Xitayda saqchilarning ijtima'i délolardiki gumandarlarni tutush resmiyitige tüzitish kirgüzüshining arqa körünüshi heqqide munaziriler

26 - Dékabir küni xitay jama'et xewpsizlik ministirliqi "Jama'et xewpsizlik organlirining ijtima'i délolarni bir terep qilish qanunining tüzitilgen nusxsi"ni élan qilip, 2013 - yili 1 - yaniwardin bashlap,yéngi qanuni belgilimilerning ijra qilinidighanliqini bildürdi.
Muxbirimiz méhriban
2012-12-27
Share
bo-xilai-305.png Bo shiley
AFP


Yéngi belgilimide saqchilargha ijtima'i jinayet gumandarlirini tutqun qilish we soraq qilish jeryanida bezi cheklimiler qoyulghan. Nöwette xitaydiki ammiwi tor béketliride bu belgilimilerning yolgha qoyulushigha seweb bolghan amillar heqqide munaziriler köpeygen.

Tünügündin buyan xitaydiki ammiwi tor béketliride xitay jama'et xewpsizlik ministirliqi teripidin élan qilin'ghan,"Jama'et xewpsizlik organlirining ijtima'i délolarni bir terep qilish qanunining tüzitilgen nusxsi" heqqide munaziriler köpeydi. Bu munazirilerning bir qismi tüzitilgen qanuniy belgilimilerning mezmuni heqqide bolsa, yene bir qisim munaziriler bu qanuniy belgilimilerning yolgha qoyulushigha seweb bolghan amillar heqqide boldi.

Xitayning shinxu'a agéntliqining 26 - dékabir künidiki xewiridin melum bolushiche, xitay jama'et xewpsizlik ministiri teripidin charshenbe küni élan qilin'ghan tüzitilgen qanuniy belgilimide, saqchilarning ijtima'i jinayet gumandarlirini tutqun qilghan chaghda, shu kishining tutulush sewebini shu kishige, uning a'ilisi we uruq - tughqanlirigha uqturush؛ qolgha élish guwanamisi bolmighan ehwalda jinayet gumandarini tutup turush waqtining 12 sa'et bolush؛ uzartilghan halettimu 24 sa'ettin éship ketmeslik؛ gumandarning adwokati kelgen'ge qeder saqchilarning so'aligha jawab bermeslik hem adwokati bilen saqchilarning nazaritisiz körüshüsh qatarliq hoquqliri bolush belgilen'gen.

Shinxu'a agéntliqining xewiride yene, xitay hökümet terepning néme üchün eslidiki qanuniy belgilimilerge tüzitish kirgüzgenliki heqqide hichqandaq éniqlima bermigenliki bayan qilindi. Emma xitaydiki ammiwi tor béketliride bolsa, xitay jama'et xewpsizlik ministirliqining eslidiki qanuniy belgilimilerge tüzitish kirgüzüshke mejbur bolushining sewebi ikki yil ilgiri chungchingda, bo shiley, wang lijün qatarliqlar teripidin élip bérilghan atalmish "Qara jem'iyetke zerbe bérish herikiti"de saqchilarning hoquqini ziyade ishlitish qilmishlirining pash bolghanliqi hem shu qétimqi herikette naheq qarilinip bir yérim yil türmide yatqan béyjingliq adwokat li juwangning chungching saqchi idarisi üstidin qilghan erzide utup chiqqanliqi qatarliqlar seweb bolghanliqi ilgiri sürülmekte.

Xitayda puqralarning kishilik hoquq qanunining kapaletke ige emesliki hem saqchilarning hoquqini ziyade ishlitish ehwalining dunya boyiche eng éghir ikenlikini tekitligen amérikidiki siyasi analizchi élshat ependi, xitay jama'et ministirliqi "Jama'et xewpsizlik organlirining ijtima'i délolarni bir terep qilish qanunining tüzitilgen nusxsi"ni élan qilishqa mejbur bolghan amillar heqqide öz qarishini otturigha qoydi.

Élshat ependi sözide xitayda puqralarning naraziliqi klüchlük bolsimu, emma uzundin buyan tüzitilmey kelgen bu qanuniy belgilimining bu yil tüzitilishige heqiqeten chungchingda yüz bergen "Adwokat li juwangning özini aqlash délosi"seweb bolghanliqini ilgiri sürdi.

Élshat ependi yene, 1 - yaniwardin bashlap ijra qilinidighanliqi élan qilin'ghan,"Jama'et xewpsizlik organlirining ijtima'i délolarni bir terep qilish qanunining tüzitilgen nusxsi"ning bu qanuniy belgilimilerning xitay ölkiliride emeliylishishige ishinidighanliqini bildürgen bolsimu, emma "Xitay ishghaliyiti astidiki Uyghur élide, bu belgilimilerning ijra qilinishigha guman bilen qaraydighanliqi"ni tekitlep, xitay hökümitining ishghaliyet we basturush siyasitige naraziliq bildürüp, qarshiliq körsitip kéliwatqan Uyghurlargha nispeten xitay hökümitining yenila qattiq basturush siyasiti yürgüzidighanliqini, shunga xitay ölkiliride yolgha qoyulush éhtimali bolghan démokratiyilik qanunlarning Uyghur élide emeliylishishi hazirche mumkin emeslikini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet