Америка вә австралийә қатарлиқ дөләтләрдә "хитайдики ‍олимпик мусабиқисини байқут қилиш" намлиқ наразилиқ намайишлири өткүзүлди

Мухбиримиз әзиз
2021-06-23
Share

Дуня хәлқиниң достлуқ вә һәмкарлиқ роһиниң символлиридин бири болған олимпик мусабиқиси өзиниң бир әсирдин ошуқ тарихида көплигән иҗабий утуқларни қолға кәлтүргән болуп, 2022-йилидики бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә кәлгәндә дуня миқясида қаршилиққа дуч келишкә башлиди. Болупму хитай һөкүмитиниң сиясий җәһәттики диктаторлуққа йүзлиниши, ‍улардин қошна дөләтләргә келиватқан һәрбий вә дипломатик хирисларниң ешип бериши, йеқинқи мәзгилләрдин буян ташқий дуняға көпләп мәлум болушқа башлиған уйғур қирғинчилиқи билән қошулуп, бейҗиң олимпик мусабиқисини байқут қилиш чақириқлирини барғансери юқури пәллигә чиқиришқа башлиди. Бу хил чақириқларниң һәммисидә бирдәк олимпик роһиға пүтүнләй хилап болған қәбиһ қилмишлар билән шуғуллиниватқан хитайдәк бир дөләтниң бундақ бир шәрәплик йиғилишқа саһибханлиқ қилиш салаһийитиниң болмайдиғанлиқи алаһидә тәкитлиниду. 23-Июн күни явропа, америка вә австралийә қатарлиқ җайларда тәңла өткүзүлгән "хитайдики олимпик мусабиқисини байқут қилиш" наразилиқ намайишида бу нуқта техиму рошән әкс әтти.

Дуня уйғур қурултийи, тибәт тәшкилатлири, моңғул өктичилири вә хоңкоң демократчилири бирликтә тәйярлиқ қилип бирла вақитта өткүзүшкә келишкән "дунявий әмәлий һәрикәт күни" темисидики бу намайиш 23-июн күни лозан париж, лондон, вашингтон, торонто, седней, берюссел, стокһолм, осло дунядики көплигән шәһәрләрдә бир туташ өткүзүлди.

Американиң шәрқий қисим вақти 23-июн күни чүштин бурун саәт 11 дә вашингтон шәһридики ақсарайниң алдиға орунлаштурулған намайиш башланди. Бу намайишқа дуня уйғур қурултийиниң чақириқиға йеқиндин аваз қошқан уйғур тәшкилатлиридин "уйғур һәркити", "америка ‍уйғур бирләшмиси", "уйғур кишилик һоқуқ қурулуши" қатарлиқлар қатнашқан болуп, намайиш мәйданидики ай-юлтузлуқ байраққа җөр болған уйғур қирғинчилиқи һәққидики лозункилар, улардики "қирғинчилиқ мусабиқисигә хатимә берәйли", "уйғур қирғинчилиқи тохтисун" дегәндәк шоарлар алаһидә көзгә челиқатти.

Намайишқа қатнашқан уйғур җамаитиниң бир қисми уйғур дияридики лагер тутқунлири вә хитай сақчилириниң сияқида кийингән болуп, нәқ мәйданни көргән кишигә лагерларға вә түрмиләргә қамилип азап чекиватқан миңлиған кишиләрниң әһвалини толиму җанлиқ тәсвирләп берәтти. Йәнә мәһбус қияпитидә кийингән бир қисим уйғурларниң рәңлик олимпик һалқилири үстидә пут-қоллири йүкүндүрүлүп олтурған һалити чоң лозункидики "бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини байқут қилайли" дегән шоарниң сәвәбини тивишсиз рәвиштә ипадиләйтти.

Бу қетимқи намайишни тәшкиллигән орунларниң бири болған "уйғур һәркити" ниң хадимлиридин җулий милсап ақсарайниң алдида өткүзүлгән бу намайиш арқилиқ иттипақлиқ вә һәмкарлиқ асасидики ортақ қаршилиққа техиму көп кишиләрниң аваз қошушини қолға кәлтүрүш мүмкинликини, бу хил паалийәтләр арқилиқ җәзмән муәййән өзгиришләргә йол ечиш мүмкинликини билдүрди.

"растини десәм бу намайиш арқилиқ әң алди билән бизниң бир иттипақдашлиқ асасида һәркәт қиливатқанлиқимизни намайән қилдуқ. Чүнки бу намайиштики охшимиған түркүмгә тәвә кишиләр хитай компартийәсиниң зиянкәшликигә учраватқан охшимиған хәлқләргә вәкиллик қилиду. Бу охшимиған гуруппилар мана мушундақ пәвқуладдә пәйттә бир йәңдин қол чиқирип биз йиллардин буян һемайә қиливатқан демократийә, һөрлүк вә башқа мәсилиләр һәққидики садаларни бирликтә яңратти. Шуңа буни раврус күчлүк бир сада болди десәк болиду. Чүнки биз өткән мәзгилләрдә хәлқара җамаәткә вә хәлқара олимпик комитетиға мәвҗут болуватқан реаллиқни тонутуп, хитай һөкүмитиниң бу мусабиқини өткүзишигә йол қоймаслиқни дәп кәлгән идуқ. Бүгүн болса бу йәрдә бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини байқут қилишниң зөрүр икәнликини җакарлидуқ. Шуңа буни иттипақлиқ асасидики толиму күчлүк бир сада, дәп қараймән. Йәнә бир яқтин алғанда биз бу сада арқилиқ қисмән болсиму өзгириш бәрпа қилалаймиз. Чүнки һазир америка дөләт мәҗлисидә бу мәсилиләр хели яхши тонуп йетилгән болсиму, ақ сарайниң бу мәсилидә хитайға техиму күчлүк бесим пәйда қилиши йәнила зөрүр. Мушу тапниң өзидә файрфакис шәһридиму америка ширкәтлирини қишлиқ олимпик мусабиқисини байқут қилишқа чақириш намайиши болуватиду. Шуңа мушу икки хил йөнүлүштики паалийитимиз җамаәтниң бу мәсилидики қоллишини қолға кәлтүрүп, җамаәтниң бу мәсилә һәққидики тонушини техиму ашуриду."

Америка уйғур бирләшмиси һәйәт әзалиридин әлфидар елтәбирниң әһвал тонуштуришичә, улар бу қетимқи намайишқа ‍актип аваз қошуш билән биргә 2022-йилидики бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини иқтисадий җәһәттин қоллаватқан "марс" ширкитигә наразилиқ мәктуби тәйярлиған. Шуниңдәк марс ширкитиниң вирҗинийә шитатидики ишхана бинасиға берип, ширкәт мәсуллириға бу очуқ мәктупни тапшурған. Арқидинла лагер шаһиди турсунай зиявудун вә сабиқ сиясий мәһбус гаваң саңдрол намидин "марс" ширкитини бу хил сәлбий қилмишқа хатимә беришкә чақирған аммиви чақириққа имза топлаш паалийитини башлиған. Мәзкур чақириқта хитай һөкүмитиниң уйғурлар вә тибәтләргә сиясий җәһәттә қандақ зиянкәшлик қиливатқанлиқи җанлиқ вә тәсирлик қилип пакитлар асасида баян қилинған һәмдә уларни "қирғинчилиқ мусабиқисини қоллашқа хатимә бериш" кә дәвәт қилған. Нөвәттә буниңға имза қойғанлар аллиқачан 500 гә йеқинлап қалған.

23-Июндики намайиш йәнә австралийәниң пайтәхти канберра шәһридиму өткүзүлди. Бу намайишқа австралийә парламентениң әзалиридин ерик абетиз, "тимтас истила" намлиқ әсәрниң аптори клайив хамилтон, австралийә йәһудийлар җәмийитиниң рәиси дейвид адлер қатарлиқ һәр саһә кишилири қатнишип, шу җайдики уйғур, тибәт қатарлиқ җамаәт билән бирликтә бейҗиң олимпик мусабиқисини байқут қилишни тәләп қилди. Ерик абетиз бу һәқтә сөз қилип, хитай һөкүмитиниң уйғурларға қарита ирқий қирғинчилиқ йүргүзиватқанлиқини кәскин тәнқидлиди һәмдә "бундақ бир дөләт қандақму олимпик мусабиқисини өткүзүш шәрипигә лайиқ кәлсун?" дәп соал қойди.

Нәқ мәйдандики намайиш һәққидә радийомизға мәлумат бәргән австралийә ‍уйғурлиридин бәхтияр бөрә әпәнди бу һәқтә әһвал тонуштуруп, бу намайишниң канберра шәһридин башқа йәнә сидней, аделайд қатарлиқ шәһәрләрдиму болғанлиқини алаһидә тәкитлиди.

Бейҗиң олимпик мусабиқисини байқут қилиш темисида 23-июнда өткүзүлгән дуняви көләмдики намайиш муһаҗирәттики һәрқайси тәшкилатларниң һәққанийәтни һемайә қилиш ирадисини намайән қилип, хитай һөкүмитиниң олимпик мусабиқисигә саһибханлиқ қилиш салаһийитиниң йоқлуқидәк реаллиқни җанлиқ тонуштурди. Нөвәттә бу хилдики намайишлар вә наразилиқларниң муәййән нәтиҗигә еришиши үмид қилинмақта икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт