Patrik wak: "Méning körgenlirim emeliyette üsti ochuq türme!"

Muxbirimiz eziz
2021-07-31
Share
Patrik wak: Kodak shirkitining bash shtabidiki logo. 2012-Yili 5-yanwar, nyu york.
AP

Amérikadiki "Kodak" shirkiti ötken bir esir mabeynide foto süretke da'ir mehsulatlar bazirida eng dangliq we eng chong shirketlerning biri bolup kelgenidi. Emma ötken heptidin bashlap mezkur shirket herqaysi axbarat wasitilirining xewer sehipiliridin keng orun élip, köpligen tenqid sadalirigha nishan boldi.

Melum bolushiche, "Kodak" shirkiti firansiyelik fotograf patrik wakning Uyghur diyaridiki uzun yilliq sayahet jeryanida tartqan birqisim süretlirini özlirining Instagram sehipiside élan qilghandin kéyin xitaylar "Dölitimizning siyasiy obrazini xunükleshtürgen" dep bu süretlerning élan qilinishidin narazi bolghan. Shuning bilen "Kodak" shirkiti xitay xelqini narazi qilmasliq üchün bu foto süretlerni tézdin özlirining tor bétidin öchürüwetken hemde xitaylardin kechürüm sorighan.

Béyjingning merkizidiki kodak téz yollanma resim bésish dukinining aldi. 2012-20-Yanwar, béyjing.
Béyjingning merkizidiki kodak téz yollanma resim bésish dukinining aldi. 2012-20-Yanwar, béyjing.

Melum bolushiche, 2006-yilidin tartip xitaygha bérip-kélip turuwatqan patrik wak élan qilghan bu süretlerning birqismi 2016-yilidin 2019-yilighiche bolghan ariliqta Uyghur diyarining herqaysi sheherliride tartilghan. Uningda wasitilik qilip chölderep qalghan, emma qizil bayraqlar we kaméralargha liq tolghan Uyghur mehelliliri we bazarlar, qatar ketken "Terbiyelesh merkezliri", xitayche shekil élishqa yüz tutqan Uyghur sheherliri, rohiyet dunyasi yanjip tashlan'ghan Uyghurlarning tebessüm yutken chiray ipadiliri, soghuq kochilarda xitayche öginiwatqan Uyghurlar, qatmu-qat tekshürüsh nuqtiliri, chéqiwétilgen meschit xarabiliri dégenler foto süretler arqiliq eks ettürülgenliki üchün xitaylar bu süretlerning élan qilinishidin bekmu bi'aram bolghan.

"Kodak" shirkitining bu xildiki xitaygha yaxshichaq bolush xahishi xitay irqiy qirghinchiliq bilen eyibliniwatqan hemde buninggha qarshi türlük bayqut qilish tedbirlirini qollinish chaqiriqliri otturigha chiqiwatqanda namayan bolghanliqtin her sahening zor diqqitini qozghidi. "Nyo-york pochtisi" gézitining muxbiri suziy wéys ene shundaq ehwalda patrik wak bilen mexsus söhbette boldi. Söhbette patrik wak özining xitayda uzun mezgil xizmet qilish jeryanida Uyghur diyarigha qiziqip qalghanliqi hemde lagér sistémisi berpa bolghanda bu jaygha köp qétim barghanliqi heqqide tepsiliy melumat berdi. .

Béyjingdiki kodak téz yollanma resim bésish dukinining aldi. 2012-20-Yanwar, béyjing.

Patrik wakning bayan qilishiche, u 2016-yilidin kéyinki birnechche qétimliq sayahiti jeryanida Uyghur diyaridiki zulum we basturushning heqiqiy ehwalini körüp béqishni muhim meqset qilghan. U aldi bilen körgen hadise néfit, tebi'iy gaz saheside ishlewatqanlarning pütünley xitay köchmenliri ikenliki, kéwezliklerde tolimu erzan bahada paxta tériwatqanlarning bolsa yerlik Uyghurlar ikenliki, bu rayonning shunche zor bayliq makani bolsimu yerlik xelqning ‍uningdin qilchilikmu nésiwisi bolmaydighanliqi bolghan.

Patrik wak bu heqtiki ehwallarni tonushturup 2016-yilidin bashlap Uyghur diyarida saqchilar qoshunining birdinla zorayghanliqini, nazaret méxanizmi, jümlidin kaméra we tekshürüsh nuqtilirining hemmila yerge yéyilghanliqini, 2019-yili yene bir qétim barghanda bolsa pütkül Uyghur diyarining saqchilargha liq tolghan üsti ochuq türmige aylinip bolghanliqini tekitleydu. Kishilerning hetta bazarlargha kirish üchünmu ayrodromlardila bolidighan beden we kimlik tekshürüshtin ötidighanliqi uning alahide diqqitini tartqan. Bolupmu u "Ikkinchi qétimliq zor özgirish dolquni" dep teswirligen hadisilerning biri islam medeniyitige baghlinishliq bolghanliki barliq shey'ilerning yoq qiliwétilgenliki bolghan. Birer Uyghurning erkin halda meschitke barghanliqinimu körmigen. Meschitler pütünley chéqilip, sayahetchiler üchün bir qisim meschitler échip qoyulghan. Uyghurlarning xatirisidin islam dinigha da'ir mezmunlarni öchürüshtek bu heriket jeryanida "Qur'an" yaki jaynamaz saqlighanlar hemde haraq ichmeydighanlar lagérlargha yollan'ghan. Hemmidinmu muhimi ene shu waqitta u birdinla yashlar arisida oghullarning bekmu az qéliwatqanliqini, ularning tiwishsiz halda ashu sansizlighan lagérlargha qamiliwatqanliqini hés qilip yetken. U bu jeryanda xitay hökümitining "Térrorluq we esebiylikke qarshi turush" namida zor küch bilen yerlik Uyghurlarni mejburiy yosunda xitaylashturushqa küch serp qiliwatqanliqini ashkara körgen. .

Bu ishlar heqqide söz bolghanda patrik wak özini "Muxbirlardin teleylik" deydu. Uning qarishiche, chet'el muxbirliri ürümchi ayrodromigha chüshmestinla ularni kütüp turghan saqchilar hemmila jaygha orunliship bolidu hemde ularni bir qedemmu közdin néri qilmay iz qoghlaydu. Emma u xizmet wizisi bilen ürümchige barghanliqi üchün muxbirlar baralmighan köp qisim jaylarni körüshke muyesser bolghan. Emma shundaqtimu u 2019-yilidiki sepiride xitay paylaqchilarning özige egishiwalghanliqini köp qétim körgen. Shundaq bolghachqa u yerlik Uyghurlar bilen sözlishish pursitige érishelmigen. Uyghurlarning öz'ara parang ariliqida hetta tutulup ketken uruq-tughqanliri heqqide ashkara söz qilalmaydighanliqini, ularning peqet "Palani kishi oqushqa ketti" déyish arqiliq lagérni ipadileydighanliqini köp qétim körgen. "Nechche milyon Uyghur lagérlargha qamilip ketti" dégendek xewerler chet'elde hemmila kishige melumluq bolghan bilen xitaydiki puqralarning bu ishlardin xewersiz ikenlikini, ularning xitay teshwiqat wasitiliridiki uchurlargha qarap "Hökümitimiz qalaq Uyghurlarni terbiyelep medeniyetlik qiliwatidu, shundaqla ularni ishqa orunlashturuwatidu" dep qaraydighanliqi bolsa uni bekmu heyran qaldurghan.

Söhbet jeryanida u xitay tordashlirining özi élan qilghan süretler heqqidiki inkasliri arisida "Amérika hökümiti eyni waqitta yerlik indi'anlarni qirghin qilghan. Sen néme dep özüngni érighdimay bizning dölitimizni eyibleysen?" dégendek so'allirini yaki özini "Bu dégen merkizi axbarat idarisining jasusi" dégendek bahalarni körgenlikini alahide tekitleydu. U bu heqte söz bolghanda xitaylarning "Bu qirghinchiliqni gherb dunyasi ilgiri qilghan. Emdi biz qilsaq néme boptu?" deydighan mentiqisini keskin tenqidleydu. Shundaqla nechche esir ilgiriki tarixiy xataliq arqiliq hazirqi zamandiki qirghinchiliqni aqlashning zadila aqmaydighan menteqe ikenlikini tilgha alidu.

Patrik wakning qarishiche, xitay dunyaning eng zor iqtisadiy menpe'et menbeliridin biri bolghachqa nurghun döletlerning bu mesile heqqidiki ipadisi ularni xitay heqqide söz qilishtin tosup qoymaqtiken. Xitay Uyghurlarni yoqitish yaki ularni bashqa bir xelq qilip qayta qurup chiqish bilen meshghul boluwatqanda u özining foto süretlirining azraq bolsimu bu heqtiki ré'alliqni pash qilish rolini oynishini ümid qilidiken. Chünki shi jinping "Bash layiheligüchi" bolghan bu zor qurulushni emeliyette tarixning özini tekrarlishi, déyishke bolidiken. Yene kélip Uyghurlargha bérilgen aptonomiye wedisi, xongkonggha bérilgen yüksek aptonomiye wedilirining emeliyette qeghez yüzidiki quruq gep ikenliki toluq ispatliniwatqanda xitay hökümitining natsistlargha oxshash olimpik musabiqisige sahibxaniliq qilmaqchi bolushi dunyani oyghitishi lazim iken.

Melum bolushiche, patrik wakning Uyghur diyari heqqidiki foto süretliri "Kodak" shirkitining tor bétidin öchürüwétilgendin kéyin u bularni özining xususiy tor betliride toluqi bilen élan qilghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet