«Ню-йорк мода кийим һәптилики» дә уйғурларни қул қилип ишлитишкә қарши намайиш өткүзүлди

Мухбиримиз җәвлан
2020-09-15
Елхәт
Пикир
Share
Принт

9-Айниң 13-күни ню-йорк шәһири «мода кийим һәптилики» ниң ечилиш күнидә «уйғур һәрикити» тәшкилати моделлар бирләшмиси, уйғурларни қутқузуш оқуғучилар уюшмиси қатарлиқ тәшкилатлар билән бирликтә уйғурларни қул орнида ишлитишкә қарши намайиш өткүзди. Уйғур һәрикити тәшкилатиниң башлиқи рошән аббас ханимниң билдүрүшичә, ню-йорк шәһири дунядики төт мәшһур мода мәркизиниң бири болуп, бу намайиш мода кийим көргәзмиси болуватқан бинаниң алдида өткүзүлгән. Бу паалийәтни орунлаштурушқа муһим һәссә қошқан моделлар бирләшмисидин йәттә-сәккиз модел буниңға иштирак қилған.

Бу намайишқа «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң башлиқи рошән аббас ханим, моделлар бирләшмисиниң башлиқи сара зиф, әркинлик бирләшмисиниң тәшвиқат мәсули һерана әдису, уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң мәсули өмәр қанат, уйғурларни қутқузуш оқуғучилар уюшмисиниң вәкили мусаб қатарлиқлар қатнашқан вә сөз қилған.

Алди билән рошән аббас ханим сөз қилип, бу әркин земинда, бу чоң шәһәрдә, бундақ катта мода кийим һәптилики болуватқан күндә сәнәт билән турмушниң, ғайә билән рияллиқниң рошән селиштурма һасил қилғанлиқини ейтқандин кейин әсли мәқсәткә өткән. У дунядики пахта баһасиниң әслидики баһадин көп юқири икәнликини, чүнки униң коммунист хитайниң ирқий қирғинчилиқиға учриған уйғурларниң һаяти бәдилигә кәлгәнликини, уйғурларниң қан-тәри, көз йеши вә өлүми мәвҗут болған йәрдә мода вә гүзәллик дегән нәрсиниң мәвҗут болмайдиғанлиқини оттуриға қойди. У 3 милйондин көп уйғурниң уйғур болғанлиқи вә мусулман болғанлиқи үчүнла лагерларға қамалғанлиқини, уларниң көп қисминиң хитай завутлирида қол орнида ишлитиливатқанлиқини, уйғур аяллириниң хилму хил қәбиһ усуллар билән хорлиниватқанлиқини, өлгәнлириниң көйдүрүлүп, тириклириниң ички әзалириниң оғрилиниватқанлиқини, буларниң тамамән ирқий қирғинчилиқ икәнликини баян қилди.

У мундақ деди: «хитайниң җинайитигә шерик болған ашу даңлиқ маркилиқ кийимләрни көрсәм йүриким пичақ тиққандәк ечишиду. Мениң һәдәм пенсийәгә чиққан дохтур иди, икки йил бурунқи мушу һәптидә тутулуп кәтти. Униң немишқа тутулғанлиқи, нәдә тутулғанлиқини билмәймән. Бәлким у хитайниң лагерида ашу кийимләрни ишләпчиқиридиған завутта мәҗбурий әмгәккә селиниватқан болуши мумкин. Шундақ, бир дохтур силәр үчүн кийим ишләпчиқиридиған қул қилинди. Ундақта, һәдәмниң қан-тәрини сүмүрүшкә шерик болуватқан хоҗайин ким?»

У америкалиқ бир уйғур болуш сүпити билән бу дөләттики әркинлик вә өзини үзлүксиз яхшилайдиған җәмийәттин пәхирлинидиғанлиқини, шундақла хитайниң җинайитигә шерик болғучиларни һәр пурсәттә тәнқидләп, уларни хитайниң сүйқәстидин агаһландуридиғанлиқини билдүргәндин кейин, мундақ деди: «хитай һазир бирләшкән дөләтләр тәшкилати, дуня сәһийә тәшкилати, һолливод, NBA (америка васкетболчилар җәмийити), дисней, Netflix (торда филим тарқитиш ширкити), хәлқара олимпик комитети қатарлиқ орунларниң авазини бесиқтуруп кәлмәктә. Хитайниң һарам пули мода гүзәллики вә инсанлиқ ғурури билән әсла сиғишалмайду. Хитайниң ирқий қирғинчилиқи алдида биз бу әһвални өзгәртишимиз керәк.»

Рошән аббас ханим бу намайишта уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиқни, җүмлидин қул ишчи мәсилисини сиясәтчиләргила әмәс, авам хәлққә, болупму мода кийим саһәсидики кишиләр вә буниңға қизиққучиларға билдүрүшни нишан қилғанлиқини ейтти. У йәнә уйғурлар мәсилисиниң пәқәт сиясий мәсилә әмәс, бәлки диний мәсилә, иҗтимаий мәсилә, иқтисадий мәсилә, мәдәниийәт-сәнәт мәсилиси икәнликини, буларни инсанларға билдүрүш үчүн шу саһәләрниң һәммисидә уйғур дәвасини аңлитиш керәкликини, бу қетимқи намайишниң шу һәрикәтниң бир қисми икәнликини ейтти.

Моделлар бирләшмисиниң башлиқи сара зиф бу намайишта сөз қилип, дунядики 20 пирсәнт пахта мәһсулатлириниң хитайда қул ишчи қилинған уйғурларниң қан-тәридин келидиғанлиқини, уйғур модел мәрданниңму лагерда әмгәккә тутулғанлиқини, хитайниң мода кийим саһәсидики мал тәминләш зәнҗири вә буниңға четишлиқ ирқий қирғинчилиқ җинайитини әмди инкар қилғили болмайдиғанлиқини билдүрди. У йәнә бу намайишқа қетилған моделлар, мода кийим лайиһәлигүчилириниң һәқ тәрәптә туруп аваз чиқиришиниң муһимлиқини, париж, лондон вә миландә өткүзүлидиған мода кийим һәптилики үчүн ейтқанда, бу намайишниң бир яхши башлиниш болғанлиқини ейтти. У йәнә тивиттер һесабида «биз ню-йорк мода кийим һәптиликидә әсәрлирини көргәзмә қиливатқан лайиһәлигүчиләрни өз әсиридики һүнәр-сәнәт вә иҗадкарлиқ һәққидила әмәс, бәлки өзлири ишләткән материялниң келиш мәнбәси һәққидиму гәп қилишқа чақириқ қилимиз,» дегән.

Уйғурларни қутқузуш оқуғучилар уюшмисиниң вәкили мусаб бу намайишта қилған сөзидә уйғурларни қул қилип ишлитишкә шерик болған ширкәтләрниң давамлиқ сода қилишиға йол қоймаслиқ керәкликини, чүнки хитайниң уйғурларға ашкара һалда ирқий қирғинчилиқ йүргүзүватқанлиқини, бир мусулман болуш сүпити билән мусулман қериндашлириниң қул қилинишиға сүкүт қилип туралмайдиғанлиқини, оқуғучилар уюшмисиниң һәр вақит һәқ тәрәптә туруп, уйғурларниң һоқуқини қоғдаш үчүн тиришидиғанлиқини билдүрди.

Уйғур кишилик һоқуқи қурулушиниң мәсули өмәр қанат әпәнди бу намайишта қилған сөзидә лагерлар вә қул ишчи мәсилисини чүшәндүрүп, хитай һөкүмитиниң уйғур деһқанлиридин тартип карханичиларғичә, һәр саһә мутәхәссислиридин тартип сәнәткарларғичә һәммисини қул ишчи қиливәткәнликини, аилиләрни вәйран қилип, йеңи аилә қуридиғанларни қуллуққа мәһкум қилғанлиқини, балиларни ата-анисидин айрип хитайчә тәрбийәләватқанлиқини баян қилди. Даңлиқ марка игилириниң ашу қул ишчи қилинған уйғурларниң қан-тәрини сүмүрүш җинайитигә шерик икәнликини тәкитлиди, андин америка вә дуняниң башқа җайлиридики ширкәтләрни бу җинайәттин қол үзүп, һәқ тәрәптә туруп, хитайға ортақ бесим ишлитишкә чақириқ қилди.

Өмәр қанат әпәнди бу намайишқа қатнишиш тәсиратини баян қилип мундақ деди: «бу наһайити вақтида вә өз җайида қилинған намайиш болди. Ширкәтләр өзлириниң маркисиға вә образиға көңүл бөлиду, әмма биз бу маркиларда сетиливатқан кийимләрниң хитай завутлирида қул ишчи қилинған уйғурларниң әмгикидин кәлгәнликини билдүрүшимиз керәк иди, билдүрдуқ, бу зулумниң йирақта әмәс, наһайити йеқинда, кишиләрниң әтрапидики дуканларда икәнликини аңлаттуқ.»

Өмәр қанат әпәнди көплигән ширкәтләрниң хитай билән йәнила сода қиливатқанлиқини, уйғурларниң бешиға кәлгән қирғинчилиқ вә зулум ашкара болған һазирқидәк вәзийәттә бундақ әһвалниң йәнә давамлишишини қобул қилғили болмайдиғанлиқини, буни қәтий тохтитиш керәкликини ейтти. У йәнә бу хил намайишниң ню-йорктила әмәс, башқа шәһәрләрдиму елип берилиши мумкинликини, әгәр дуня миқясида қул ишчи мәсилисигә болған наразилиқ вә қаршилиқ күчәйсә, даңлиқ маркилиқ ширкәтләрниң хитайдин чекинип чиқидиғанлиқини, нәтиҗидә хитайға иқтисадий җәһәттин бесим пәйда қилидиғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт