Shiwétsiyediki xitay elchixanisigha chétilghan zor jasusluq délosi we uning bash - axiri (14)

Muxbirimiz qutlan
2015.08.21
Jasus-gumandari-Babur-Mexsut1-305 Sürette, jasus gumandari babur mexsutning 2009 - yili may éyida washingtonda échilghan d u q ning yighini jeryanida ötküzülgen xitay elchixanisi aldidiki namyishqa qatnishiwatqan kürünüsh bolup, jasus gumandari babur mexsut ongdin ikkinchi kishi.
RFA Photo

14 - Qisim: jasus tashlap ketken so'allar

Muhajirettiki Uyghur jama'itini zil - zilge keltürgen shundaqla shiwétsiyediki Uyghurlargha uzaqqiche wehime we sarasime élip kelgen “Jasusluq délosi” zaman istérilkiside tarixqa aylandi.

Derweqe, jasus tutuldi we sotlandi. U bir yil on ayliq türme jazasini ada qilghandin kéyin sikandinawiye yérim arilidiki güzel we parawan el - shiwétsiyede erkin bir puqra süpitide yashimaqta.

Shiwétsiyediki xitay elchixanisigha chétilghan zor jasusluq délosi waqit éqimida tarixqa aylan'ghini bilen u qaldurghan jawabsiz so'allar muhajirettiki Uyghur jama'itini hélihem soghuqqan pikir we tepekkurgha ündimekte…

Jasusluq délosining pütkül jeryani we sitokholm sot mehkimisining 2010 - yili 8 - martta babur mexsut délosi heqqide chiqarghan “B 8976 - 09 nomurluq” sot xatirisi Uyghur jama'itige töwendiki sekkiz so'alni tashlap ketti.

Birinchi so'al: sot xatirisining 23 - bétide shinjang naxsha - ussul ömiki 2007 - yili küzde shiwétsiyening éskilistuna shehiride oyun qoyghan waqitta melum birsining babur mexsutni birinchi qétim muxbir qiyapitige kiriwalghan xitay alahide xadimi léy dagha tonushturghanliqi tilgha élin'ghan. Undaqta, bu kishi zadi kim?

Ikkinchi so'al: babur mexsutni eyni chaghda dunya Uyghur qurultiyining yighinlirigha bashlap barghan, uni dunya Uyghur qurultiyining shiwétsiyediki alahide wekillikige körsetken shundaqla uni shiwétsiyediki ikki Uyghur teshkilatini birleshtürüp re'is qilishqa küchigen insanlar “Jasusluq délosi” pash bolghandin kéyin néme üchün kirpidek tügülüwaldi?

Üchinchi so'al: baburning sot xatiriside shiwétsiyedin qoghlan'ghan ikki neper xitay jasusi léy da bilen jow luluning xitay dölet xewpsizlik ministirliqidiki “Law lyu” namliq sirliq shexs bilen biwasite munasiwiti barliqini, rast ismi namelum “Law lyu” ning jow yongkanggha baghlinidighanliqi ima qilin'ghan. Undaqta, xitaydiki yuqiri derijiliklerge chétilidighan bu déloda babur mexsut peqet bir péchkimu? uning keynide kimler bar?

Tötinchi so'al: shinjang naxsha - ussul ömiki 2007 - yili néme üchün shiwétsiyediki birinchi meydan teshwiqat oyunini paytext sitokholmda emes, belki kichik sheher éskilistunada qoyidu? merhum küresh küsenning sirliq ölümidin kéyin éskilistunadiki Uyghur jama'iti néme üchün tériqtek chéchilip ketti?

Beshinchi so'al: babur mexsutni 1980 - yillarda wetendiki waqtidila tonuydighan, 1990 - yillarning axirlirida ottura asiyada bille turghan, hetta shiwétsiye kelgendin kéyinmu dunya Uyghur qurultiyining yighinlirigha bille bérip - kélip yürgen insanlar néme üchün uning sirliq arqa körünüshi heqqide ilgiri éghiz achmidi? babur tutulghandin kéyin ularning “Urushtin kéyinki qehriman” süpitide bergen külkilik bayanliri néme üchün chigit chaqmidi?

Altinchi so'al: öz watida babur élip bergen ayropilan béliti bilen dunya Uyghur qurultiyining yighinigha qatniship yürgen “Siyasiy aktiplar” néme üchün shiwétsiyening sotsiyal yardem puligha tayinip yashawatqan baburdin pulning kélish menbesini sorap körmidi? babur mexsut öz dewride “Dunya Uyghur qurultiyigha 100 ming yawro bérimen” déginide néme üchün héchkim uningdin “Bu pulni sanga kim bergen?” dep sorap baqmidi?

Yettinchi so'al: baburning öz dewride Uyghur jama'itining ishenchi we hörmitini qolgha keltürüsh üchün hejge bérishi, jama'etke qoshulup namaz oqushi, oghligha saqal qoydurushi we yaki yuqiri sommida i'ane bérishidek bir qatar taktikiliri Uyghur teshkilatliri bilen Uyghur jama'itining közini néme üchün shunche uzun mezgil ghelet qilalidi?

Sekkinchi so'al: shiwétsiye soti polattek pakitlar bilen baburning jasusluq qilmishini sotlighan turuqluq, bügünki künde yene néme üchün bir qisim kishiler “Babur gunahsiz idi, u xata sotlan'ghan!” dep uning üchün yaqa yirtip chiqidu? ularni qutritiwatqan yaki suni léyitiwatqan küch zadi néme?

(Tügidi)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.