Пуқравий тәшкилатлар: "қирғинчилиқ билән олимпик мусабиқиси сиғишалмайду!"

Мухбиримиз әзиз
2021-05-18
Share
Пуқравий тәшкилатлар: 2022-Йили бейҗиңда өткүзүлмәкчи болуватқан қишлиқ олимпик мусабиқисини байқут қилиш чақириқи.
nobeijing2022.org

Америка башчилиқидики бир қисим ғәрб дөләтлириниң хитай һөкүмитини ирқий қирғинчилиқ мәсилисидә әйиблиши һәмдә "ирқий қирғинчилиқ" тәбирини қарардин өткүзүватқанларниң көпийиши өз нөвитидә кейинки қәдәм һәққидики соалларға түрткә болушқа башлиди. Нөвәттә зор бир қисим кишиләрниң бу хил қирғинчилиққа қарши туруштики тәдбирләрниң бири 2022-йили бейҗиңда өткүзүлмәкчи болуватқан қишлиқ олимпик мусабиқисини байқут қилиш, дәп қараватқанлиқи мәлум. Буниңға мас һалда америка ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси апрел ейида "америка һөкүмити бейҗиң олимпик мусабиқисини байқут қилишни ойлишиватиду" дегәниди. Һалбуки, бу һәқтики чуқанлар оттуриға чиқип узун өтмәй хәлқара олимпик комитетиниң рәиси томас бак өзлириниң "мөтидил" мәвқәдә туридиғанлиқини һәмдә сиясий мәсилиләрни тәнһәрикәт билән бағлимаслиқи лазимлиқини тәкитләп "биз дуняви қудрәткә игә һөкүмәт әмәс" деди. Буниңға улапла өткән һәптә америка олимпик комитетиниң рәиси америка дөләт мәҗлисигә мәктуп йоллап "тәнһәрикәтчиләрниң олимпик мусабиқисини байқут қилиши сиясий-җуғрапийәлик мәсилини һәл қилишниң чариси әмәс" деди.

17-Май күни уйғурлар, тибәтләр вә моңғулларниң чәтәлләрдики бир қисим аммиви тәшкилатлири дәл мушу мәсилини чөридигән һалда бирләшмә баянат елан қилип, хәлқара җәмийәткә "уйғурларни ирқий қирғинчилиқ арқилиқ йоқитиветишни қәстләватқан бир һакимийәтниң олимпик мусабиқиси өткүзүш салаһийити болмаслиқи лазим" дегән мәркизий учурни йоллиди. Дуня уйғур қурултийи, уйғур һәрикити тәшкилати, хәлқара тибәт һәрикити қатарлиқ тәшкилатлар бирләшмә имза қойған бу баянатта ениқ қилип ; "2022-йилидики олимпик мусабиқисигә қатнашқанлиқ хитайниң ирқий қирғинчилиқ қилишини қоллиғанлиққа баравәр" дәп көрситилди.

Мәзкур баянат елан қилинғандин кейин һәрқайси ахбарат васитилириниң күчлүк диққитини қозғиди. Болупму бирләшмә баянатта илгирики вақитларда ейтиливатқан "дипломатик байқут қилиш", хәлқара олимпик комитети яки хитай һөкүмити билән бу мәсилә һәққидә сөһбәтлишиш дегәндәк ибариләрни чөрүп ташлап мусабиқини кәскинлик билән байқут қилиш чақириқиниң оттуриға қоюлуши буниңдики бир чоң йеңилиқ, дәп қаралди. Мәзкур баянатни елан қилғанниң әтиси, йәни 18-май күни бу тәшкилатлар бир қетимлиқ мухбирларни күтүвелиш йиғини чақирип, бу һәқтики мәсилиләргә қарап чиқти.

Йиғин риясәтчиси, "хәлқара тибәт тори" тәшкилатиниң иҗраийә рәиси манди мәккейон ханим алди билән нөвәттә бейҗиңда өткүзүлмәкчи болуватқан қишлиқ олимпик йиғинини байқут қилиш һәққидики әң йеңи әһвалларни тонуштуруп өтти. Шуниңдин кейин дуня уйғур қурултийиниң вәкили зумрәтай әркин сөз алди. . У сөзидә уйғур дияридики сиясий вәзийәтниң һазир һечкимгә сир әмәсликини, нәччә йиллардин буян "кишилик һоқуқниң дәпсәндә болуши" дәп тәриплиниватқан бастуруш қилмишлириниң һазир аллиқачан бу даиридин һалқип чиқип ирқий қирғинчилиқ шәклини елип болғанлиқини, нөвәттики әһвалниң күндин күнгә инсанниң тақити йәтмигүдәк дәриҗидә еғирлаватқанлиқини, шундақ болғаникән инсанийәт җәмийитиниң бир әзаси болған уйғурларниңму инсан сүпитидә қәдирлиниши лазимлиқини тәкитләп өтти. Шундақла хәлқара олимпик комитети билән болған сөһбәттә болғанда уларниң бу тәләпни "әмәлийәткә уйғун әмәс" дегәнликини әскәртип, өзиниң дуня уйғур қурултийи (д у қ) ға вакалитән бу мусабиқини қәтий байқут қилишни тәләп қилидиғанлиқини билдүрди.

Шу қатарда юқиридики бирләшмә мәктупқа имза қойғучиларниң бири, "әркин тибәт оқуғучилири" тәшкилатиниң вәкили пема дома нөвәттә хитай һөкүмитиниң пүтүн дуня қарап туруватқан әһвалда әймәнмәстин уйғурларни ирқий қирғинчилиқ арқилиқ йоқитиветиш вә өзгәртиветишкә урунуватқанлиқини йәнә бир қетим әскәртти. У әйни вақитта оттуриға қоюлған "әмди қайтиланмайду" дегән тарихий вәдиниң әмәлгә ешиши үчүн қирғинчилиқ көрүлгәндә барчә инсанларниң униңға қарши туруш мәҗбурийити болидиғанлиқини, чүнки һазирқи реаллиқниң аллиқачан "қизил линийә" дин һалқип кәткәнликини уйғурлар, тибәтләр вә хоңкоң мәсилиси билән зич бағлиған һалда чүшәндүрүп өтти.

Америкадики хитай адвокат тең бявму мушуниңға охшап кетидиған қарашта пикир қилди. У өзиниң шәхсий кәчүрмишлиригә бирләштүргән һалда хитай һөкүмитиниң 2008-йили бейҗиң олимпик мусабиқисини өткүзүш үчүн хәлқараға тағарда бир вәдиләрни бәргән болсиму аридин он нәччә йил өткән бүгүнки күндә бу вәдиләрниң бириниму әмәлгә ашурмиғанлиқини, әмди болса ашу хил алдамчилиқни йәнә бир қетим базарға селип, өзлириниң уйғурларни қирғин қилиш, милйонлап лагерға қамаштәк вәһшийликлирини йошурмақчи болуватқанлиқини, шуниңдәк хитай һөкүмитиниң һәрқачан мушу хилдики мусабиқиләрни өзини пәрдазлайдиған бир түрлүк қорал қиливалидиғанлиқини, шундақ болғаникән хәлқара җәмийәтниңму олимпик мусабиқисини байқут қилишни бир түрлүк қорал қилиши лазимлиқини, буниңға һәммила киши вә ширкәтләрниң қатнишиши лазимлиқини оттуриға қойди.

"уйғур һәрикити тәшкилати" ниң вәкили җулий милсәпниң бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини чөридәп оттуриға чиқиватқан бәзи мәсилиләр 1936-йили берлин олимпик мусабиқиси мәзгилидиму заһир болған, дегән мәзмундики сөзлири алаһидә қизиқиш қозғиди. . У сөзидә өзиниң хитайда хизмәт қилиш җәрянида хитай һөкүмитиниң қандақ вәһшийлик билән уйғурлар, моңғуллар, тибәтләрниң һәқлирини аяқ асти қилишини көргәнлики, әмди болса лагерлар системиси, җәсәт көйдүрүш орунлири, қиз-чоканларни туғмас қиливетиш дегәнләрниң барлиққа кәлгәнликини аңлиғанлиқи, мушундақ әһвал йәнә зор бир қисим ширкәтләрниң виҗданни бир яққа қайрип қоюп туруп "қирғинчилиқ мусабиқиси" болуш алдидики мушундақ бир паалийәттин нәп елишқа урунуватқанлиқи, бу һалниң әйни вақитта натсистлар германийәси олимпик мусабиқиси өткүзгәндиму худди мушу шәкилдә оттуриға чиққанлиқини тәкитлиди. У мушу әһвалларни хуласиләп "бу һал бир қетим йүз бәргән. Биз немишқа тарихтин савақ алмаймиз? көз алдимизда қирғинчилиқ болуватқанда ашу қирғинчилиқ билән юғурулуп кәткән мусабиқигә қатнашқанлиқниң өзи җинайәткә шерик болғанлиққа баравәр. Шуңа һәммәйлән бир яқидин баш чиқирип уни чәклишимиз лазим" деди.

"тибәт һәрикити" тәшкилатиниң рәиси ладон тетоңму мушуниңға охшап кетидиған пикир қилип, олимпик мусабиқисини байқут қилишниң һазирқи бирдин-бир җаваб вә қорал болуп қалғанлиқини тәкитлиди.

Йиғинниң иккинчи бөликидә һәрқайси ахбарат васитилиридин кәлгән мухбирлариниң 2022-йилидики бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини байқут қилишқа даир түрлүк соаллири, җүмлидин хәлқара олимпик комитетиниң бу һәқтики ‍инкаси, тәнһәрикәтчиләрниң шәхсий тиришчанлиқи қатарлиқ темилардики соаллириға җаваб берилди.

Мәлум болушичә, баш штаби шиветсарийәдики хәлқара олимпик комитети пүткүл тапавитиниң 75 пирсәнтини мусабиқини тарқитиш һоқуқини сетиштин тапидиған болуп, қалғинини мусабиқини иқтисадий җәһәттин қоллиған ширкәтләрдин тапидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт