Мустәқил тәтқиқатчи абдурешит нияз: сүннәт той мурасими балилар үчүн бир меһри-шәпқәт мәктипидур

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2021-01-21
Share
Мустәқил тәтқиқатчи абдурешит нияз: сүннәт той мурасими балилар үчүн бир меһри-шәпқәт мәктипидур Қаримайдики "май булақ" журнилиниң сабиқ тәһрири, мустәқил тәтқиқатчи абдурешит нияз әпәнди.
Photo: RFA

Куча алақағалиқ муһаҗирлардин бири юртидики мәһәллидашлиридин мәмәт ибраһим исимлик кишиниң оғлиниң сүннәт той мурасимини өткүзгәнлики үчүн лагерға әкетилгәнликини инкас қилғаниди. Бу һәқтә илгириләп елип барған ениқлашлиримиз давамида, униң сүннәт той мурасим өткүзгәнлики үчүн әмәс, пәқәт сүннити қилинған оғлини йоқлап кәлгән уруқ-туғқанлирини сақчиға мәлум қилмиғанлиқи үчүн тутулғанлиқи ашкариланди. Бу темида пикир баян қилған мустәқил тәтқиқатчи абдурешит нияз әпәнди, хитай чәклигән сүннәт той мурасимниң әслидә уйғур балилири үчүн меһри муһәббәт мәктипи икәнликини илгири сүрди.

Кучалиқ муһаҗирниң инкасиға асасән елип барған алдинқи күндики ениқлашлиримиз давамида, уйғур районида сүннәт той мурасими өткүзүшниң чәкләнгәнлики, кимки мурасим өткүзсә лагерға әкетилидиғанлиқи ашкариланғаниди. Бу һәқтә елип барған бүгүнки ениқлашлиримизда, мәмәт ибраһимниң оғлиниң сүннәт той мурасимини өткүзгәнлики үчүн әмәс, бәлки, сүннити қилинған оғлини йоқлап кәлгән уруқ-туғқанлирини сақчиға мәлум қилмиғанлиқи үчүн тутулғанлиқи айдиңлашти. Бу һәқтә мәлумат бәргән бир аманлиқ хадиминиң баян қилишичә, нөвәттә кучада сиясий вәзийәтниң җиддийлики, җүмлидин сақчи вә кәнт кадирлириниң назаритиниң күчлүклүки сәвәбидин һәрқандақ бир той яки өлүм мурасимини ашкара яки мәхпий һалда өткүзүш мумкин әмәскән. Униң ашкарилишичә, мәмәт ибраһимниң қошна йезидики туғқанлири, униң оғлини йоқлап кәлгән вақтида, у йоқлап кәлгүчиләрни иш алдирашчилиқида сақчиға мәлум қилмиғанлиқи үчүн, диний әсәбийликкә әгишиш вә җәмийәт тәртипини бузушқа урунуш баһаниси билән лагерға әкетилгән.

Илгири қаримайдики "майбулақ" журнилида тәһрир болуп ишлигән, кейин 10 йилға йеқин мисирда диний материялларни тәрҗимә қилиш вә тәтқиқат ишлири билән мәшғул болған абдурешит нияз әпәнди, уйғурлардики сүннәт мурасими һәққидә мәлумат бәрди. Сүннәтниң уйғурларда миң йилдин артуқ әнәнигә игә икәнликини тилға алған абдурешит нияз әпәнди сүннәт мурасиминиң бир диний мәҗбурийәтни ада қилишла болмастин, йәнә балиларға уруқ-туғқан вә мәһәллә кой меһрини сиңдүридиған яхши бир сәһнә вә пурсәт икәнликини тәкитләйду. "қәлбниңму қулиқи бар" дегән бир һәдисни тилға алған, абдурешит әпәнди, сүннәт мурасимида оқулидиған айәт вә дуа һәққидиму тохтилип өтти.

Абдурешит әпәнди сүннәт той мурасимида сүннәт қилинған балиниң бешида уруқ-туғқанлар җәм болуш, униң еғизиға тухум селиш, қолиға пул тутқузуш қатарлиқ әнәниви адәтләр ялғуз балиға ағриқни унтулдуруш яки тәсәлли беришла болмастин, әң муһими бала қәлбигә меһри-муһәббәт сиңдүрүш икәнликини тәкитләйду. У, сүннәт той күни оғлақ тартиш, балиларниң белигә пота бағлап, коча айландуруш қатарлиқ адәтләрниң, йәнә бир нуқтидин, шу балиға өз қәдир-қиммитини һес қилдуруш, бу арқилиқ униң роһини тикләш икәнликини илгири сүриду вә буниң орнини һәрқандақ бир мәктәпниңму толуқлиялмайдиғанлиқини тәкитләйду.

Кишиләрдики коллектипчанлиқ еңиниң һәргиз мәмури буйруқ билән шәкилләнмәйдиғанлиқини әскәрткән абдурешит нияз әпәнди, кичикидин әтиварлинип, җүмлидин сүннәт той мурасимидики татлиқ әслимилири билән чоң болған балиларниң өзлири дуч кәлгән җәмийәт мәсилилиригиму иҗабий көз билән қарайдиғанлиқини вә мәсилини тоғра һәл қилишниң чарисини тапалайдиғанлиқини әскәртиду.

Дуня уйғур қурултийи диний ишлар комитети мәсули турғунҗан алавудин әпәндиниң баян қилишичә, хитай даирилири уйғур районида мутләқ көп сандики мәсчитләрни йиқитипму, қурани киримни көйдүрүпму, диний затларни омумйүзлүк дегүдәк түрмә вә лагерларға солапму, уйғур райониниң муқимлиқи өзлириниң уйғур районидики һакимийитиниң келәчикидин йәнила әндишә қилмақта. Шуңа хитай даирилири, уйғурлардики диний вә миллий аңни пүтүнләй зәипләштүрүш үчүн миң йиллардин бери давам қилип келиватқан балиларни сүннәт қилишниңму диний вә миллий мурасим билән өткүзүлүшини чәклимәктә.

Юқирида уйғур районида балиларни сүннәт қилишниң диний вә миллий мурасим билән өткүзүлишиниңму чәкләнгәнлики һәққидә мәлумат бәрдуқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт