Yaponiye bilen awstraliyedimu béyjing olimpik musabiqisige qarshi namayish ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.02.04
Yaponiye bilen awstraliyedimu béyjing olimpik musabiqisige qarshi namayish ötküzüldi Xitayning awstraliyening adélayd shehiride turushluq konsulxanisining aldida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2022-Yili 4-féwral.
RFA/Erkin Tarim

2-Ayning 4-küni tokyodiki xitay elchixanisi we xitayning awstraliyening adélayd shehiride turushluq konsulxanisining aldida chong namayishlar ötküzülgen. Awstraliyediki namayishta jenubiy awstraliye kéngesh palata ezasi rekis patrik ependi bilen yéshillar partiyesining asasliq rehberliridin biri bolghan tamméy frankis xanimmu söz qilip, Uyghurlarni qollaydighanliqini tekitligen.

2-Ayning 4-küni yaponiyediki Uyghur, tibet mongghul we xongkongluqlar yaponiyening paytexti tokyo shehiride birleshme namayish ötküzüp, 4-féwral xitayda bashlan'ghan 2022-yilliq qishliq olimpik musabiqisige naraziliq bildürgen. Yaponiye Uyghur uyushmisi teripidin teshkillen'gen namayish chüshtin burun xitayning tokyoda turushluq elchixanisining aldida, chüshtin kéyin tokyoning merkizide ötküzülgen bolup, namayishqa Uyghur, tibet, mongghul we xongkongluqlardin sirt köp sanda yapon we chet'ellik muxbirlarmu ishtirak qilghan.

Tokyodiki xitay elchixanisi aldida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2022-Yili 4-féwral, yaponiye.
Tokyodiki xitay elchixanisi aldida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2022-Yili 4-féwral, yaponiye.

Namayishta qollirida bayraqlirini we xitaygha qarshi lozunkilarni kötürüwalghan namayishchilar herqaysi döletlerni, yaponiye hökümitini we yaponiye xelqini 2022-yili 2-ayning 4-küni xitayda bashlan'ghan qishliq olimpik musabiqisini körmeslikke, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqigha, tibet, mongghul we xongkongluqlargha élip bériwatqan basturush siyasitige qarshi chiqishqa chaqirghan.

Mezkur birleshme namayish toghrisida yaponiye Uyghur uyushmisining bashqurush hey'et ezasi sawut memet ependi melumat berdi. U, mundaq dédi: “Biz bügünki namayishta xitayning Uyghurlar qatarliq türkiy xelqlerni lagérgha solap, ularni qiynash, éghir bésim astida tutup turush, yeni ulargha qarita irqiy qirghinchiliq élip bériliwatqan, bu jinayetni dunyadiki nurghun döletler irqiy qirghinchiliq dep tonughan bügünki künde qishliq olimpik musabiqisining xitayda ötküzülüshining zor xataliq ikenlikini, biz bir yildin buyan qishliq olimpikning xitayda ötküzüshini bayqut qilip kelgen bolsaqmu epsuski buning xitayda ötküzülidighan bolghanliqini, shunga barliq yaponiyeliklerni olimpik musabiqisini körmeslikke, xitaydiki kishilik hoquq depsendichilikige köngül bölüshke chaqirduq”.

Sawut memet ependining éytishiche, buningdin 13 yil burun, yeni 2008-yili 4-ayning 18-küni béyjing olimpik mesh'ilige ot yéqishtin burunmu yaponiyening nagasaki shehiride xitayda ötküzülmekchi bolghan olimpik musabiqisige qarshi naraziliq namayishi ötküzülgeniken. 13 Yildin kéyinki bügünki künde oxshash waqitta tokyoda xitayda ötküzülmekchi bolghan qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilish pa'aliyiti ötküzülgen. Téxi bir qanche kün ilgiri yaponiye parlaménti xitayning Uyghurlargha qaratqan irqiy qirghinchiliq siyasitige diqqet bérip, Uyghurlarning kishilik hoquqlirining éghir derijide dexli-teriz qilin'ghanliqi heqqide mexsus qarar qobul qilin'ghanidi. Mezkur qarar yaponiye Uyghur uyushmisi qatarliq Uyghur teshkilatlirining qarshi élishigha érishkenidi. Blumbérg xewer torining yézishiche, peyshenbe küni yaponiye bash ministirining kishilik hoquq boyiche meslihetchisi nakatani yaponiye hökümitini xitayning kishilik hoquq buzghunchiliqigha qarshi téximu qattiq bésim körsitishke dewet qilghanidi.

Yaponiyediki namayish bilen oxshash künde, yeni 2-ayning 4-küni xitayning awstraliyening adélayd shehiride turushluq konsulxanisining aldidimu shu jayda turushluq Uyghurlarning chong namayishi ötküzülgen. Qollirida sherqiy türkistan bayraqliri bilen “Xitay Uyghur we tibetlerni öltürüshni toxtat, Uyghur irqiy qirghinchiliqini toxtat, béyjing qishliq olimpikni bayqut qilimiz”, dégen xetler yézilghan lozunkilarni kötürgen Uyghurlar yene teshwiqat waraqchilirini tarqatqan. Awstraliye tengritagh ayallar uyushmisining re'isi ramile chanéshéf xanim bu heqte toxtaldi.

U, bu qétimqi pa'aliyetke jenubiy awstraliye kéngesh palata ezasi rekis patrik ependi bilen yéshillar partiyesining asasliq rehberliridin biri bolghan tamméy frankis xanimningmu qatniship söz qilip, Uyghurlarni qollaydighanliqini tekitligen

Ramile chanéshéf xanimning bildürüshiche 4-féwral küni awstraliyening yene birqsim sheherliridimu béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilish pa'aliyetliri ötküzülgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.