Алмутада даңлиқ нахшичи мурат насирофниң аниси аләмдин өтти

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020-09-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Атақлиқ уйғур композитори вә нахша чолпини мәрһум мурат насироф(оттурида) ата-аниси билән. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
Атақлиқ уйғур композитори вә нахша чолпини мәрһум мурат насироф(оттурида) ата-аниси билән. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
Social Media

Йеқинда қазақистан иҗтимаий таратқулирида атақлиқ уйғур композитори вә нахша чолпини мәрһум мурат насирофниң аниси хатирә насированиң аләмдин өткәнлики һәққидә учурлар тарқалғаниди. Хатирә насирова 8-сентәбир күни алмута шәһириниң заря востока мәһәллисидики қәбристанлиққа дәпнә қилинди.

Хатирә аниниң дәпнә мурасимида сөзлигән җумһурийәтлик баш йигит беши ярмуһәммәт кибироф даңлиқ нахшичи мурат насирофниң аниси хатирә насирова билән хошлишишқа мәрһумниң уруқ-туғқанлири, мурат насироф билән йеқин арилашқан һәмдә униң иҗадини һөрмәтләйдиғанлар вә юрт-җамаәтчиликиниң йиғилғанлиқини ейтти. У хатирә аниниң атақлиқ бир сәнәткарни, уйғурларни башқа хәлқләргә тонутқан бир пәрзәнтни дуняға елип кәлгәнликини алаһидә тәкитлиди. ярмуһәммәт кибироф йәнә хатирә аниниң чоң оғли ниҗатниңму узун йиллар давамида һәрбий болуп өз елигә хизмәт қилғанлиқини, шуниңдәк уйғур хәлқиниң қәһриман оғлани ғени батурниң қәбристанлиқини ремонт қилишқа маддий ярдәм бәргәнликини билдүрди.

Мәлум болушичә, бу қәбристанлиққа униң йолдиши исмаил насироф вә оғли мурат насирофму йәрләнгәникән.

Пәқәт русийәдила әмәс, бәлки сабиқ совет җумһурийәтлиридиму даңлиқ чолпанларниң бири сүпитидә тонулған мурат насирофниң дадиси исмаил насирофму сәнәткар болғаникән. У, уйғур елидә туғулған болуп, қуранни ядқа билидиған қари вә уйғур миллий чалғу әсваблирини яхши чалидиған һәм хәлқ нахшилири яхши орундайдиған киши иди. Исмаил насироф 1945-1949-йиллири шәрқий түркистан миллий армийисиниң җәңчиси болған вә һәрбий сәнәт орунлирида ишлигәникән.

Исмаил насироф вә хатирә ханим 1962-йили қазақистанға көчүп чиқип, исмаил насироф таксичилиқ билән шуғулланған, хатирә ханим узун йиллар пластмас буюмлири завутида ишлигән. Бу аилидә бәш бала болуп, әң кичики мурат 1969-йили алмута шәһиридә дуняға кәлгәниди.

Мурат насирофниң ата-аниси муратниң кичикидин сәнәткар болуп йетилишигә күчлүк тәсир көрсәткән вә униң тәрбийәлинишигә алаһидә әһмийәт бәргәникән.

Хатирә ханимниң вапати мунасивити билән униң достлири мурат насирофниму әсләп, униң һазирғичә сәнәт саһәсидә өз орнини сақлап келиватқанлиқини билдүрүшти.

Мурат насироф билән йеқин арилашқан қазақистанлиқ уйғур композитор, «тарим» ансамбили» ниң артиси полат һезимофниң ейтишичә, мурат насироф аләмдин яш туруп кәткән болсиму, өз хәлқи үчүн интайин көп хизмәт қилғаникән һәмдә униң өлүмидин кейин 13 йил өтсиму авази хәлқ ичидә һелиғичә яңримақтикән.

Полат һезимоф мундақ деди: «йилда биз өзбекистан, қирғизистан, қазақистан, җай-җайлардики яш талантлиқ балиларниң мурат насироф намидики мусабиқисини өткүзүватимиз. Бултур биз 50 йиллиқини чоң сарайда өткүздуқ. Шуниң үчүн униң исми қәлбимиздә мәңгү яшайду. Мурат нурғун консертларни бәрди. Мурат өзи болмисиму, худди сәһнидә болғандәк һес қилдуқ. Мурат насироф билән бизни 2000-йилниң башлирида дилбирим самсақова тонуштурған.»

Полат һезимоф шуниңдин кейин мурат насироф билән достлуқиниң, иҗадий һәмкарлиқиниң күчәйгәнликини, худди-ака-инидәк йеқинлишип кәткәнликини билдүрүп, йәнә мундақ деди: «мурат дадиси вапат болғандин кейин анисини ялғуз қалмисун дәп алмутаға пат-пат келидиған болди. Консерттин кейин тамашибинларға һәр йили йәккә консертимни беримән дәп вәдә қилғаниди. Бирақ бу ишимиз әмәлгә ашмиди. Шу консертни биз муратниң қириқ нәзиридин кейин ‹муратни әсләш кечиси' дәп өткүздуқ. Мурат вапат болғандин кейин мән аниси хатирәм чоң апимизни пат-пат йоқлап тураттим.»

