Хитай аманлиқ даирилири тәййүән шәһиридә “һиҗрәт” намлиқ бир тәшкилатниң әзалирини қолға алған

Мухбиримиз әркин
2015-12-07
Share
hijret-xitayda-uyghur-tutqun.jpg Тәййвән төмүрйол сақчи идариси қолға алған “һиҗрәт” намлиқ тәшкилатниң 4 нәпәр әзасиниң 3 ини уйғур дәп елан қилған. 2015-Йили ноябир, шәнши.
Social Media

Сәнши җ х назарити дүшәнбә күни бир “террорлуқ” тәшкилатиниң абдукерим абдуғопур, абликим, турәхмәт қатарлиқ 4 нәпәр әзасини қолға алғанлиқини елан қилди. Сәнши җ х назаритиниң хитай ахбарат васитилиригә билдүрүшичә, бу төтәйлән “һиҗрәт” намлиқ бир террорлуқ тәшкилатниң әзалирикән. Улар тәййүәнгә сәнши өлкисидә террорлуқ һуҗуми елип бериш үчүн кәлгән.

Абдукерим абдуғопур қатарлиқ 4 киши дүшәнбә күни қолға елиништин аввал сәнши өлкиси уларға тутуш буйруқи чиқарған. Тәййүән төмүрйол җ х башқармиси елан қилған тутуш буйруқида көрситилишичә, сәнши өлкилик җ х назаритиниң назири лю җйе аманлиқ даирилиригә у төтәйләнни “көргән йәрдә қолға елиш” ни буйруған.

Тутуш буйруқида, уларниң кимлик кинишкиси елан қилинған. Тутқунларниң кимликидин қариғанда, уларниң 3 нәпириниң уйғур икәнлики, уларниң бириниң юрти ават, йәнә бириниң қағилиқ икәнлики мәлум. Әмма хитай ахбарати 4‏-кишиниң кимлики һәққидә һечқандақ мәлумат бәрмигән.

Биз шу мунасивәт билән сәнши җ х назарити, тәййүән шәһәрлик сақчи идариси вә төмүрйол сақчи башқармисиға телефон қилдуқ. Әмма бу орунлар телефонимизни алмиди. Тәййүән чеҗән бекити төмүр йол сақчи понкитиниң бир хадими болса өзиниң ундақ бир вәқәни аңлап бақмиғанлиқини билдүрди.

Сақчи: бу әһвални мән билмәйдикәнмән. Сиз қайси тутуш буйруқини дәватисиз. Бая сиз дегән у вәқә қайси вәқәкинтаң. Мән ундақ бир вәқә болғанлиқини аңлап бақмаптимән.

Мухбир: бу кишиләр шинҗаңлиқ уйғурлар охшайду. Бизниң қолимизда тәййүән төмүр йол сақчи идарисиниң чиқарған җиддий тутуш буйруқи бар. Сиз буниңға даир һечқандақ бир тутуш буйруқи барлиқини аңлап бақмидиңизма?

Сақчи: тутуш буйруқи, мән ундақ тутуш буйруқини аңлап бақмидим. Биз чеҗән сақчи понкити. Биз ундақ тутуш буйруқи тапшурувалмидуқ. Бу иштин һәқиқәтән хәвирим йоқ икән. Әпу қилиң, мән һәқиқәтән бу ишни билмәйдикәнмән.

Сәнши өлкилик җ х назарити тутуш буйруқида йәнә, алақидар орунларни террорлуқ һуҗуми һәққидә агаһландуруп, төмүр йол, сода сарай, меһманхана, қатнаш түгүнлиридә аманлиқни күчәйтишкә буйруған.

Тәййүән шәһиридики вияна меһманханисиниң кәчлик нөвәтчи хадими “шинҗаңлиқ қунақлар” ға башлиқиниң рухситисиз ятақ берилмәйдиғанлиқини ашкарилиди. Униң қәйт қилишичә, җ х органлириниң “шинҗаңлиқ қонақлар” ға ятақ бәрмәслик, дегән уқтуруши йоқ, әмма “шинҗаңлиқлар” кәлсә сәгәк болуш, дегән уқтуруши бар.

Нөвәтчи: шинҗаңлиқ уйғур дедиңизму, бу... Болуши керәк. Чүнки, мән йеңи ишқа киргән. Меһман қобул қилиш мәсилисини таза билип кәтмәймән.

Мухбир: нурғун меһманханиларға җ х тармақлириниң уқтуруши бар. Шинҗаң кимлики барлар, болупму уйғурлар ятақ алғанда алаһидә диққәт қилиш тоғрилиқ?

Нөвәтчи: тоғра, тоғра, бизниң меһманханиғиму шундақ уқтуруш бар. Еһтимал бу уқтуруш мән хизмәткә кириштин бурунла болса керәк. Мениң ишқа киргинимгә узун болмиди. У уқтурушниң тәпсилий әһвалини мән яхши билмәймән. Мән демәкчи, әгәр сиз ятақ заказ қилмақчи болсиңиз, бизниң дерикторниң мақуллуқини елиш керәк. Униң хәвири болуши лазим. ятақ берилмәйду, дәйдиған гәп йоқ, лекин биз террорлуқ күчлириниң пайдилинишидин әндишә қилимиз.

Бу хитай даирилириниң тунҗи қетим хитайда “һиҗрәт”намлиқ бундақ ғазатчи тәшкилатниң барлиқини ашкара тилға елишидур. Сақчи тәрәп хитай ахбарат васитилиригә бәргән мәлуматида, “һиҗрәт” әзалириниң террорлуқ һуҗумға тәйярлиқ қилғанлиқини илгири сүргән, әмма уларниң һуҗум пилани, нишани, улардин олҗа алған террорлуққа аит маддий дәлилләр һәққидә һечқандақ учур бәрмигән.

Америка уйғур җәмийитиниң муавин рәиси, вәзийәт анализчиси илшат һәсән әпәнди, “һиҗрәт” намлиқ бундақ бир тәшкилатниң барлиқини илгири пәқәт аңлап бақмиғанлиқини билдүрди.

Илшат һәсән: “һазирға қәдәр һечким билмәйду бундақ бир тәшкилатниң барлиқини. Шәхсән мән мушу җәһәттики хәвәрләргә, һәтта хитайниң һәммә тор бәтлиригә кирип, хитай уқтуруватқан у тәшкилат, бу тәшкилат дегәнләрни көрүп туримән. Әмма һечқандақ бир йәрдә ундақ бир тәшкилатниң мәвҗүтлуқи тилға елинип бақмиған” деди.

У йәнә, хитайниң бу хил “террорлуқ” вәқәлиригә мунасивәтлик учурларни қаттиқ контрол қилиши, хәлқарада униң террорлуққа қарши урушиға гуман пәйда қиливатқанлиқини илгири сүрди.

Илшат һәсән: “хитайниң һазирға қәдәр мәйли дәп келиватқан ш т и һ болсун яки һазирқи бу һиҗрәт, дегән тәшкилат болсун, һечқайсиниң бир тәпсилати йоқ. Уларниң рәһбири ким, қачан қурулған, қәйәрдә қурулған, мәқсәт немә, һечқандақ арқа көрүнүши йоқ. Шуңа, хәлқараниң хитай террорлуқ, дегән, уйғурға четишлиқ һәрқандақ бир нәрсигә гуман билән қараштики асаслиқ сәвәб. У ахбаратни контрол қилғачқа, һечкимгә һечқандақ нәрсини тәкшүрүшкә йол қоймиғачқа, мухбирларниң әркин зиярәт қилишни чәклигәчкә у көтүрүп чиққан бундақ томтақ нәрсиләргә башқилар гуман қилмай туралмайду.
Чүнки, униң өзидин башқа адәм буниңға бирәр испат көтүрүп чиқалмиған яки тәкшүрәлмигән. Һәрқандақ бир адәм бирсини қарилиса, униңға испатни көрситиш керәк. Йәнә бир 3‏-адәм тәкшүрүп, у испатлиса, дәлиллисә, у қарилаш һәқиқий растқа айлиналайду” деди.

Хитай ахбаратиниң илгири сүрүшичә, “һиҗрәт”намлиқ бу тәшкилат уйғур районида паалийәт қилидиған радикал диний гуруһкән. Хитай ахбарати бу гуруһниң аллаһ йолида юрт-макан, мал ‏- мүлкини ташлап, муһаҗир әлләрдә ғазат қилишни тәшәббус қилидиған радикал диний тәшкилат икәнликини илгири сүргән. Әмма униң әһвали һәққидә һечқандақ тәпсилий учур бәрмигән.

Хитай һөкүмити өзиниң ш т и һ ниң террорлуқ һуҗумиға учрап келиватқанлиқини илгири сүрүп, хәлқара җәмийәтни униң террорлуққа қарши күришини қоллишини тәләп қилип кәлгән иди.

Әмма кишилик һоқуқ тәшкилатлири хитайниң террорлуқ билән сиясий өктичиликни айримай, қара-қоюқ бастуруватқанлиқини илгири сүрүп кәлди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт