Өркәш дөләт д у қ ниң һавалиси билән тәйвән парламенти кишилик һоқуқ кеңишиниң рәиси ваң диңйи әпәндигә хатирә буюм тәқдим қилған

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2023.12.01
Orkesh-dolet-wang-Dingyi-1024 Өркәш дөләт дуня уйғур қурултийиниң һавалиси билән 29-ноябир күни тәйвән парламенти кишилик һоқуқ комитети рәиси ваң диңйиға хатирә буюми тәқдим қиливатқан көрүнүш. 2023-Йили 29-ноябир, тәйвән
RFA/Erkin Tarim

Дуня уйғур қурултийиниң һавалиси билән өркәш дөләт әпәнди 29-ноябир күни тәйвән парламенти кишилик һоқуқ комитети рәиси, уйғур мәсилигә изчил һалда көңүл бөлүп келиватқан тәйвәнлик сиясий әрбаб ваң диңйи әпәндигә уйғур хәлқи намидин рәһмәт ейтқан вә хатирә буюми тәқдим қилған.

Тәйвән парламенти кишилик һоқуқ комитетиниң баш катиплиқ вәзиписи өтәватқан өркәш дөләт әпәнди, 29-ноябир күни ваң диңйи әпәндигә хатирә буюм тәқдим қилғанда, өзиниң дуня уйғур қурултийиға вакалитән бу хатирә буюмини униңға тәқдим қиливатқанлиқини билдүргән. У, мундақ дегән: “мән бүгүн бир уйғур болуш сүпитим билән дуня уйғур қурултийиға вакалитән сизгә рәһмәт ейтиш үчүн бу хатирә буюмини тәқдим қиливатимән. Мән пәқәт дуня уйғур қурултийиниң һавалиси биләнла әмәс, бәлки йәнә бүгүн авази боғулған, зулум чекиватқан пүткүл уйғурлар намидин сизгә рәһмәт ейтимән. Чүнки сиз тәйвән парламентида уйғурларниң авази болуватисиз, уйғур ирқий қирғинчилиқиниң тәйвән парламентида етирап қилинишиға зор төһпә қоштиңиз. Биз уйғурлар сизниң бу қилған яхшилиқлириңизни һәргиз унутмаймиз. ”

Ай-юлтузлуқ көк байрақ билән шәрқий түркистанниң герби чүшүрүлгән ләвһәни тапшуруп алған ваң диңйи әпәнди мундақ дегән: “мән дуня уйғур қурултийи вә дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурларға шуни демәкчимәнки, биз гәрчә охшимайдиған дөләтләрдә, охшимайдиған шараитларда туруватқан болсақму, лекин әркинлик, демократийә вә кишилик һоқуқ қатарлиқ инсанийәткә ортақ қиммәт қарашларниң чеграси йоқ. Уйғурлар учраватқан зулумни тохтитиш үчүн пүткүл инсанийәт алими һәрикәткә келиши керәк. Чүнки кишилик һоқуқ инсанийәтниң ортақ қиммәт қаришидур. Уйғурлар тартиватқан зулумниң қанчилик еғир икәнликини биз бу йәрдә һес қилалмаймиз, буни бешидин өткүзгән кишиләрла һес қилалайду. Биз һәр даим уйғурларни қоллаймиз. Уйғурларға күч-қуввәт тиләймиз. ”

Биз бу һәқтә көз қаришини игиләш үчүн дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса билән телефон сөһбити елип бардуқ. У, мундақ деди: “бу йил 9-айниң бешида тәйвәндә өткүзүлгән ‛диний етиқад әркинлики‚ йиғиниға қатнишиш үчүн барған вақтимизниң өзидә тәйвән парламенти кишилик һоқуқ комитетиниң рәиси ваң диңйи әпәнди билән көрүшүп, униңға рәһмитимизни ипадиләш арзуйимиз болған иди. Чүнки тәйвән парламенти уйғур қирғинчилиқини етирап қилған әң ахирқи парламент. Тәйвән парламентида уйғур ирқий қирғинчилиқини етирап қилдурушта ваң диңйи әпәндиниң роли наһайити зор болған иди. ”

Долқун әйса әпәнди өткән қетимлиқ тәйвән зиярити җәрянида тәйвәндики уйғурларни қоллайдиған бир қисим сиясий әрбабларға хатирә буюми тәқдим қилған болсиму, әмма ваң диңйи әпәнди сәпәрдә болғачқа рәһмәт ейталмиғанлиқини, бу қетим д у қ намидин өркәш дөләтниң ваң диңйи әпәндигә рәһмәт ейтқанлиқини баян қилди. У, мундақ деди: “аридин узун йиллар өткәндин кейин мениң тәйвәнгә кириш чәклимәм бикар қилинип, тәйвән парламентиниң рәиси, ташқи ишлар министири, тәйвәнниң муавин пирезиденти вә ички ишлар министири қатарлиқ юқири дәриҗилик әрбаблар билән көрүшүш вә уйғур мәсилисини аңлитиш пурситигә ериштим. Биз өмәр қанат билән иккимиз мениң тәйвәнгә кириш чәклимәмни әмәлдин қалдурғанлиқиға рәһмәт ейтиш, шундақла тәйвән парламентиниң рәиси яң әпәнди қатарлиқ кишиләргә тәшәккүримизни билдүрүш үчүн дуня уйғур қурултийи намидин ләвһә ясатқан идуқ. Һалбуки, тәйвән парламенти кишилик һоқуқ комитетиниң рәиси ваң диңйи әпәнди сәпәрдә болғачқа, бу совғатни бериш пурсити болмиған иди. Биз тәйвән парламенти кишилик һоқуқ кеңишиниң баш катипи өркәш дөләтниң бу хатирини д у қ қа вакалитән ваң диңйи әпәндигә берип қоюшини тапилап қайтип кәлгән идуқ. У, бизниң бу һавалимизгә асасән бу совғатни ваң диңйи әпәндигә тәқдим қилип, парламентта учришиш елип берипту. Шуниң билән уйғур хәлқиниң рәһмити ваң диңйи әпәндигә йәткүзүлгән болди, шундақла уйғур ирқий қирғинчилиқини етирап қилған тәйвән парламентиға миннәтдарлиқимизни йәткүзгән болдуқ. Биз тәйвән хәлқиниң өз тәқдирини өзи бәлгиләш, мустәқил яшаш арзусини қоллайдиғанлиқимизни билдүргән идуқ, тәйвән тәрәпму уйғур хәлқиниң өз тәқдирини өзи бәлгиләш, әркин вә мустәқил яшаш ирадисини қоллайдиғанлиқини билдүргән болди.”

 Америка һөкүмити вә америка дөләт мәҗлисидин башқа йәнә канада, әнглийә, голландийә, белгийә, литва, австрийә вә фирансийә парламентлири илгири-кейин болуп, хитайниң уйғурлар үстидин йүргүзүватқан бастуруш һәрикитини “ирқий қирғинчилиқ” дәп етирап қилған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.