Атақлиқ уйғур алим әзиз наринбайиф аләмдин өтти

Ихтиярий мухбиримиз азад қасим
2015.11.23
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
eziz-narinbayef-305.jpg Қирғизистандики атақлиқ уйғур алими әзиз наринбайеф аләмдин өтти. 2015-Йил 20-ноябир, бишкәк.
RFA/Azad Qasim

Қирғизистан пәнләр акадимийәсиниң акадимики, қирғизистанда хизмәт көрсәткән пән әрбаби, пәлсәпә пәнлири доктори, атақлиқ уйғур алими әзиз наринбайиф 20-ноябир күни 91 йешида бишкәктә вапат болди.

21-Ноябирда өткүзүлгән әзиз наринбайифниң тәзийә мурасимиға қирғизистан пәнләр акадимийәси вә қирғизистан милләтләр ассамбилийәсиниң рәһбәрлири,һәрқайси саһәдики алимлар һәмдә бишкәктики уйғур җамаитиниң вәкиллиридин болуп 200гә йеқин киши қатнашти.

Мурасимда алди билән сөз қилған қирғизистан пәнләр акадимийәсиниң призиденти абдиғени еркибайиф мундақ диди: “әзиз ака имани таза адәм иди, биз уни қирғизистанда пәлсәпә илминиң әң бүйүк чоққисиға йәткән бир инсан сүпитидә қәлбимиздә мәңгү яд етимиз.”

Қирғизистан милләтләр ассамбилийәсиниң рәиси бектемур мирза ибраһимуф тәзийә сөзидә мунуларни билдүрди: “бүгүн ялғуз уйғур хәлқи үчүнла әмәс,бәлки пүтүн қирғизистанниң илим саһәси үчүнму еғир йоқитиш болди. Бүйүк тарих вә өлмәс мәдәнийәт яратқан уйғур хәлқи өзиниң әзиз наринбайифқа охшаш дуняға тонулған алимлириниң болғанлиқи билән пәхирлинишкә әрзийду дәп қараймән.”

“иттипақ”җәмийитиниң рәиси артиқ һаҗим өз сөзидә мәрһум әзиз наринбайифниң йүксәк инсани пәзиләтлири һәққидә тохтилип мундақ деди: “иттипақ җәмийити қурулған дәсләпки мәзгилләрдин башлапла әзиз ака җәмийәтниң паалийәтлиригә актиплиқ билән қатнишип, йеқиндин ярдәмдә болуп кәлгән шундақла у өзиниң кәмтәр, кичик пеиллиқи, илимгә болған әстайидиллиқи билән яшларға үлгә тикләп бәргән иди.”

Әйни вақитта әзиз наринбайифниң аспиранторийәсидә тәрбийилинип, пәлсәпә пәнлириниң кандидати дәриҗисигә йәткән дотсент, “иттипақ”гезитиниң баш муһәррири әкбәрҗан бавудун өзиниң устази болған әзиз наринбайифқа чуңқур тәзийәдә икәнликини билдүрүп мундақ деди: “әзиз акиниң вапати билән қирғизистандики уйғур хәлқи өзиниң бирдин ‏- бир акадимикидин айрилип қалди. Мән иттипақ җәмийити мәркизи кеңиши, иттипақ гезити ридаксийәси һәмдә сорундики уйғур җамаити намидин әзиз акиниң аяли рая һәдигә, пәрзәнтлиригә чоңқур қайғу ичидә вә тәзийәдә икәнликимизни билдүримән”.

Тәзийә мурасиминиң ахирида, радиомиз зияритини қобул қилған қирғизистан пәнләр академийисиниң илмий хадими, доктор тоққузақ өмүрзақуф мундақ деди: “әзиз акиниң адәмигәрчилики вә яшларни тәрбийәләштики әстайидиллиқи һәммимизниң өгинишигә әрзийду. У улуғ уйғур хәлқиниң пәлсәписи, тарихи, мәдәнийити саһәсидә наһайити көп әмгәкләрни яратти. Униң ярқин образи бизниң қәлбимиздә мәңгү сақлиниду”.

Әзиз әйсаҗан оғли 1924-йили 24-апрелда қирғизистанниң қарақол шәһиридә дуняға кәлгән болуп, 1942-йили 18 йешида фирунзи пидагокика институтида оқуватқан мәзгилдә вәтән уруши башлинип, уруш сепигә атланған. 1945-Йили январда путидин еғир яридар болуп қирғизистанға қайтип кәлгән һәмдә пидагокика иниститотидики оқушини давамлаштуруп мәктәпни әла нәтиҗә билән пүттүргәндин кейин, москва дөләтлик универиситетиниң пәлсәпә пәнлири факолтитиға оқушқа кирип 1953-йили али мәктәпни пүттүруп қирғизистанға қайтип кәлгән.

Әзиз наринбайиф өзиниң хизмәт йолини оқутқучилиқтин башлиған болуп, 1953 -йилдин 1968-йилғичә фирунзи пидагокика иниститотида муәллим, кафидира башчиси, иниститот мудири қатарлиқ хизмәтләрдә болған. 1968-Йилдин 2010- йилғичә қирғизистан пәнләр акадимийәсиниң пәлсәпә вә һоқоқ пәнлири иниститотиниң башчиси болуп хизмәт қилған. 1979-Йили пәлсәпә пәнлириниң профиссори, 1989-йили акадимийәниң акадимики болуп сайланған. 1994-Йили қирғизистанда хизмәт көрсәткән пән әрбаби, 2002-йили пәхри акадимик намиға еришкән.

Әзиз наринбайиф пәлсәпә, тарих, мәдәнийәткә даир 20 дин артуқ китабниң һәмдә 300 парчидин артуқ илмий мақалиләрниң аптори. У йәнә юқири билимлик илмий хадимларни тәрбийәләшкә алаһидә әһмийәт берип, пәлсәпә пәнлири бойичә йигирмә нәпәрдин артуқ доктор һәм кандидатларни тәрбийиләп йетиштүргән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.