Шәндуңдин кәлгән бала оғрилаш гуруһиниң отункоза шәһиридә һәрикәт қиливатқанлиқи мәлум

Мухбиримиз гүлчеһрә
2015-05-19
Share
mehelle-oynap-yurgen-bala.jpg Кочида ойнап йүргән қарақсиз уйғур балиси. 2013-Йили 8-ноябир, қәшқәр.
AFP


Шәндуңдин кәлгән бала оғрилиридин агаһ болуш һәққидики бир учур уйғур елиниң охшимиған җайлирида тарқалмақта. Йәнә бәзи учур мәнбәлиридин мәлум болушичә, отункоза (вуҗячу) 3 - башланғуч мәктәп бала оғрилири гуруһидин агаһ болуш һәққидә аилә башлиқлириға мәхсус хәт әвәткән.

Хәттә, сиясий - қанун тармақлириниң уқтурушиға асасән, бу икки күн ичидә шәндуң өлкисидин мәхсус бала оғрилаш гуруһиниң отункоза шәһиригә кәлгәнлики уқтурулған болуп, бу җинайәт гуруһиниң балиларниң ички әзалирини елишни мәқсәт қилип 7 яш әтрапидики балиларни нишан қиливатқанлиқи алаһидә әскәртилгән вә барлиқ ата - аниларни алаһидә агаһ болушқа, балиларниң бихәтәрликигә капаләтлик қилишқа чақирған. Охшаш мәзмундики агаһландуруш йәнә қисқа учур шәклидә шәһәр аммисиниң янфонлириғиму кәлгән болуп, учур мәнбәси вә бу мунасивәтлик дело яки җинайәт гумандарлири һәққидә башқа һечқандақ тәпсилий учур берилмигән бу агаһландуруш җәмийәттә бәлгилик сарасимә пәйда қилған.

Иҗтимаий учур вастилиридә тарқалған учурлардин ашкарилинишичә, отункоза )вуҗячу (3 - башланғуч мәктәпниң ата - аниларға язған хетидә мунулар көрситилгән:

«Һөрмәтлик ата - анилар:

Бу икки күн ичидә шәндуң өлкисидин бала оғрилаш гуруһиниң шәһиримизгә кәлгәнлики сиясий қанун тармақлири тәрипидин уқтурулди, бу бала оғрилириниң мәқсити балиларни оғрилаш арқилиқ уларниң ички әзалириға игә болуш икән.

Бала оғрилириниң нишани болса йеши 7 яш әтрапидики балилар болуп, барлиқ ата - аниларниң балиларниң бихәтәрликигә диққәт қилишини сораймиз һәмдә төвәндики нуқтиларни сәмигә селишни тапилаймиз :

1.Балиларни мәктәптин вақтида елип кетиш, өзлири елип кетишкә мәсул болуш.

Мәктәпкә вақтида бериш, вақтида йениш, балиларни мәктәпкә апирип, әкилишкә ата - анилар өзлири мәсул болуш.

2.Балиларға мәктәпкә келип - кетиш җәрянида тонумайдиған кишиләр билән параңлашмаслиқ һәмдә улар бәргән нәрсиләрни йимәслик, савақдашлириниң хәтәргә йолуққанлиқини көргән һаман сақчиға мәлүм қилишни тапилаш.

3.Ата - аниларму балилар өйгә қайтип кәлгәндин кейин балилириниң бихәтәрликигә диққәт қилиши, болупму арам күнлиридә, чүшлүк дәм елиш вақитлирида уларниң қиливатқан иш - һәрикәтлиридин хәвәрдар болуши керәк. Күтүлмигән һадисиләргә йолуқушниң алдини елишқа әһмийәт бериши керәк.»

Отункоза шәһәр аммисидин лю фамилилик бир хитай соаллиримизға җаваб берип өзиниң бу уқтурушни қисқа учур арқилиқ тапшуруп алғанлиқини, буни көргәндин кейин ениқланғучә қизини мәктәпкә бәрмигәнликини ейтти вә бу хил баш - ахири йоқ агаһландуруш учуриниң өзидә вә башқа ата - аниларда сарасимә пәйда қилғанлиқини, башқа балиларни мәктәпкә ата - аниларниң өзлири тошуватқанлиқини көргәнликини ейтти.

Бала оғрилиридин агаһ болуш учурлири охшимиған шәкилләрдә тариливатқан болуп, агаһландурушқа қошуп йәнә «5 - башланғуч мәктәптә оқуйдиған 2 - синип оқуғучиси уйғур қизни, оғрилар мәктәпкә кетиватқан йеридин тағарға солап, аптомобилға бесип бир өйгә солап қойған, булар йәнә сиртқа адәм излигили чиқип кәткәндә, у қиз аллаһниң ярдими билән тағарни йиртип қечип чиққан» дегән мәзмунларму таралған, бу хил учурлар дәрһалла аңлиған кишидә әндишә пәйда қилған болсиму, бу учурниң келиш мәнбәси вә бу делоға четишлик исим, орун, делониң нәтиҗиси қатарлиқ муһим учурлар берилмигәнлики, әйни пәйттә кишиләрдә гуман қозғимақта икән. Отункоза шәһиридики бир уйғур киши бу учурниң өзидә гуман қозғиған тәрәплирини көрситип өтти.

Отункоза шәһәрлик җамаәт хәвпсизлик идарисиниң бир нөвәтчи сақчиси зияритимизни қобул қилип, бу хил учурларниң тарқиливатқанлиқидин хәвири барлиқини ейтқан болсиму, әмма бу учурниң мәнбәсини өзиму ениқ билмәйдиғанлиқини деди.

У, учурда ейтилған бала оғрилири гуруһиниң шәндуңдин кәлгәнликини билсиму, зади қандақ делоларни садир қилғанлиқи, уларниң қанчә киши, нәдә икәнликидәк тәпсилатлар һәққидә ениқ мәлумат йоқлуқини вә бу һәқтә һечқандақ дело тапшуруп алмиғанлиқини билдүрди. Униң әскәртишичә, һазир даириләр пәқәт бу җинайәт гуруһиниң отункоза шәһиригә кәлгәнликидин хәвәр тапқандин кейин, җиддий тәкшүрүш елип бармақта икән. Шуңа бу ениқланғичә болсиму, ата - аниларниң чоқум балилириниң бихәтәрликигә имкан бар капаләтлик қилиши керәкликини әскәртти, әмма у қандақ капаләтлик қилиш керәклики һәққидә һечнемә демәйла телефонни қойди.

Балиларни оғрилаш, җәмийәткә елип келидиған тәсири еғир, зиянкәшликкә учриғучи вә униң аилисигә елип келидиған азаби әң күчлүк, әң қәбиһ бир түрлүк җинайәт. Әмма хитайда бу түрдики җинайәтчиләргә берилидиған җазаниң йеник болуп келиватқанлиқи җәмийәттә ортақ инкас қозғаватқан мәсилә. Бала оғрилириниң хитай җинайи ишлар қануни бойичә җинайитигә чушлуқ җаза көрмәсликиму хитайдики адәм бедикчиликигә үнүмлүк зәрбә беришкә тосалғу яритиватқан бир тәрәп дәп қаралмақта.

Сумурғ теливезийисиниң торидики учурларға қариғанда, хитай балиларниң йүтүп кетиши әң көп көрилидиған дөләт болуп, йилиға хитайда 70миң бала йүтүп кетидикән. Һалбуки,йүткән балиларниң тепилиш нисбити болса 1 %киму йәтмәйду. Хитайда оғрилап кетилгән балиларниң охшимиған паҗиәлик қисмәтләргә учраватқанлиқи мәлум. Бәзилири сетиветилиду, бәзилирини һәр хил җинайәт гуруһлири хорлап түрлүк җинайәтләргә васитә қилиду, оғриланған балиларниң йүзлиниши мумкин болған техиму қорқунчлуқ паҗиә болса, уларниң ички әзалириниң өлүк яки тирик пети еливелинидиғанлиқидур. Уйғур ели болса йеқинқи йилларда балиларниң йүтүп кетиш һадисиси әң еғир йүз бериватқан районларниң бири болуп кәлмәктә шундақла йүткәнләрниң 98% ини уйғур балилар игиләйдиғанлиқи мәлум.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.