Eydiz bowaq tunji qétim dawalashta pütünley saqaytildi!

Muxbirimiz gülchéhre
2013.03.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghurlarda-eydiz-kisili-305.jpg Eydiz yuqumdarlirining mölcherdiki sanliq melumati.
RFA/Arslan

Amérika missisipi shtatida HIV Wirusi bilen tughulghan bir qiz bowaq, tughulup 30 sa'ettin kéyin eydzge qarshi dawalashni qobul qilishqa bashlighan, bir ay bolghanda dawalashning ünümi körülgen, 18 ayliq bolghanda bu qizning bedinidiki eydiz wirusi möjize kebi pütünley yoqap ketken.

Eydizdin saqaytilghan bu tunji bowaq heqqidiki xewer 3-mart élan qilinishi bilen, insanlargha eydizni dawalap saqaytishning mumkinchiliki heqqide ümid béghishlidi. Künde nechche ming bowaq eydiz wirusi bilen tughuluwatqan bügünki künde tunji qétim bir bowaqning eydizdin dawalap saqaytilishi 30 yildin buyan eydizni dawalashta insanlarning basqan ehmiyetlik bir chong qedimi hésablinidu.

Missisipida yashaydighan ikki yérim yashliq qizning eydizdin pütünley saqaytilghanliqi amérikidiki nopuzluq xewer agéntliqliridin,CNN, NBA, USA TODAY qatarliqlarning 4-mart düshenbidiki bash xewiri boldi.

Missisipi uniwérsitéti méditsina tetqiqat institutining eydiz mutexessisliridin doktor xannah gey qatarliq mutexessislerning atlantada ötküzülgen 2013-yilliq méditsina tetqiqat yighinida yekshenbe küni ashkarilishigha qarighanda, HIV bilen yuqumlan'ghan bir hamilidar ayal tughushtin ilgiri dawalinishqa muweppeq bolalmighan bolsimu, emma doxturlar, u qizini yenggip 30 sa'ettin kéyin, bu qiz bowaqning ténidiki eydiz wirusigha qarshi dawalash élip barghan, bu qiz 18 ayliq bolghanda bu qizning bedinidin eydiz wirusi tépilmighan.

Missipiliq ikki yérim yashliq bu qiz dunyada tunji eydizdin saqayghan bala bolup qaldi.

Mutexessis xannah gey axbaratlargha bügün “Bowaqlargha qarita baldur dawalash élip bérish arqiliq eydizni tamamen dawalighili bolidighanliqidin ümid kütüwatimiz. Elwette bu, eydizge qarshi tetqiqat sahesidiki zor qedem, eger bu bowaq tughulmay turupla anigha nisbeten eydizge qarshi dawalash élip bérish pursiti bolghan bolsa, balining eydiz bilen yuqumlinish éhtimali intayin töwen bolatti. Eger ana eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghan teqdirdimu hazirqi eydizge qarshi dorilar arqiliq baligha yuqumlinishni 100% tosup qalghili bolidu, emma eydiz anilarning ichide dawalinishni qobul qiliwatqanlar 30% etrapida, balilarning yuqumlinishini emeliyette 2% ke chüshürgili bolidu, nurghun bolghusi anilarning peqet yenggishke az qalghanda yaki yenggish jeryanida eydiz bilen yuqumlan'ghanliqi bayqalmaqta. Bu seweblik balilar eydiz anilardin tughulush jeryanida yuqumlanmaqta.

Xewerlerde körsitilishiche emeliyette, mutexessisler bu qizgha dawalash élip bériwatqan chaghning özide uning anisi bilen alaqisi 10 ay üzülüp qalghan, melum sewebler bilen anisi 10 ay burunla bu eydiz qizigha doxturlar buyrughan eydizge qarshi dorilarni bérishni toxtatqan, mutexessisler10 aydin kéyin tekshürgende bu qizning bextke yarisha bedinide HIV wirusidin esermu qalmighanliqini, u qizning esli saqayghan waqtini bir yérim yash dep texmin qilghanliqini bildürgen.

CNN Ning bu heqtiki xewiride körsitishiche, bu missisipiliq bowaqtin bashqa, hazirgha qeder dunyada eydizdin saqayghan birla misal bolup, u gérmaniyide yashaydighan amérikiliq timotéy brown, u 2007-yili söngek rakini dawalitish jeryanida eydizliki bayqilip mutexessisler uning rak késili bilen eydiz késilige qarshi tengla bir waqitta dawalash élip barghan, bultur brown axbaratlargha, doxturlar, mutexessisler köp qétim özidin qan élip tekshürüsh élip bériwatqan bolsimu, hazirghiche qayta eydiz wirusi bayqalmighanliqini bildürgen. Emma mutexessisler uning eydiz wirusidin qutulushining intayin az uchraydighan möjize ikenlikini, uningdiki irsiyet xaraktérlik söngek raki késellikining eydiz wirusning köpiyishige muhit hazirlimighanliqtek alahide seweblerdin uning qénidiki eydiz wirusliri tereqqiy qilmighan dep chüshendürgen.

Meséchusis eydiz tetqiqat merkizining mes'ulliridin Carlos del Rio bügün amérika agéntliqining ziyaritini qobul qilip “Bu bala eslide eydizdin ölüp kétishimu mumkin idi, eydiz tetqiqat sahesidiki bu netije asan körülmeydighan bir alahide ehwal, eydiz balilarning dawalashni qobul qilishini toxtitish, ularning ata-anisi teripidin belgilenmesliki kérek” dep eskertti.

Tetqiqatlargha qarighanda, nöwette künde mingdin artuq bowaq eydiz wirusi bilen tughulmaqta, bu, eydizdin saqaytilghan téxi tunji bala hésablinidu, Uyghurlarmu dunyada eydizning tehditige bashqilargha qarighanda kéyinrek bolsimu, emma intayin shiddetlik uchrimaqta, yéqinqi yillardin buyan Uyghur élide eydiz wirusi jinsiy alaqe we anidin baligha yuqush arqiliq tarqilishning asasliq yoli bolup qalghanliqi melum.

Shundaqla ilgiri Uyghur élige qaratqan ziyaretlirimizdin doxturxanilarning eydiz bilen yuqumlan'ghan bolghusi anilarning hamilini tughushqa ruxset qilmay mejburiy bala chüshürüsh opératsiyisi élip bériwatqanliqi ashkarilan'ghan idi.

Biz Uyghur élide 20 yildin buyan eydizge qarshi teshwiqat élip bériwatqan el'ichi teshkilatlardin “Yarp zeherlik chékimlik we eydizdin meslihet bérish merkizi” ning mes'uli exmettin, amérikida eydiz bilen yuqumlinip tughulghan bowaqning dawalap saqaytilghanliqidek xewerning Uyghurlargha nisbeten qandaq ehmiyiti barliqi heqqide oylighanlirini soriduq, u bu xewerdin bekmu xushal bolghanliqini, bu xewerning bashqa Uyghurlargha, bolupmu eydiz bilen yuqumlan'ghan Uyghurlargha oxshashla hayatliq ümidi béghishlaydighanliqini, bu xewerni Uyghurlargha köp teshwiq qilidighanliqini bildürdi.

Eydiz mutexessisi gey yene axbaratqa “Doxturlar téxi missisipiliq bu eydiz bowaqning pütünley saqiyishigha némining seweb bolghanliqini téxi éniq bilmeydu, biz yene bir mezgilgiche bu balini közitip turimiz” dep tekitligen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.