Д у қ хитайниң «1-март күнмиң вәқәси» гә бағлап үч уйғурға өлүм җазаси бәргәнликини әйиблиди

Мухбиримиз меһрибан
2015-03-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Кунмиң пойиз истансисидики пичақлиқ һуҗум қилиш вәқәсигә четишлиқ дәп қаралған турғун тохтинияз сотта. 2014-Йили 12-сентәбир, кунмиң.
Кунмиң пойиз истансисидики пичақлиқ һуҗум қилиш вәқәсигә четишлиқ дәп қаралған турғун тохтинияз сотта. 2014-Йили 12-сентәбир, кунмиң.
Imaginechina

Хитайниң һөкүмәт таратқулири 24-март күни, бултур хитайда йүз бәргән «1-март күнмиң пойиз истансиси пичақлиқ һуҗуми»ни пиланлиғучилар дәп әйибләнгән искәндәр әһәт, турғун тохтинияз вә һәсән муһәммәд қатарлиқ 3 уйғурға берилгән өлүм җазасиниң иҗра қилинғанлиқини хәвәр қилди. 26-Март күни дуня уйғур қурултийи наразилиқ баянати елан қилип, хитай һөкүмитини «уйғурларни өлүмгә һөкүм қилиш арқилиқ, өз үстигә елишқа тегишлик сиясий мәсулийәттин қечишқа урунуватиду» дәп әйиблиди.

Алдинқи күни хитай һөкүмәт таратқулири бултур йүннән өлкисиниң күнмиң шәһиридә йүз бәргән «1-март күнмиң пойиз истансиси пичақлиқ һуҗуми» ға четишлиқ дәп қаралған үч уйғурға берилгән өлүм җазасини иҗра қилғанлиқи һәққидә хәвәр бәргәндин кейин, икки күндин буян хәлқара мәтбуатларда, кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң тор бекәтлиридә, хитай һөкүмитиниң вәқә йүз бәргән нәқ мәйданда болмиған үч уйғурға өлүм җазаси беришиниң адаләтсизлик икәнлики оттуриға қоюлуп, хитай һөкүмити тәнқидләнмәктә.

Дуня уйғур қурултийи бүгүн йәни 26-март елан қилған наразилиқ баянатида, «хитай һөкүмитиниң вәқә йүз бәргән нәқ мәйданда болмиған уйғурларға «1-март күнмиң вәқәсини пиланлиғучилар» дәп гунаһ артиши хитай даирилириниң бу уйғурларға бәргән җазасиниң хәлқара кишилик һоқуқ әһдинамисигә хилап болупла қалмай, бәлки хитайниң өзиниң қануниғиму хилап болған адаләтсиз сот һөкүми» дәп әйиблиди. Дуня уйғур қурултийиниң баянатида йәнә «хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан бастуруш сиясити уйғурларни радикал қаршилиқ көрситишкә мәҗбур қиливатқанлиқи» тәкитлинип, «хитай һөкүмити уйғурларни террорлуқ һәрикити билән бағлап, өзиниң миллий сияситидики мәғлубийитини уйғурларға артмаслиқи керәк, уйғурларға қарита йүргүзүватқан бастуруш сияситини тохтитиши керәк» дегән баянлар берилди.

Дуня уйғур қурултийи иҗраийә һәйәт рәиси долқун әйса әпәнди бүгүн радиойимизниң зияритини қобул қилип, дуня уйғур қурултийиниң 1-март күнмиң вәқәсигә четилип өлүмгә һөкүм қилинған уйғурлар һәққидики наразилиқ баянати һәққидә тохталди.

Долқун әйса әпәнди йәнә, хитай һөкүмитиниң уйғурларни хәлқара террорлуқ һәрикитигә бағлап бастуруватқан нөвәттики җиддий вәзийәткә дуня җамаәтчиликини диққәт қилишқа вә көңүл бөлүшкә чақирип, «ғәрб демократик дөләтлириниң хитай билән болған дипломатик мунасивәтлиридә бу мәсилини җиддий күнтәртипкә елип келиши керәк» ликини тәкитлиди

Хитайниң күнмиң оттура соти бултур сентәбир ейида 2014-йил 1-март күни йүз бәргән «күнмиң пойиз истансисидики пичақлиқ һуҗум вәқәси» һәққидә сот ечип, нәқ мәйданда туттуқ дәп елан қилинған патигүл тохти вә вәқәдин үч күн илгири хитайниң вийетнам билән тутишидиған йүннән чеграсида тутқун қилинған искәндәр әһәт, турғун тохтинияз вә һәсән муһәммәд қатарлиқ 4 уйғурға һөкүм елан қилип, патигүл тохти еғир аяқ болғини үчүн муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилинғанлиқини, қалған 3 уйғурниң «вәқә йүз бәргән нәқ мәйданда болмисиму, әмма улар вәқәни пиланлашқа қатнашқанлиқини иқрар қилғанлиқи үчүн өлүм җазасиға һөкүм қилинғанлиқи» һәққидә хәвәр бәргән. Бу уйғурлар наразилиқ әрзи сунғандин кейин хитайниң юқири сот мәһкимиси бултур 10-айда күнмиң оттура сотиниң әслидики һөкүмини күчкә игә қилип, бу уйғурларға берилгән өлүм җазаси һөкүминиң өзгәртилмәйдиғанлиқини уқтурған.Хитайниң бу һөкүмигә нисбәтән, бултурдин буян хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири вә дуня уйғур қурултийи қатарлиқ чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири үзлүксиз наразилиқ баянатлири елан қилип кәлгән иди.

Өткән йили март ейида хитайниң җәнубиға җайлашқан йүннән өлкисиниң мәркизи күнмиңдики пойиз истансисида пичақлиқ һуҗум йүз берип, 31 адәм өлгән, 141 адәм яриланғаниди. Вәқәдин кейин хитай даирилири мәзкур һуҗумға «террорлуқ һуҗуми» дәп баһа бәргән вә нәқ мәйдандики 5 нәпәр уйғур һуҗумчидин 4 әрниң сақчилар тәрипидин етиветилип, патигүл тохти исимлик 17 яшлиқ аял сақчилар тәрипидин етип яриланғандин кейин, әйни чағдики вәқә қатнашқучилиридин бирдин-бир җавабкарни қолға чүшүргәнликини елан қилған. Әмма «1-март күнмиң вәқәси» йүз берип икки күндин кейинки хитай хәвәрлиридә 27-феврал йәни вәқәдин үч күн илгири йүннәнниң вийетнам чеграси әтрапида тутқун қилинған үч уйғурниң өзлириниң «1-март йүннән пойиз истансиси вәқәсини пиланлиғучилар икәнликини иқрар қилғанлиқи» һәққидә хәвәр бәргән иди.

Хитай һөкүмитиниң әйни чағда вәқә йүз бәргән нәқ мәйданда болмиған һәм вәқә йүз бериштин үч күн илгири хитай билән вийетнам чеграсида чеградин қечиш гумани билән тутқун қилинған искәндәр әһәт, турғун тохтинияз вә һәсән муһәммәд қатарлиқ 3 уйғурни «1-март күнмиң пичақлиқ һуҗумини пиланлиғучилар» дәп әйибләп, уларға өлүм җазаси бериши, бултурдин буян хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири вә дуня уйғур қурултийи қатарлиқ чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири тәрипидин әйиблинип кәлгән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт