Hindonoziye türmisidiki exmet boz'oghlan: "Soraqta qéyin-qistaqqa uchriduq, özimiz chüshenmigen qeghezlerge qol qoyduq"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-11-26
Share
hindoneziye-exmet-bozoghlan-shohret-sohbet.gif Nöwette hindonéziye türmiside jaza mudditini ötewatqan Uyghur mehbus exmet boz'oghlan muxbirimiz bilen sin söhbiti ötküzüwatqan körünüsh. 2020-Yili 11-noyabir.
RFA/Shöhret Hoshur

Uyghur mehbus exmet boz'oghlan bilen söhbet (2)

Nöwette hindonéziye türmiside jaza mudditini ötewatqan Uyghur mehbus exmet boz'oghlan muxbirimiz bilen ötküzgen ikkinchi qétimliq söhbitide özlirining hindonéziyediki radikal guruppilar bilen alaqisi barliqini keskin ret qildi. Özliri xeyr-saxawetchi dep bilgen we özlirining türkiyege kélishige yardem qilishini kütken kishilerning jinayet gumandari bolup chiqip qalghanliqini bayan qilghan exmet boz'oghlan özlirining soraq jeryanida éghir qéyin-qistaqqa uchrighanliqi, soraqta terjimanning layaqetsizliki sewebidin özliri chüshenmigen qeghezlerge qol qoyushqa mejbur bolghanliqini tilgha aldi. Töwende bu tepsilatlarni exmet boz'oghlanning öz éghizidin anglaysiler:

So'al: néme üchün türkiyege malaysiya arqiliq kelmey, hindonéziye arqiliq kélishni tallidinglar?

Jawap: malaysiyada uzun turup kettuq, bir nechche ay iqtisadiy jehettin chiqim jiq bolup ketti, shunga bashqa yol izdep, hindonézi'eyge barduq.

So'al: malaysi'aydin bashqilar keldi, siler birer tosalghugha uchrighan ehwal barmu?

Jawap: hemmige ayan, 2014‏-yilliri malaysiyada bir nechche yüz emes, nechche minglap adem (Uyghur) türkiyege barimiz dep saqlap turawatqan idi, u yerde turghan waqtimiz bek uzirap ketti, yénidimizdiki pulimizmu tügep qalghili turdi. Shunga tézraq mangdighan yolni qilayli dep hindonéziyege barghantuq. U yerde birliri bilen uchrishish yaki u yerde turup qélish meqsitimiz yoq.

So'al: démek, erzanraq bir yolni izdep hindonéziyege bardinglarmu?

Jawap: he'e, shundaq.

So'al: sotta silerning hindonéziyediki radikal gurupplar bilen teshkiliy alaqenglar bolghanliqi, hetta ular bilen hemkarlashqanliqinglar üchün késilgenlikinglar heqqide gepler bar, rastinla sotta mushundaq eyiblime boldimu?

Jawap: biz hindonéziyege barghandin kéyin, u yerdimu uzun turup qalduq, bu jeryanda bizni türkiyege yolgha sélip qoyidu dep ümid kütken bu ademlerdin mesile chiqip tutulghandin kéyin, bizmu tutulduq. Biz pasportimiz seweblik tutulduq. Emma sotta bizni ulargha chétishliq "Térorchilar" dep késiwetti.

So'al: siler alaqilashqan shu kishilerning radikal teshkilat ezaliri ikenlikidin xewiringlar bolghanmu?

Jawap: héchqandaq xewirimiz yoq, chünki biz meyli in'gilizchide bolsun, meyli hindonéziyechide bolsun, til sewiyemiz bek ajiz. Shunga biz ularning kimlikini, yaxshi yaki yaman ademlikini bilmiduq, peqet tewekkül qilip, türkiyege bériwélishimizgha yardem qilarmu dégen ümid bilenla ular kel dégen yerge kelduq, tur dégen yéride turduq. Bizning yénimizdin térorluq eswabliri yaki herqandaq bir ispati chiqqini yoq, birersini zexmilendürgen ehwal téximu yoq, shular bilen chétishliq depla késiwetti.

So'al: soraq jeryanida shu radikal guruppilar bilen alaqenglar barliqini étirap qilip, imza qoyghan ehwalinglar barmu? bilip yaki bilmey?

Jawap: soraq jeryanida, hetta sot axirlashqiche u teshkilatlar bilen alaqimiz yoqluqida ching turduq؛ lékin soraqchilar bizni éghir qiynidi, urdi, ésip qoydi, uyatliq yerlirimizni qisti, itqa talitishqa intildi؛ uning üstige sotqa kelgen terjiman layaqetlik emes, hondonéziye hökümiti tapqan türk terjiman bizning gépimizni chüshünüp kételmidi, sotta ehwalnimu toluq terjime qilip bermidi, sotchining gépi uzun, terjimanning bek qisqa, biz birmunche qeghezlerge chüshenmey turup qol qoyiwettuq.

So'al: undaqta, qéyin-qistaqtin mejburen qol qoyduq démekchimu yaki chüshenmesliktin démekchimu?

Jawap: her ikkisi bar, qéyin-qistaqqa chidimighanda qol qoyghinimizmu bar, sotta chüshenmey turup qol qoyiwetkinimizmu bar.

So'al: silerni mushu radikal gurupplargha tonushturghan kishiler, yeni otturidiki kishiler bularning kimlikini bilemdighandu?

Jawap: uni biz bilmeymiz. Bularning beziliri késildi, beziliri qoyuwétildi.

So'al: bular hindonéziyelikler oxshimamdu?

Jawap: shundaq. . . . Xapa bolmaysiz, waqtim toshup qaldi. . . . .

So'al: bolidu, yene bir qétimda sözlisheyli, eger mumkinchilik bolup qalsa. . . .

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, yuqirida Uyghur mehbus exmet boz'oghlanning malaysiyadin hindonéziyege ötüsh, tutulush we soraq jeryanliri heqqide melumat berduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet