BASF Tin kéyin gérmaniyening Neura Robotics shirkitimu xitaydin chékinip chiqishni qarar qilghan

Myunxéndin ixtiyariy muxbirimiz ekrem teyyarlidi
2024.02.23
volkswagen-uyghur-urumchi.jpg Gérmaniye wolkswagén(Volkswagen) shirkitining ürümchidiki tarmiqi.
dw.com

Yéqindin buyan wolkiswagén shirkitining nurghunlighan aptomobillirining Uyghur mejburiy emgikige chétishliq zapchaslarni ishletkenliki seweblik amérika tamozhnisida tekshürüsh üchün tutup turuluwatqanliqi gérmaniyediki jiddiy munazirilerning birige aylan'ghan idi. Emdi gérmaniyening eng ilghar mashina adem shirkiti bolghan “Ne'ura robotiks” (Neura Robotics) ning xitaydin chékinip chiqishni qarar qilghanliqi yene bir muhim xewer süpitide diqqetni tartti. Bu dunyadiki eng chong ximiye sana'iti magnati bolghan BASF aldinqi künler Uyghur mejburiy emgikige chétilip qélip xitaydin chékinip chiqishni qarar qilghandin kéyin, xitaydin chékinishni ashkara jakarlighan ikkinchi gérmaniye shirkiti bolup hésablinidiken.

“Gérmaniye dolqunliri” radiyosi 22-féwral élan qilghan “Yenila gérmaniyede ishlepchiqarghan yaxshimu? : gérmaniyediki aldinqi qatardiki mashina adem shirkiti xitaydin chékindi” namliq xewerge asaslan'ghanda, merkizi gérmaniyening badén-württembérg (Baden-Württemberg) shitatigha jaylashqan “Ne'ura robotiks” namliq bu shirket sün'iy idrak bilen mashina ademni birleshtürüshte qolgha keltürgen netijiliri arqiliq dunyagha tonulghan eng ilghar mashina adem shirketliridin biri bolup, uning xitayda 4 xil eqliy iqtidarliq mashina adem ishlepchiqiridighan shirkiti bar iken. Bu shirketler 2019-yili xitayning shénjén shehiridiki “Xitay mashina adem shirkiti” namliq bir shirket bilen hemkarliq ornatqan. Biraq bu xitay shirkiti wede qilghan meblegh bilen teminliyelmigen. Uning üstige, xitaydiki siyasiy, iqtisadiy weziyetning barghanséri nacharlishishi xeterlik bir amilgha aylan'ghan.

Gérmaniye tashqi ishlar ministiri annalina bayérbok (ong terepte) 2023-yili 7-ayning 19-küni gérmaniyening éstén ludwigshaféndiki gérmaniyening ximiye sana'iti magnati BASF ning tetqiqat merkizini ziyaret qilghanda BASF ning bash ijra'iye emeldari martin brudérmullér bilen bille muxbirlar bilen sözlishiwatqan körünüsh.2023-Yili 19-iyul, ludwigshafén
Gérmaniye tashqi ishlar ministiri annalina bayérbok (ong terepte) 2023-yili 7-ayning 19-küni gérmaniyening éstén ludwigshaféndiki gérmaniyening ximiye sana'iti magnati BASF ning tetqiqat merkizini ziyaret qilghanda BASF ning bash ijra'iye emeldari martin brudérmullér bilen bille muxbirlar bilen sözlishiwatqan körünüsh.2023-Yili 19-iyul, ludwigshafén
AFP

“Ne'ura robotiks” ning diréktori dawid régérning bildürüshiche, gerche ular gérmaniyede énérgiye tennerxi yuqiri bolushtek riqabetlerge duch kelsimu, yenila gérmaniyede ishlepchiqirilghan mehsulatlarning süpet ölchimi yawropa ittipaqining teleplirige uyghun bolidiken hemde dunyaning ishenchi we étirap qilishigha érishidiken. Bu sewebtin ular “Xitay mashina adem shirkiti” ning qolidiki barliq paychéklarni sétiwélip, xitay bilen bolghan barliq baghlinishini üzgen we shirketlirini gérmaniyege qayturushqa bashlighan. Bu öz nöwitide, yawropa ittipaqining barghanséri chingitiwatqan teminlesh zenjiri qanunigha, shundaqla gérmaniyening ilghar téxnologiyelik mehsulatlirigha bashqilarning meblegh sélinishini qiyinlashturush nizamlirigha uyghunlashqanliq bolidiken.

“Ne'ura robotiks” shirkiti xitaydin chékinishidiki asasliq seweblerning qatarida Uyghur mejburiy emgiki mesilisini tilgha almighan bolsimu, biraq yüz bergüsi xeterlerdin saqlinishni we teminlesh zenjiridiki müshkülatlardin qutulushni közde tutqanliqidin bésharet bergen. Gérmaniyediki weziyet analizchisi gheyur qurban ependining bildürüshiche, “Ne'ura robotiks” shirkitining xitaydin chékinishide türlük sewebler bolsimu, eng muhim seweb yenila Uyghurlar mesilisi iken. Uning bildürüshiche, gérmaniyening 2022-yili tüzülüp 2023-yili yolgha qoyulghan teminlesh zenjiri qanunining xitaydiki gérmaniye shirketlirige bergen “Ayash möhliti” axirlashqan bolup, gérmaniye shirketliri emdi bu qanun'gha boysunush mejburiyitide qalidiken. Weziyet analizchisi enwer ehmet ependining qarishiche, yalghuz gérmaniyedila emes, pütün dunya miqyasida xitaydin chékinip chiqish yüzlinishi bash kötürmekte iken.

Gérmaniye soda-sana'etchiler birleshmisining aldinqi aydiki doklatida körsitilishiche, 2023-yilining otturiliridin 2024-yili 1-ayghiche gérmaniyening nurghunlighan ottura, kichik tiptiki karxaniliri xitaygha séliwatqan mebleghlirini toxtatqan yaki qayturuwalghan. Bir qismi xitaydin pütünley chékinip chiqqan. Xitaydiki yene 44 pirsent gérmaniye shirketliri chékinip chiqish aldida turmaqtiken. Hazir xitaygha meblegh sélishni dawamlashturuwatqan bir qisim gérmaniye shirketliri bolsa desmayisini qayturuwélip, paydisini meblegh qilip séliwatqan shirketler iken. Ularning yene ikki yil xitaydin nep élishqa urunush éhtimalliqi bar iken. Chet el shirketlirining xitaygha séliwatqan meblighi 2023-yili aran 33 milyard dollargha yétip, tarixtiki eng töwen sewiyege chüshüp qalghan.  

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.