Игилишимизчә, мурат насироф оттура мәктәпни тамамлиғандин кейин, әскәрлик бурчини атқуруп, москвадики гнесин намидики музика мәктипидә билим алған. У 1991-йили ялта шәһиридә пүтүн совет иттипақи бойичә өткән сәнәт мусабиқисидә баш мукапатқа муйәссәр болғандин кейин, нахша иҗат қилиш вә иҗра қилишта у йәнә көплигән утуқларға еришкән. Униң таланти барғансери ешип, нәтиҗидә сабиқ совет иттипақиға тонулған нахша чолпиниға айланған. У, рус тилидики нахшилиридин ташқири йәнә униң 2004-йили уйғур тилида «қалдим ялғуз» нахшилар топлимини йоруққа чиқарған. Муратниң «гулайим», «қалдим ялғуз» кәби нахшилири уйғурлар арисида кәң алқишқа еришип кәлмәктә.

Мурат насирофниң исми вә униң иҗади русийәлик вә оттура асиялиқ нахша чолпанлириға, композиторлириға, сәнәт гуруппилириға яхши тонуш болған. Һазир алмута шәһиридә яшайдиған «l`duo» гурупписиниң нахшичиси людмила кимниң ейтишичә, мурат насирофниң тәклипи билән мәзкур гуруппа 1995-йили москваға барғанда гуруппа рәһбири қайрат кулбайеф уларни мурат насироф билән йеқиндин тонуштурғанкән. Мәзкур гуруппа нахшилириниң тизимида мурат насирофниң «на ладони лета» намлиқ нахшисиму баркән.

Людмила ким мундақ деди: «'мурат достларни тәклип қилиду‹намлиқ консертта бизниң коллектип нахша ейтқанда мурат бизни дәсләп тонуғаниди. Буниңғичә биз, әлвәттә, муратни биләттуқ, сәвәби уни биз ‹ялта-91' мусабиқисигә қатнашқанда телевизордин көргәнидуқ вә уни қоллиримизни тутуп қоллиғанидуқ. Мурат шу чағда әнә шу мусабиқиниң ғалиби аталғаниди. Мурат интайин талантлиқ нахшичи вә композитор. Униң авазиму тепилмайдиған аваз иди, лирикилиқ, шуниң билән бир қатарда үнлүк, назук вә юмшақ. Мени униң нахшиларни иҗра қилиш усули тәсирләндүрәтти. Униң ‹я ето ти' (мән бу сән демәктур) дегән нахшисини пүткүл елимиз яхши көрәтти. Өзимизму ейтаттуқ. Әмди мурат инсан сүпитидә меһрибан, очуқ вә тамамән ғәрәзсиз адәм иди. Мундақ адәм билән арилишишму йеқимлиқти. Маңа шундақла муратниң өз аилисигә болған мунасивитиму яқатти. Рәпиқиси наталияниму у һөрмәтләйдиған. Биз наталия һәм уларниң пәрзәнтлири лилия вә һаким билән мушу күнгичә арилишип туримиз һәм муратниму биргә әсләп туримиз.»

Мәзкур гуруппиниң тараз шәһиридә яшайдиған йәнә бир әзаси лариса иванова зияритимизни қобул қилип, мундақ деди: «мениң қаришимчә, мурат русийә естрада (амибап) музикисиниң талантлиқ композитоир вә сазәндилириниң биридур. Униң тоғрилиқ вә униң аилиси һәққидә көп яхши сөзләрни ейтишқа болиду. Болупму у өз пәрзәнтлиригә алаһидә мунасивәт қилатти. У һәм оғли, һәм қизи тоғрилиқ нахшиму язған. Қизиға беғишланған «лиля» намлиқ нахшиси көпчиликкә яхши тонуш. Рәпиқиси наталия билән болған мунасивәтлири интайин йеқин, сәмимий иди. Улар изһадий ишлардиму һәмкарлишатти. Мурат һәм яхши дост иди. У көпчиликкә һеч бир ғәрәзсиз ярдәм қилатти. Мениң йәккә иҗадий лайиһәм болғанда мурат өзи нахшиларни йезип бериштин ташқири йәнә нахша йезиш ишиға қатнашқан, рәһбәрлик қилған, һәр хил нәрсиләрни ойлап тапқан. У барлиқ ишни чин көңли билән қилатти.»

Мурат насироф онға йеқин нахша топламлирини иҗад қилған болуп, «малчик хочет в тамбоф» (тамбофқа бармақчи болған бала) вә «я ето ти» ( мән сән демәктур) намлиқ нахшилири үчүн у «алтун граммофон» мукапатиға еришкәниди. Униң рәпиқиси наталия бойко русийәниң тонулған нахшичиси. Мәрһумниң 24 яшлиқ қизи лилия иқтисад кәспини таллап алған болса, 20 яшлиқ оғли һаким болса ата йолида меңип, музика саһәсини талливалған.

Мурат насироф 2007-йили 19-январ күни 38 йешида өзиниң москвадики өйидә туюқсиз паҗиәлик вапат болди. Униң вапати бир сирлиқ өлүм сүпитидә көп тәкитләнгән вә мәтбуатларда көпләп йезилғаниди. Мурат насирофниң аниси хатирә ханим оғлиниң туюқсиз вапатидин кейин узун мәзгилгичә азаб ичидә өткән болуп, демәк у мурат насирофниң өлүмидин 13 йил өтүп, вапат болди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт