Pilanliq tughut qurbani: "Pilandin sirt" tughulghan bowaq tirik bolsimu öltürülgen

Muxbirimiz gülchéhre
2020-08-06
Élxet
Pikir
Share
Print
Hazir türkiyede yashawatqan qeshqer toqquzaqliq bumeryem xanim.
Hazir türkiyede yashawatqan qeshqer toqquzaqliq bumeryem xanim.
Photo: RFA

"Qusuqumdin chüshürüwetken balam tughulghan bolsa, 15 yashqa kirip qalghan bolatti. . ." dep sözini bashlidi, 2016-yili türkiyege kelgen bumeryem xanim.

53 Yashliq bumeryem qeshqer toqquzaqtin bolup, 2003-yilining axiri 2004-yilning bashliri 4-balisigha éghir ayagh bolup qalghinida qanche yoshurupmu, pilanliq tughut kadirlirining neziridin qutulalmighan. Ularning her xil tehditliri seweblik, 5 aydin ashqan hamilisini chüshürüwétishke mejbur bolghan.

Yéza kadirliri we pilanliq tughut kadirliri birlikte uni qeshqer sheherlik "Ana-balilar saqliq saqlash doxturxanisi" dep wiwiska ésilghan orun'gha apirip, kindikige okul urup sün'iy usulda balisini chüshürüwetken hemde doxturxanigha 200 yüen töletken.

Bumeryem xanim bu échinishliq künning özide, bashqa yéza, nahiyelerdin élip kélin'gen, 7-8 ayliq éghir ayagh hetta tughushqa bir qanche künila qalghan Uyghur ayallar bilen bir yataqta yatqanliqini eslep, "Ularning hali mendinmu yaman idi, özümning tartqanliri bir yaqta qélip, balisi toluq waqti toshup tughulghan bolsimu oxshashla öltürüp qoligha bergenlerge qarap chidimay yighlap kettim. . ." deydu

Uning béshigha kelgen bu tragédiye ömürlük wijdan azabidin bashqa uni nurghun egeshme késelliklerge muptila qilghan.

Tughut doxturi: doxturxanilarda pilandin sirt balilarni tirik qoymasliq buyruqi qattiq ijra qilinidu

Hazir türkiyede yashawatqan ilgiri ürümchidiki aptonom rayonluq milliy shipaxanining tughut bölümi we bashqa doxturxanilarda 15 yil xizmet qilghan tughut doxturi xasiyet abdulla xanimning bergen guwahliqidinmu pilandin sirt tughulghan bowaqlarning hetta tirik tughulghan halettimu öltürüp bir terep qilinidighanliqi ispatlandi.

Xasiyet xanimning chüshendürüshiche her qandaq doxturxanining mexsus pilanliq tughut ishxanisi bar bolup, ular doxturxanigha körün'gili kelgen hamilidar ayallarning hemmisining arxiplirini bashquridu we pilandin sirt yaki belgilen'gen ariliqtin qisqa waqitta hamilidar bolghanliri bolsa, pilanliq tughut ishxana xadimliri opératsiye üstide turup, u ayalning hamilisi qanche chong bolup ketken bolushidin qet'iy nezer chüshürüp bir terep qilidu, kéyin derhal üzük sélishtek buyruqini ijra qilduridu.

Ürümchidin tarqitilidighan "Shinjang tori" ning 2020-yili 6-ayning 8-künidiki xewiride körsitilishiche, nöwette xitayda her yili ottura hésab bilen sekkiz milyondin oshuq sün'iy bala chüshürüsh opératsiyesi qilinidiken, qaytidin bala chüshürüsh opératsiyesi qildurush nisbiti% 55. 9 Ke yetken, sün'iy bala chüshürüsh barghanséri normalliqqa, yashlishishqa qarap yüzlen'gen. Ikkilemchi hamilidar bolalmighan bimarlarning ichide% 88. 2 Ning ilgiri sün'iy bala chüshürüsh opératsiyesi qildurush tarixi bar iken. Ikki qétimdin artuq sün'iy bala chüshürgen tunji tughutluq ayalning yenggigen waqtida bala hemrahi normalsiz bolushning yüz bérish nisbiti %44. 2 Ke yetken.

Ürümchi tor xewerliride aptonom rayonluq ana-balilar saqliqini saqlash doxturxanisining pilanliq tughut bölümidiki mu'awin mes'ul wrach chén yenchün, mezkur tughut bölümide 25 yil xizmet qilghan bolup uning tonushturushiche, her küni bu doxturxanida sün'iy bala chüshürüsh opératsiyesi qilduridighanlarning sani texminen 30 etrapida bolup, köp bolghan waqitlirida 60 qa yétidiken. Bultur 11-ayni misal élip éytqanda, bu bölüm shu ayda jem'iy 533 qétim bala chüshürüsh opératsiyesi qilghan.

Sabiq pilanliq tughut kadiri: her qaysi memuri rayon we asasiy qatlamlarghiche oxshash méxanizm ijra qilinidu

Gollandiyege köchüp kélishtin ilgiri yeni, 1996-yilidin 2011-yilighiche, ürümchi sheherlik yéngi sheher rayonluq hökümet, pilanliq tughut ishxanisida xizmet qilghan shehide yarmuhemmet xanim shu waqitlardila pilanliq tughut siyasitining shiddetlik yolgha qoyulghan mezgili ikenlikini bildürdi.

Uning pilanliq tughut xizmitining ijra qilinish tertipini chüshendürüshiche, xitay hökümitining Uyghurlarning nopusini kontrol qilishta, sheher nopusigha 2, yéza nopusigha 3 balidin artuq hamile bolghanlar we her bir balisining ariliqi 3 yilgha toshmighanlarning hemmisi birdek pilandin sirt dégen siyaset boyiche mejburiy chüshürüsh arqiliq bir terep qilin'ghan.

Her derijilik hökümet we asasiy qatlam pilanliq tughut ishxanilirining, xitayning Uyghurlargha qaratqan pilanliq tughut siyasitini qattiq qolluq bilen ijra qilidighan méxanizm ornitilghan. Asasiy qatlamda her bir yéza, kentlergiche, sheherlerde her bir olturaq rayon hetta her bir binaning pilanliq tughut xadimliri békitilgen, ularning wezipisining öz tewelikidiki tughut yéshidiki Uyghur ayallarni nazaret qilish we qerellik tekshürüp, özidin yughuri pilanliq tughut tarmaqlirigha doklat qilidiken.

Xitay hökümitining yürgüzüp kéliwatqan pilanliq tughut siyasitining Uyghur élide ijra qilinishi dawamida, asasiy qatlamlardiki pilanliq tughut ishini béjirgüchi xadimlarningmu hamilidar Uyghur ayallirigha peqetla bashqa tallash qoymay, ularning balisini chüshürüwétishtek ejellik usulni rehimsizlerche ijra qiliwatqanliqi, radiyomizda 2005-yili tarqitilghan xewirimizde, qeshqerdiki bir kent pilanliq tughut kadirning bayanliridin ashkarilan'ghanidi.

Hamilidar ayali we tughulush aldidiki balisini pilanliq tughut xadimlirining ziyankeshlik qilishidin saqlash üchün, Uyghurlarning nurghun qétimliq naraziliq we qarshiliq weqeliri yüz bergenliki melum idi. Bu meryem xanim yurti toqquzaqtimu atilarning qarshiliq körsetkenlirining téximu qattiq basturulup, bowaqlarni qetli'am qilishning qattiq rewishte dawam qilghanliqini bildürdi.

Soféy rchardson: "Xitayning Uyghurlargha qaratqan qebih jinayitini toxtitishta jaza yürgüzüshtin bashqa tallash qalmidi

"Adriyan zénzning doklati we yuqiriqidek Uyghur ayallirining guwahliqliridinmu, xitay hökümitining pilanliq tughut siyasiti we tedbirlirining barghanche ghaljirliship kishini chüchütidighan derijige yetkenlikini ispatlap turuptu" deydu, xelq'ara kishilik hoquq közitish teshkilati asiya ishliri mudiri soféy richardson xanim.

Xitayning pilanliq tughut siyasiti arqiliq xitay we az sanliq milletlerning insaniy heq-hoquqlirigha éghir derijide ziyankeshlik qiliwatqanliqini izchil tenqid qilip kelgen soféy xanim, xitay kompartiyesining Uyghur ayallirining hamilisini mejburiy chüshürüshtek bu xil rehimsiz siyasetni toxtitishta jazalash tedbiri qollinishni teshebbus qilidighanliqini bildürüp mundaq dédi:

"Biz shuni untumasliqimiz kérekki, Uyghur we bashqa az sanliq milletlerning tughush we köpiyishini cheklep bala chüshürüshni mejburiy yolgha qoyghanliq jinayitini étirap qilmay kéliwatqan xitay hökümiti, milyonlap Uyghurlarni qamighan yighiwélish lagérlirinimu inkar qilip, shinjangda hemme adem bextlik yashawatidu dégen hökümetning del özi shu. Eger ular éytqandek u jayda mesile bolmisa, néme üchün musteqil tekshürüsh ömeklirining kirishige ruxset bermeydu? yéqinqi künlerde Uyghur diyaridiki insan heqliri depsendichilikige xatime bérish heqqidiki chaqiriq we tewsiyelerge amérika we en'gliyediki xitay elchilirining yéqinqi jawabimu oxshash inkar qilish boldi. Démek Uyghurlar bashtin kechürüwatqan bu paji'eni axirlashturush üchün, xitay xelq'ara jem'iyetke uning pilanliq tughut kadir we doxturlarghiche magnitsky qanuni bilen jazalashtin bashqa tallash qoymidi dep qaraymen".

Toluq bet