen bu yash Uyghur ayal ijtima'iy taratqularda tarqitilghan nidasida mundaq yazghan: “Bügün misir hökümiti bilen xitay hökümitining birliship ochuq-ashkara halda Uyghur musulmanlirini tutqun qilghan bir qabahetlik bir kündur. 2017-Yil 7-ayning 4-künidin we shundaqla 2017-yil 7-ayning 6-künigiche Uyghurlar nurghun-nurghun munewwer oghlanliridin ayrilip qalghan chong musibetlik kündur. Bu kün shundaq bir kün boldiki, u talay dadilarning shundaqla shir yürek ezimetlerning yashash erkinlikidin we nomusidin ayrilghan künidur. Bu küni ularning qarangghu türmilerge solinishqa, acharchiliqqa, ussuzluqqa we insaniyliqqa yat rehimsizlerche xarlinish we azablinishqa tolghan dozax kebi hayati bashlan'ghan kündur. Yene bu kün nurghunlighan sebiy balilarning ‛dada‚ dep chaqirishidin bir balining terbiyelinish basquchida dadining kem bolsa bolmaydighan ornini héchqandaq nerse basalmaydighanliqi qattiq bilin'gen bir kündur. Tenha qalghan anining qoghdash we asrashliridin mehrum qilip dada! dada! dep qan-qan yighlawatqan balilirining nidalirigha berdashliq bérishke mejburlan'ghan bir kün.

Bu bir kün héch untulmas azabning bashlan'ghanliqining ipadisi bolghan bir kün.

Bu bir kün qeyser yashashqa yüzlen'gen bir kün.

Bu bir kün qachan axirlishishni bilgili bolmaydighan hijranliqqa tenhaliqa tolghan birkün.

Bu bir kün sebirning achchiqlirini yetküche tétip berdashliq bérish üchün ornidin des turidighan birkün.

Bu bir kün allahqa yéqinlashqan we qattiq sinalghan bir kün.

Hazirqi bir kün yardemchisiz we ilajsiz qalghan bir ajiz muslime ayalning awwal allahtin we andin barliq qérindashliridin halal juptini qutquzush yolida yardem telep qilghanliqigha neq 3 yil bolghan bir kün.

Hazirqi bir kün möhin we möhimni'e qérindashlirimning a'ilemge we dadisiz qalghan yalghuz qizimgha du'a qilishigha mohtaj bolghanliqimgha neq 3 yil bolghan birkün. . .”

Türkiyedin ziyaritimizni qobul qilghan, yoldishi misirda tutulghanda biri bowaq, yene biri bir yérim yash ikki balisi bilen yar yöleksiz qalghan yene bir Uyghur ayal erliridin tuyuqsiz ayrilip, nareside baliliri mejburiy yétim qaldurulghan bu anilarning 3 yil jeryanida nurghun jebr-japa tatqan bolsimu erlirining ippet nomusigha topa qondurmay wapadarliqi bilen yashap kéliwatqanliqi, yurtdashlar we bashqa Uyghurlarning yardimide iqtisadiy qiyinchiliqlarni yéngip kelgenlikini bayan qildi. U, misir weqesining ziyankeshlikige uchrighuchilarning a'ile tawabi'ati we tirik shahitliri bolush süpiti bilen, özlirining dunyani misirda bigunah tutqun qilinip mejburiy yoq qiliwétilgenlerni sürüshte qilishni telep qilip “Dunya jama'etchilikini xitayni xelqarliq ehdiname we kishilik hoquqni közge ilmay qilghan bu tajawuzi we jinayiti üchün jawabkarliqqa tartishni soraymiz”, dédi.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet