Uyghur rayonida qatnash saqchilirining zorawanliqi barghanséri kücheymekte

Muxbirimiz shöhret hoshur
2016-01-19
Share
qatnash-saqchi.jpg Peqet saqchi formisidin bashqa héchnémisi éniq bolmighan, özining kimlikinimu démey, melum Uyghurning motsiklitini zorawanliq bilen élip ketken namelum kishi.
Social Media

Ijtima'iy taratqulardiki uchurlardin melum bolushiche, yéqinqi yillardin béri Uyghur rayonida qatnash saqchilirining zorawanliqi barghanséri kücheymekte, bolupmu motsiklit qatarliq nöwette Uyghurlar köprek qolliniwatqan qatnash qorallirini bashqurush sahesidiki bu zorawanliq asasliqi sewebsiz tosuwélish, sörep ekétish, éghir jerimane qoyush, shopurgha qopal mu'amile qilish hetta bozek qilish qatarliq shekillerde ipadilenmekte iken. Yéqinda melum bir torda élan qilin'ghan bir shikayetnamide bayan qilinishiche, pichan nahiyisining lükchün bazirida motsiklitlarni xalighanche tutup soliwélish, jerimane qoyush omumiy ehwalgha aylan'ghan. Tünügün yene melum bir ündidar topida élan qilin'ghan uchurdin körülüshiche, ürümchidiki bir qatnash saqchisi bir kishining motsiklitini héchqandaq kimlik belgisi körsetmestin tartip élip mangghan, motsiklit igisi qatnash saqchisidin ismini sorighinida dep bérishni qopalliq bilen ret qilghan.

Yéqinda bir torda élan qilin'ghan shikayetnamide bayan qilinishiche, turpanning pichan nahiyiside, bolupmu uning lükchün bazirida saqchilarning motsiklitlarni xalighanche tosush, tartiwélip-solap qoyush we jerimane qoyush ishliri köpiyip ketken we bu pichandiki ammining küchlük naraziliqini qozghighan. Shikayetnamide bayan qilinishiche, tartiwélin'ghan motsiklitning igiliri eger saqchixanidiki tonush-bilishliri arqiliq yol mangsa, motsiklitini héchqandaq jerimane tölimeymu ep chiqalighan. Shikayetnamini yazghuchi özining qatnash qorallirining qattiq bashqurulushidin narazi emeslikini, emma bashqurushning qanuniy tertip boyiche bolushi kéreklikini, buning saqchilarning pul tépish we yaki ammini bozek qilish yoli bolup qalmasliqi kéreklikini eskertken we pichan nahiyilik alaqidar orunlarni bu mesilini sürüshte qilish we xizmet hoquqini suyi'istémal qiliwatqan saqchilarni edepleshke chaqirghan.

Tordiki bu inkasqa alaqidar da'irilerdin héchqandaq jawab kelmigen, shikayetname chiqqandin kéyin da'irilerning bu shikayetnamini körgen-körmigenliki, mesile heqqide tekshürüsh élip barghan yaki barmighanliqimu melum emes؛ emma shikayetname tordashlarning küchlük diqqitini tartqan bolup, bu shikayetnamige yüzdin artuq inkas yézilghan. Inkaslarda qatnash saqchiliridiki zorawanliqning yalghuz pichanda emesliki, özlirining yurtliridimu -Uyghur rayonining herqaysi jaylirida oxshashla mewjut ikenliki yézilghan. Bu inkaslardin biride, nöwette qatnash saqchiliq xizmiti saqchilar üchün qisqa waqit ichide köp pul toplighili bolidighan, bir ma'ashqa tayinip turupmu birqanche aptomobil we birqanche öy sahibi bolghili bolidighan "Beriketlik kesip" dep kinaye qilin'ghan. Inkaslarda yene, qatnash saqchilirining normalda awaz tonining alahide yüksek bolidighanliqi, bilikining küchlük bolidighanliqi tilgha élinip qatnash saqchiliridiki zorawanliqqa tene qilin'ghan. Inkaslarda qollinilghan usluptin nöwettiki tor nazaretchiliki seweblik tordashlarning saqchilargha qarita öz naraziliqi we ghezipini toluq we eynen yazalmaywatqanliqi melum. Nöwette qatnash saqchiliridiki Bu xil zorawanliq We ammining bu zorawanliqqa qarita naraziliqi tünügün ündidarda tarqalghan bir uchurda mundaq eks etken:

Motsiklitchi (motsiklitini tartip ekétiwatqan saqchigha): sen kim bolisen bilip qalay?
Saqchi: men ashu yerde ishleymen.
Motsiklitchi: isming néme séning?
Saqchi: dep bermeymen!
Motsiklitchi: dep bermiseng qandaq bolidu?
Saqchi: isim özümning ismi, xalisam dep bérimen, xalimisam dep bermeymen.
Motsiklitchi: undaqta, menmu yalghan formidin birni kiyip kélipla xeqning motsiklitini tartip eketsem bolidikende?
Saqchi: men sendungbéydiki jyawjingdüyde ishleymen. Shu yerge bar (saqchi motsiklitni élip mangidu).
Motsiklitchi: ismingni dep bermiding, qaraqchidin néme perqing qaldi?!

Mana bu weqe yeni motsiklitning küp-kündüzde kimliki namelum bir qatnash saqchisi teripidin tartip ekétilish weqesi ürümchining üchtash tewelikide yüz bergen. Weqe torda élan qilin'ghandin kéyin, muhajirettiki Uyghurlar arisidimu küchlük naraziliq qozghidi. Bu naraziliq asasliqi xitay terepning saqchigha Uyghurlardin xadim qobul qilghanda, uninggha yéterlik derijide telim-terbiye we exlaq ölchimi qoymasliqi, bolupmu öz millitige yüzsizlik qilalaydighan, öz millitige rehimsizlik qilalaydighan kishilerni nuqtiliq halda tallishigha qarita bolup, Uyghur közetküchiler xitayning bu xil tedbir arqiliq Uyghurlardiki milliy angning yétilishini chekleshke urunuwatqanliqini ilgiri sürüshmekte. Bu xil qarashtiki Uyghur ziyaliyliridin norwégiyede yashawatqan Uyghur siyasiy pa'aliyetchisi, sabiq adwokat bextiyar ömer bu heqtiki qarashlirini bildürüp ötti.

Uning qarishiche, nöwette motsiklit Uyghur rayonidiki qatnash qoralliri ichide nisbeten addiy qoral hésablinidu, aptomobil qatarliq chong tiptiki qatnash qoralliri nöwette asasliqi xitay köchmenlirining qolida. Motsiklit Uyghurlarning addiy ish orunlirigha bérip kélish we kündilik soda-sétiqlirini püttürüsh qatarliq ishlirida bolmisa bolmaydighan bir qatnash qorali yeni Uyghur ahalilirining béyishi yaki ronaq tépishigha türtke bolidighan bir wasite bolmastin, peqetla bir tirikchilik wasitisi. Uyghurlarning mana mushu addiy bir ishlepchiqirish wasitisini qollinishtimu her xil tosqunluqlargha yoluqushi, Uyghur közetküchiler teripidin Uyghurlar hayatining qiyinlashturush, tirikchilik helekchilikige paturulush hadisisi dep qaralmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.