Ürümchide Uyghur muhit asrash ishchiliri xeter astida ishleshke mejbur bolmaqta

Muxbirimiz gülchéhre
2014-03-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Qurghaqchiliq we exlet döwisi bilen oralghan ürümchi shehirining yiraqtin körünüshi. 2012-Yili yaz.
Qurghaqchiliq we exlet döwisi bilen oralghan ürümchi shehirining yiraqtin körünüshi. 2012-Yili yaz.
RFA/Qutlan

4 Milyon'gha yéqin nopusqa ige, qatnash qistangchiliq éghir, aptomobillar zich, eslidila is-tüteklik ürümchi shehirining muhitini güzelleshtürüsh we asrash da'iriler uchrawatqan zor riqabetning biri.

Ürümchining güzel, pakize muhitini yaritish 20 minggha yéqin muhit asrap ishchilirigha yüklen'gen. Bu yil ürümchide qish alahide uzun hem soghuq boldi. Shundaq bolushigha qarimay muhit asrash ishchiliri qar-muzlarni waqtida tazilighandin bashqa, her bir chong yol, ötüshme köwrük, hetta yuqiri sür'etlik tashyol boyliridiki tomur rishatkilarni soghuq suda tazilap turidu. Muhit asrash ishchilirining qehritan soghuqlarda, hayati bixeterliki xewp astida xizmet qiliwatqanliqi, ürümchi muhit asrash idarisidin ijtima'iy rayon'gha ammining rayini élishqa chüshken bir Uyghur kadirning diqqitini tartqan. Bu kadir ziyaritimizni qobul qilip jem'iyetke "Muhit asrash ishchiliri asralsun! ularning emgiki qedirlensun !" dep muraji'et qildi.

Ürümchi sheher ammisining pakize muhitta bir künlük ish pa'aliyitini bashlishi üchün 20 mingche qolida süpürge tutqan "Seher perishtiliri" qish-yaz démey, qar-yamghur démey, her küni tang étishtin burun ürümchining her bir kocha koylirini, süpürüp tazilap bolidu. Ilgiri hetta ular ning ichide, tang atmasta ish üstiliride tuyuqsiz paji'elik qatnash hadisilirige uchrap ölüp kétish, éghir zeximlinish hadisilirining bolup turidighanliqi heqqidiki xewerler bérilgen idi.

Ürümchi muhit asrash idarisidin ürümchi ijtima'iy rayondiki ammining rayini élishqa chüshken bir Uyghur kadir, muhit asrash ishchiliri bilen söhbetliship, ularning xizmet we turmush shara'itliri heqqide ehwal igilesh arqiliq köpinchisi Uyghurlardin teshkillen'gen töwen ma'ashliq muhit asrash ishchilirining intayin japaliq shara'itta, xeter astida xizmet qilishqa mejbur ikenlikini bayan qildi.

Bu kadir muhit asrash ishchilirining bixeterlik mesililiri heqqide xizmet tekshürüsh jeryanida, ürümchide 2013-yili-8ay bir ay ichidila muhit asrash ishchilirining ish üstide aptomobil uruwétish weqesidin 14 qétim yüz bergenliki melum bolghan, bu 14 qétimliq qatnash weqeside 7 ishchi qaza qilghan, 13 ishchi éghir yarilan'ghan. Bu ishchilar asasen tang étishtin burun yol boyida kocha süpürüwatqanda yaki yol yaqisida dem élip olturghanlirida, uyqusiz, mest yaki layaqetsiz shopurlar teripidin qazagha uchrighan. Gerche muhit asrash ishchilirining ish waqti we ish muhiti we wezipisi alahide bolsimu, ular alahide imtiyazlardin mehrum iken.

Yéqinda aptonom rayonluq adem küchi ijtima'iy sughurta nazariti bu yilliq ish üstide ölüp kétish nepiqe pulining bir qétimda bérilidighan sommisini élan qilghan bolup, asasiy nepiqe puli 539 ming yüendin ashidiken, bu ötken yildiki sommidin 50 ming som köp iken. Halbuki köp sandiki muhit asrash ishchilirining hayat sughurtisi, dawalinish sughurtilirimu téxi toluq emeliyleshmigenliki üchün, ish üstide ölüm hadisilirige yoluqqan teqdirde ularning a'ile tawabi'atliri da'irilerning azghine hal sorash sommisigha érishkendin bashqa héchqandaq kapaletke ige bolalmay kelmekte iken.

Muhit asrash ishchiliri "Tash yol perishtiliri", "Seher perishtiliri" dégendek namlar bilen teriplensimu, emeliyette emgiki-qan terige layiq jawabqa, étirap hem asrashqa na'i'il bolalmay kéliwatqan, asasliqi Uyghurlar bolghan bu muhit asrash ishchiliri bashqilarning güzel turmushi üchün japa chekmekte, emma özlirining hayati xewp astida, ularning a'ilisining hayati endishe ichide. Her seher kishiler téxi chiragh yaqmasta, mana bu 20 mingche seherchi perishte öz hayati bedilige ürümchi sheher ammisining pakize muhitta yashishigha kapaletlik qilip kelmekte. Bir qanche yüzligen muhit asrash ishchiliri bilen ayrim-ayrim mungdashqan bu Uyghur kadir, qurbining yétishiche muhit asrash ishchilirining ige bolushqa tégishlik heq-hoquqlirini kapaletke ige qilish üchün dawamliq xizmet qilidighanliqini bildürüsh bilen teng, radi'omiz arqiliq jem'iyetke "Tash yol perishtiliri asralsun, ularning emgiki qedirlensun!" dep muraji'et qildi.

Toluq bet