Уйғур елидә 2016-йилиниң алдинқи йерим йилида 2591 нәпәр әйдиздин юқумланғучи байқалған

Мухбиримиз қутлан
2016-08-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Зәһәрлик чекимлик истемал қилғучилар ишләткән шпирислар. 2010-Йили 15-июл, кунмиң.
Зәһәрлик чекимлик истемал қилғучилар ишләткән шпирислар. 2010-Йили 15-июл, кунмиң.
AFP

Уйғур дияри хитайдики әйдиздин юқумланғучилар сани әң тез сүрәт билән көпийиватқан районларниң бири икәнлики илгири сүрүлмәктә. Хитай һөкүмәт истатестикисдин мәлум болушичә, уйғур аптоном райони йүннән өлкисидин қалсила хитайдики әйдиз юқуми әң тез сүрәттә тарқиливатқан район һесаблинидикән.

Уйғур аптоном районлуқ сәһийә назарити билән пиланлиқ туғут комитети елан қилған санлиқ мәлуматқа қариғанда, алдинқи йилида уйғур елидики әйдиз бимарлири вә әйдиз вируси билән юқумланғучиларниң сани 43555 кишигә йәткән. Буниң ичидә 8398 бимар һаятидин айрилған. 2015-Йилиниң ахириғичә һаят туруватқан әйдиздин юқумланғучилар 35157 киши икән.

2016-Йили киргәндин буян уйғур елидә әйдиз юқумдарлири саниниң йәниму тез сүрәттә ямриши сәһийә системисидикиләрни қаттиқ әндишигә салмақтикән.

Уйғур аптоном районлуқ әйдиз вә җинсий кесәлликләрниң алдини елиш-тизгинләш мәркизиниң бу йил 8-айниң 4-күни елан қилған мәлуматиға қариғанда, 2016-йилиниң алдинқи йерим йилида уйғур аптоном районида йеңидин 2591 нәпәр әйдиздин юқумланғучи байқалған. Бу сан сәһийә системисидикиләрнила әмәс, бәлки һөкүмәт тармақлирини җиддийчиликкә салмақтикән.

Биз бу һәқтә йәниму тәпсилий мәлумат елиш үчүн шинҗаң әйдиз вә җинсий кесәлликләрниң алдини елиш-тизгинләш җәмийитигә телефон қилдуқ. Телефонимизни қобул қилған нөвәтчи хадим өзиниң бу һәқтики соаллиримизға җаваб берәлмәйдиғанлиқини ейтип, чирайлиқ сөзләр билән мәлумат беришни рәт қилди.

Биз арқидин ақсу вилайәтлик сәһийә идариси қармиқидики юқумлуқ кесәлликләрниң алдини елиш вә тизгинләш ишханисиға телефон қилдуқ. Телефонимизни қобул қилған бир нәпәр уйғур нөвәтчи хадим өзиниң бу һәқтә һечнемә дейәлмәйдиғанлиқини, әң яхшиси сәһийә идарисиниң мәсул хадимлиридин сүрүштүрүп көрүшимизни ейтип, соаллиримиздин өзини қачурди.

Илгири уйғур аптоном районлуқ юқумлуқ кесәлликләрниң алдини елиш вә тизгинләш мәркизидә узун мәзгил хизмәт қилған, һазир муһаҗирәттә яшаватқан бир нәпәр уйғурниң билдүрүшичә, һазирғичә хитай һөкүмити елан қилған уйғур елидики әйдиз юқумланғучилириниң 80 пирсәнттин көпрәкини уйғурлар тәшкил қилидикән.

Униң билдүрүшичә, 2009-йилидики «5-июл үрүмчи вәқәси» дин кейин әйдиз кесәлликиниң асаслиқ тарқилиш райони уйғур елиниң шималидин җәнубиға йөткәлгән. Әйдиз вируси билән юқумлиниш йоли илгири зәһәр суюқлуқини ортақ шпирис билән томурға уруштин ямриған болса, нөвәттә җинсий мунасивәт билән юқушқа йүзләнгән.

Мәзкур кәспий хадим, әйдиз кесәлликиниң җәнубқа ямришида даириләрниң биваситә мәсулийити барлиқини тәкитлиди. У йеқинқи йиллардин буян ақсу, қәшқәр, йәкән вә хотән шәһәрлиридә көчмән хитайлар тәрипидин ечилған «һөсн түзәш орни», «сатирашхана», «һордақхана», «пут ююш вә увилаш орни» дегәндәк намлардики җинсий мулазимәт орунлириниң әйдиз вирусиниң авам арисиға ямришидики асаслиқ қанал болуватқанлиқини алаһидә тилға алди.

У даириләр аталмиш «муқимлиқ» ни баһанә қилип, «террорлуқ вә диний әсәбийлик» кә зәрбә бериштә васитә таллимай һәрикәт қоллиниватиду, һалбуки, әң хәтәрлик кесәллик вә иҗтимаий кризис һесабланған әйдиз кесәлликигә қәстән көз юмуватиду, дегәнләрни илгири сүрди.

Алдинқи йили пәйзиват наһийисидин радийомиз зияритини қобул қилған бир пешқәдәм дохтурму нөвәттики тез сүрәттә тарқиливатқан әйдиз юқумини тизгинләш үчүн әң алди билән җай-җайлардики йошурун җинсий мулазимәткә земин һазирлап бериватқан аталмиш «меһманхана» вә «һордақхана» ларни тизгинләш зөрүрлүкини әскәрткән иди.

Биз ахирида нюйорктики коломбийә университети медитсина тәтқиқат мәркизиниң тәтқиқатчи муһәммәт имин әпәндиниң бу һәқтики пикрини алдуқ. У әйдиз вирусиниң уйғур елиниң җәнубидики районларға шу қәдәр тез тарқилишидики муһим сәвәбләрниң бири дәл йәрлик даириләрниң үнүмлүк һалда униң алдини елишқа әһмийәт бәрмигәнликидә, дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт