Parizh shehirining merkizide Uyghur institutigha mexsus yer ajritildi

Muxbirimiz nur'iman
2021-03-11
Share
Parizh shehirining merkizide Uyghur institutigha mexsus yer ajritildi Parizh sheherlik mejliside yawropa Uyghur institutigha parizh sheher merkizidin yer bérish iltimasi toluq awaz bilen maqulluqtin ötti.
"Yawropa Uyghur Instituti" tor bétidin élindi

Firansiyediki uniwérsitétlarda oquwatqan Uyghur oqughuchilar 2009-yili "Oghuz" namida Uyghur oqughuchilar uyushmisi qurghan bolup, ular 2019-yili bu uyushmini resmiy halda "Yawropa Uyghur instituti" namida en'ge aldurghan.

Yawropa Uyghur institutining mes'uli dilnur reyhan xanimning bildürüshiche, bir qanche yildin buyan ular institutning ilmiy tetqiqatlirini izchil dawam qilduralishi üchün parizh sheherlik hökümettin institutqa parizh shehiri ichidin muwapiq bir yer ajritip bérishni iltimas qilghan bolup, bu iltimas 9-mart küni parizh sheherlik mejliside toluq awaz bilen maqulluqtin ötken.

Parizh shehirining jem'iyet qurulmisi we ijtima'iy eslihelerge mes'ul mu'awin sheher bashliqi anuch toraniyen xanim we xelq'ara munasiwetlerge mes'ul mu'awin sheher bashliqi arnod nigacha ependi özlirining tiwittir hésabida yawropa Uyghur institutigha parizh sheher merkizidin orun bérilgenlikini uqturghan.

Anuch toraniyen xanim özining twittir hésabida mundaq dep yazghan: "Arnod nigacha ependi bilen ikkimiz yawropa Uyghur institutining mes'uli dilnur reyhan xanim bilen söhbetleshkendin kéyin, parizhda Uyghur medeniyitini saqlash we Uyghur ayallirining hoquqi, izzet-hörmitini qoghdash üchün élin'ghan bu qarardin hem xushal boldum, hem pexirlendim".

Arnod nigacha ependimu özining twittir hésabida mundaq dep yazghan: "Kishilik hoquq paytexti we köchmenlerge quchaq achidighan sheher bolush süpitimiz bilen parizh sheherlik mejlis Uyghur institutigha bir orun ajritish arqiliq mezkur institutning ilmiy tetqiqat xizmiti arqiliq Uyghur medeniyitini we Uyghur ayallirining hoquqini, izzitini qoghdash arzusini maqullidi. Shuning bilen parizh dunyadiki mushu xildiki Uyghur instituti échilghan tunji sheher bolup qalidu".

Anuch toraniyen xanim bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilip mundaq dédi: "Bilginingizdek parizh shehirining kishilik hoquqni qoghdash en'enisi nahayiti uzun tarixqa ige. Bu qarar arqiliq paytextimizning medeniyet merkizi ikenlikini yene bir qétim ispatlidi. Kishilik hoquq we ayallar hoquqini qoghdash shehirimiz üchün nahayiti muhim. Shunga parizh shehiri bu en'enisini dawamlashturup, Uyghurlarning medeniyitini qollash arqiliq bu meydanini ipadileydu".

Firansiyening dangliq siyasiy heptilik zhurnili "Közitish" (lbos) ning aldinqi heptilik sani zhurnalning muqawisigha "Yoshurun Uyghur qirghinchiliqi" dégen sözlerni chong herpler bilen yézish we ichidiki mezmunlarda asasen Uyghur mesilisini angilitish arqiliq firansiyede Uyghur mesilisini küntertipke élip kelgenidi.

Anuch toraniyen xanimdin firansiyening paytexti parizhda dunyadiki tunji Uyghur medeniyiti we hoquqini qoghdash üchün xizmet qilidighan institutqa bu xil imtiyazning bérilishi firansiye hökümitiningmu Uyghurlar uchrawatqan basturushni amérika we bashqa uninggha egeshken döletlerge oxshash "Irqi qirghinchiliq" dep tonush éhtimalliqi we parizh shehirining "Uyghurlar bilen sepdashliq" qurghan bashqa firansiye sheherlirige qoshulup, buninggha imza qoyush-qoymasliqi heqqide sorighinimizda, u mundaq jawab berdi: "Semimiy éytqanda qirghinchiliq dep tonushqa imza qoyushida 50 pirsent ümid bar déyish mumkin. Lékin bu méning xizmet da'iremdin halqip ketken so'al bolghanliqi üchün jawab bérelmeymen. Lékin parizh sheher bashliqi elwette kishilik hoquqni qoghdaydu".

Dilnur reyhan xanim bu qararning firansiyening medeniyet merkizi bolush süpiti bilen Uyghur medeniyitini qoghdash üchün basqan bir qedimi ikenlikini, lékin kishilik hoquq mesiliside nahayiti sezgür bolghan firansiyening eger jasaret qilsa Uyghur mesiliside téximu chong qedemlerni alalaydighanliqini tekitlidi.

Yawropa Uyghur instituti özining ijtima'iy taratqu bétide bu qarar heqqide bergen bayanatida, parizh shehirining bu qararidin xushal bolghanliqni we pexirlen'genlikini yézish bilen birlikte, parizh shehiriningmu Uyghurlar bilen sepdashliq nizamnamisige imza qoyghan sheherlerge qoshulushini ümid qilidighanliqini otturigha qoyghan.

Yawropa Uyghur instituti yene bu institutning mundaq 10 türlük pilanlirini ortaqlashqan:

1. Firansiye we yawropadiki Uyghurlarni institut etrapigha yighip, ilmiy, medeniyet we tenterbiye pa'aliyetlirini élip bérish

2. Firansiyede yashawatqan Uyghurlar otturisidiki alaqini kücheytip, firansiye jem'iytige téximu yaxshi maslishishigha yardemde bolush

3. Uyghur oqughuchilargha yeni ularning oqushi, xizmiti we ijtima'iy turmushigha yardemde bolush

4. Yawropadiki Uyghur medeniyiti heqqide munazire, yighin we bashqa ehmiyetlik pa'aliyetlerni teshkillesh

5. Uyghurche neshriyat qurush, Uyghurche eserlerni toplash, shundaqla edebiy eserlerni firansuzche, in'glizche we Uyghurchigha terjime qilish

6. Balilar we chonglar üchün parizh Uyghur ana til mektipi échish

7. Yawropada yashawatqan Uyghur ayallirining hoquqi we ma'aripigha ehmiyet bérish

8. Uyghur medeniyitini tonushturidighan chayxana échish

9. Ottura asiya we yawropagha munasiwetlik matériyallarni toplash

10. Uyghur medeniyitige munasiwetlik ottura asiyadin kelgen mehsulatlar dukini échish

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet