Türkiyediki 16 partiye béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilidighanliqini jakarlidi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022-01-14
Share
Exmet dawut'oghlu: “Imza 100 minggha yetkende b d t we türkiye parlaméntigha tapshurup bérimiz” Türkiye kélechek partiyesi re'isi exmet dawut'oghlu ependi muxbirlarni kütüwélish yighinida sözlimekte. 2021-Yili 22-iyun, enqere, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiye “Kélechek” partiyesi 12-ayning 3-küni türkiyede saylamgha qatnishish salahiyiti bolghan 20 siyasiy partiyege xet yézip, bu yil 2-ayning 4-küni béyjingda bashlinidighan qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilishqa chaqirghanidi. Mezkur 20 partiyedin 16 partiye bayqutqa chaqirish xétige qol qoyup, béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilidighanliqini jakarlighan.

Biz bu heqte téximu tepsiliy melumat igilesh üchün sabiq parlamént ezasi, “Kélechek” partiyesining mu'awin re'isi seljuq özdagh ependi bilen söhbet élip barduq. U, mundaq dédi: “Biz kélechek partiyesi olimpik musabiqisige bayqut qilishqa chaqirish xéti teyyarlighaniduq. Bu xetni türkiyede saylamgha qatnishish salahiyitige ige 20 siyasiy partiyege ewetken iduq. Ularni mezkur bayqut xétige qol qoyushqa chaqirghan iduq. Bu 20 partiyedin 4 partiyedin bashqa hemmisi awaz qoshup qol qoydi. Ulargha rehmet éytimen. Epsuski hazir türkiyeni idare qiliwatqan adalet we tereqqiyat partiyesi, qollighuchisi milletchi heriket partiyesi we büyük birlik partiyesi qatarliq partiyeler qol qoymidi”.

Selchuq özdagh ependi dunyaning her qaysi döletlirinimu béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilishqa chaqirip 132 döletning enqerede turushluq bash elchisige xet yazghanliqini bildürdi. U, mundaq dédi: “Biz in'glizche bir parche bayqutqa chaqiriq xéti teyyarlap 132 döletning enqerede turushluq elchilirige ewettuq. Biz bu döletlerni diplomatik bayqutqa chaqirduq. Mezkur elchilerning köpi partiyemizning diplomatik bayqutini qollaydighanliqini bildürüp xet yazdi”.

Seljuq özdagh ependi bu heqte radiyomizgha yene munularni dédi: “1980-Yili dunyadiki her qaysi döletler sabiq sowét ittipaqi afghanistanni bésiwaldi dep moskwada ötküzülgen olimpik tenterbiye musabiqisini bayqut qilghanidi. Amérika, kanada, en'gliye we awstralye qatarliq döletler kéler ay béyjingda ötküzülidighan béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilidighanliqini jakarlidi. Lékin Uyghurlarni qérindishim dégen milletchi heriket partiyesi, dindashlirimiz dégen hakimiyet béshidiki adalet we tereqqiyat partiyesi téxiche sükütte. Shundaq deymizki, ‛kélinglar silermu diplomatik bayqut qilinglar. Xitayda kishilik hoquq depsendichiliki bar, xitay qérindashlirimizgha irqiy qirghinchiliq élip bériwatidu, bu mesilide biz amérikadinmu sezgür, bayqut qilimiz dengla‚. Biz hökümetni béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilishqa chaqirimiz”.

Béyjingda chaqirilmaqchi bolghan qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilishqa chaqirish xétige adalet we tereqqiyat partiyesi bashta 4 siyasiy partiyening qol qoymasliqidiki seweb néme? bu heqte köz qarishini igilesh üchün mezkur partiyelerning parlamént ezaliri bilen mes'ullirigha téléfon qilghan bolsaqmu, so'alimizgha jawab bérishni xalimidi.

Türkiyede saylamgha qatnishish salahiyiti bolghan 20 siyasiy partiyege xet yézip, 2-ayning4-küni béyjingda bashlinidighan qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilishqa chaqirghan xetke 15 partiye qol qoyghan bolsa, türkiye parlaméntida olimpik musabiqisini bayqut qilish qararini maqulluqtin ötküzgili bolamdu? sherqiy türkistan wexpisining sabiq re'isi, péshqedem pa'aliyetchi hamutxan köktürk ependi mezkur bayqutqa chaqirish xétige gerche 15 partiye qol qoyghan bolsimu, qol qoymighan partiyelerning parlaménttiki wekillerning sanining köp ikenlikini, shunga xitayni bayqut qilidighan qararni maqulluqtin ötküzüshning mumkin emeslikini, lékin Uyghur dewasini tonutush üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

Mezkur chaqiriq xétige türkiyede 1993-yili qurulghan kündin tartip Uyghur dewasini qollap kéliwatqan büyük birlik partiyesimu qol qoymighan. Bu heqtiki so'alimizgha jawab bergen hamutxan köktürk ependi, bu partiyening qol qoymasliqining Uyghur dewasini qollimaydu dégenlik emeslikini, ularning öz'ara ziddiyitidin tüpeyli qol qoymighan bolushi éhtimali barliqini bayan qildi.

Mezkur xette munular yézilghan iken: “Olimpik ötküzülidighan jay bolghan xitay hazir insaniyetke qarshi jinayet sadir qilmaqta. Xitay kommunist hökümiti Uyghur, qazaq qatarliq xelqlerge qarita irqiy qirghinchiliq élip barmaqta. Xitay bügün dunyada eng köp kishilik hoquq depsendichiliki meydan'gha kéliwatqan döletlerdin biri hésablinidu. 21-Esirde xitay hökümiti 2 milyon etrapida kishini lagérlargha solash, iskenjige élish, qiynash, basqunchiliq qilish we tughmas qilishtek jinayetlerni ötküzmekte. Shunga mezkur irqiy qirghinchiliqni xitayning derhal toxtitishi üchün türkiye parlaméntini aldi bilen béyjing qishliq olimpik tenterbiye musabiqisini bayqut qilish qararini maqulluqtin ötküzüshini we bashqa döletlernimu buni bayqut qilishqa chaqirishini telep qilimiz”.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet