Yéngitamdiki imam "Qanunsiz nikah oqughan" dégen eyiblesh bilen qamalghan

Muxbirimiz eziz
2017-05-08
Share
Boway-mollam-ghemde-305 Sürette, melum uyghur bowaylar.Ghemge chömgen bowaylar.
RFA Photo

Uyghurlar diyarida da'iriler yolgha qoyuwatqan türlük cheklimilerdin xelq'araning küchlük diqqitini qozghawatqanlirining biri, Uyghurlarning diniy étiqadigha qaritilghan yerlik belgilimiler boluwatqanliqi melum. Ene shu xil belgilimilerdiki alaqidar mezmunlar boyiche nurghun shexslerning éghir jazalargha muptila boluwatqanliqi türlük uchur yolliridin ashkarilandi. Ghulja nahiyisi yéngitam yézisidiki imam eniwer yehya ene shu kishilerning biri bolup, yerlik sot mehkimisi "Qanunsiz nikah oqughan" dégen eyiblesh bilen uni ikki yérim yilliq qamaqqa höküm qilghan.

Birnechche ay ilgiri, türkiyediki "Sherqiy türkistan xewer merkizi" 2015-yili 7-ayda ghulja nahiye yéngitam yéza aqtam kentining imami eniwer yehyaning da'iriler mejburiy yosunda ijra qiliwatqan düshenbilik bayraq chiqirish murasimigha qatnashmighanliqi üchün "Siyasiy meydani éniq emes" dégen eyiblesh bilen qolgha élin'ghanliqi heqqide uchur bergen idi. Uchurda qeyt qilinishiche, eyni waqitta mezkur déloning sotlinish ehwali heqqide gumandarning a'ile-tawabi'atlirighimu uchur bérilmigen bolup, tepsiliy ehwalning namelum ikenliki tilgha élin'ghan.

Biz bu ehwallarning tepsilatini igilesh üchün köp tirishchanliqlar arqiliq axiri qamaqtiki imam eniwer yehya ilgiri olturushluq bolghan yéngitam yézisidiki bireylen bilen alaqileshtuq. U kishining éytishiche, u, özining eniwer yehyani bilidighanliqini, shundaqla uni bigunah késilip ketti, dep qaraydighanliqini tilgha aldi.

Shuningdin kéyin, biz yéngitam yéziliq hökümet bilen alaqileshtuq. Yézining amanliq ishlirigha mes'ul mu'awin yéza bashliqi muxter bu heqtiki uchurlar heqqide sorighinimizda, eniwer yehyaning "Bayraq chiqirishqa qatnashmighan" dégen eyiblesh bilen emes, belki "Qanunsiz nikah oqughan" dégen jinayet bilen qamaqqa höküm qilin'ghanliqini bildürdi. Emma téximu tepsiliy ehwalni sorighinimizda, buni peqet saqchi organliridinla igilesh mumkinlikini tilgha aldi.

Bu heqtiki ehwallarni éniqlash jeryanida yéngitam saqchixanisi mushundaq bir ehwalning bolghanliqini inkar qilmighan bolsimu, emma bu heqte tepsiliy melumat bérishni ret qildi.

Xitayning 1980-yili resmiy élan qilin'ghan we 2001-yili tüzitish kirgüzülgen "Jungxu'a xelq jumhuriyitining nikah qanuni" da "Qanunsiz nikah" dep qaralghan nikah munasiwitining inawetsiz bolidighanliqi, bundaqlargha peqet nesihet qilinidighanliqila tilgha élin'ghan bolup, jinayi jaza bérilidighanliqi heqqide héchqandaq belgilime tilgha élinmighan. Melum bolushiche, bu xildiki "Qanunsiz nikah" Uyghurlar diyarida hazir yolgha qoyuluwatqan "Esebiylikke qarshi turush" dolqunida nuqtiliq zerbe bérilidighan pa'aliyetlerning biri bolsimu, eniwer yehyaning qismiti bu xil zerbe bérish heriketlirining xéli yillar ilgirila bashlinip bolghanliqini ishare qilmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.