Мәшһур чақчақчи мусаҗан әхмәтниң 20 йиллиқ кесилгәнлики илгири сүрүлмәктә

Мухбиримиз нуриман
2020-03-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Атақлиқ чақчақчи мусаҗан әхмәт(солдин иккинчи) чақчақчилар билән.
Атақлиқ чақчақчи мусаҗан әхмәт(солдин иккинчи) чақчақчилар билән.
Musajan Exmet oghli Hidayet teminligen

20-Март мусаҗан әхмәтниң түркийәдә турушлуқ оғли һидайәтниң радийомизға билдүрүшичә, 2017-йили 9-айда униң ғулҗа шәһиридики аилиси билән алақиси үзүлгән. Буниңдин икки ай илгири һидайәт аилиси һәққидә тунҗи қетим хәвәр алған.

Һидайәтниң бир тонуши униңға дадиси мусаҗан әхмәтниң 2017-йили 9-айда тутуп кетилгәнлики, йәни «чәтәлгә чиққан» вә «көп пәрзәнтлик болған» дегәндәк «җинайәт» ләр билән 20 йиллиқ кесилгәнлики вә һазир күйтун шәһиридики мәлум бир түрмидә икәнликини ейтқан.

Һидайәт зияритимиз җәрянда дадисиниң әйни вақитта һөкүмәтниң рухсити билән қанунлуқ йол арқилиқ мисирға бир қетим өзини йоқлап кәлгәнликини,бу йил 10 яшқа киргән сиңлиси үчүн 2016-йили хитайниң қануни бойичә җәриманилирини төләп, сиңлисини нопусқа алдуруп болғанлиқини әскәртип өтти.

Һидайәт 2014-йили мисирға оқушқа чиққан болуп, у 2017-йили мисирниң уйғур оқуғучиларни хитайға қайтуруш вәқәсидин кейин түркийәгә көчүп кәлгән. Һазир у истанбул медия академийәси гирафик лайиһәләш бөлүминиң 3-йиллиқ оқуғучиси.

Һидайәт лагер мәсилиси йүз бәргәндин бери вәзийәтни көзитиватқанлиқини ейтип, мундақ деди: «дадамниң вә мушуниңға охшаш паҗиәләрдин шуни һес қилдимки, уйғурларниң хитайдин пәрқлиқ болғанлиқила бир җинайәт икән. Дадамдәк нормал бир пуқраниң хитайниң қануни даирисидә яшапму 20 йиллиқ қамаққа һөкүм қелиниши хитайниң уйғурлар үстидин елип бериватқан ирқий қирғинчилиқиға опочуқ бир дәлил, дәп қараймән.»

Мусаҗан әхмәт 1970-йили ғулҗа шәһиридә туғулған болуп, 1991-йилидин 1993-йилиғичә или областлиқ мәдәнийәт юртида хизмәт қилған. 1993-Йилиин таки тутуп кетилгичә ғулҗа шәһәр кепәкйүзи йезилиқ һөкүмәтниң мәдәнийәт ишлири бөлүмидә ишлигән. Бу җәрянда уйғур дияриниң көплигән җайлирида уйғур хәлқигә тонушлуқ һисам қурбан қатарлиқ даңлиқ чақчақчилар билән бирликтә оюн қойған. Өзи язған сөз оюни вә ғулҗа чақчақлиридин талланған бир қанчә пиластинкиларни чиқарған. Или областлиқ телевизийә идарисидә тәклиплик риясәтчи болған.

Радийомиз мусаҗан әхмәт һәққидә техиму тәпсилий әһвал игиләш үчүн у риясәтчи болуп ишлигән или областлиқ телевизийә истансиниң уйғур бөлүмигә телефон қилдуқ. Телефонни алған аял хадим: «бу адәм күчи байлиқи бөлүми, бу йәрдә кимләрниң ишләйдиғанлиқини мән ениқ билимән. Мусаҗан әхмәт дәп бири бу йәрдә ишлимәйду,» деди вә бизниң мусаҗан әхмәт һәққидики соаллиримизға җаваб беришни рәт қилди.

Биз арқидин йәнә ғулҗа наһийә кепәкйүзи йезилиқ сақчиханиға телефон қилдуқ. Уларму: «ундақ бири йоқ,» дәп җаваб бәрди.

Биз йәрлик даириләрдин әһвал игиләш үчүн кепәкйүзи йезилиқ мәһәллә башқармисиға телефон қилдуқ. Телефонни алған хадим буниң дөләт мәхпийәтлики икәнликини, бундақ соалларға өзиниң җаваб берәлмәйдиғанлиқини ейтип мусаҗан әхмәт һәққидики соалларға җаваб бершни рәт қилди.

Биз арқидин мусаҗан әхмәтни тонуйдиған йәрлик кишиләрдин учур елишқа тириштуқ. Мусаҗан әхмәтни тонуйдиғанлиқини, униң чақчақчи икәнликини тилға алған бир аял: «уни өгинишкә кетипту дәп аңлидуқ, қалғинини билмәймән,» дәп телефонни қоювәтти.

Хитай даирилири изчил лагердики тутқунларниң учурини әң йүксәк дөләт мәхпийәтлики қатарида сир тутуп келиватқан болғачқа мусаҗан әхмәткә охшаш из-дерәксиз ғайиб болған тутқунларниң ақивитини ениқлаш наһайити қийин болмақта.

Ахирида һидайәт ата-анисиниң из-дерикини қеливатқан нурғунлиған уйғур пәрзәнтлиригә вакалитән америка қатарлиқ демократик дөләтләрни, бирләшкән дөләтләр тәшкилатини, кишилик һоқуқ органлирини вә адаләт үчүн күрәш қиливатқан шәхсләрни өз мәҗбурийәтлирини ада қилишқа чақирди.

Мусаҗан әхмәтниң голландийәдә турушлуқ дости пәрһат абитму узун йил көрүшмигән достиниң лагерға соланғанлиқ хәвирини аңлап, интайин қайғурғанлиқини билдүрди. У мундақ деди: «мусаҗан әхмәт радикаллиқтин йирақ, хушчақчақ киши иди, мән хитайниң мусаҗан әхмәтни тездин қоюветишини тәләп қилимән.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт