Қазақистанда уйғурчә радийо аңлитишлири қайтидин өз ишини башлиди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2021-02-04
Share
Қазақистанда уйғурчә радийо аңлитишлири қайтидин өз ишини башлиди Қазақ радийосиниң "достлуқ" программиси йенидики уйғур тилидики радио аңлитиш тәһриратиниң муһәррири гүлҗамал әмәтбақийева ханим иш үстидә.
RFA/Oyghan

Мәлумки, өткән әсирниң 50-60-йиллири қазақистан уйғурлириниң мәдәний һаятида муһим өзгиришләр йүз беришкә башлиған иди. Шуларниң бири 1958-йили қазақ радийоси йенида уйғурчә аңлитиш программисиниң тунҗи қетим өз ишини башлиши болди. Дәсләпки йилларда уйғурчә аңлитишлар йерим саәттин һәптисигә 3 қетим берилидиған болғанди. Әнә шуниңдин буян қазақистандики уйғур тилидики радийо аңлитиш программиси һәр хил сәвәбләргә көрә бир нәччә қетим өзгиришләргә, қисқартишларға дуч кәлгән иди.

Йеқинқи хәвәрләрдин игилишимизчә, қазақистандики уйғурчә радийо аңлитишлар үч йиллиқ үзүлүштин кейин йәнә өз паалийитини башлиған. Әһвални игиләш үчүн биз қазақ радийосиниң "достлуқ" программиси йенидики уйғур тилидики радийо аңлитиш тәһриратиниң муһәррири гүлҗамал әмәтбақийеваға мураҗиәт қилдуқ.

Гүлҗамал әмәтбақийева өткән әсирниң 90-йиллири әл-фараби намидики қазақ дөләт университети журналистика факултетиниң уйғур бөлүмидә тәһсил көргән яш кәспий жорналистларниң бири болуп, у мәзкур билим дәргаһини тамамлап, 1997-йили радийоға хизмәткә орунлашқан.

Гүлҗамал әмәтбақийева ханим радийомиз зияритини қобул қилип, мундақ деди: "у вақтида бизниң баш муһәрриримиз риза ака сәмәди болди. У вақитта һәптисигә төт қетим 20 минуттин вә 40 минуттин консертлиқ программилар болған. Бир йил ишлигәндин кейин, һәммимиз қисқирашқа кетип қалдуқ. Аңлитишлар вақти 10 минутқа чүшүп қалди. Пәқәт риза ака ялғуз қалди. 2000-Йили риза ака "мән пенсийәгә кетип баримән, келип мениң орнумға ишлисиңиз," деди. Мән һәқиқәтни ейтсам, маашим аз болсиму, милләт үчүн, уйғурларниң авази өчмисун дәп, ишимни ташлап, радийоға кәттим. Бир аз вақиттин кейин бизгә қайтидин 20 минут вақитни һәптисигә бир қетимдин бәрди. Шуниңдин кейин 20 йил җәрянида 20 минутлуқ аңлитишни елип маңдим."

Гүлҗамал әмәтбақийеваниң ейтишичә, "достлуқ" программисида уйғурлардин башқа йәнә әзәрбәйҗан, түрк, татар, герман вә кореян тиллиридиму аңлитишлар йүргүзүлгән болуп, 2017-йили бәзи сәвәбләргә көрә мәзкур тәһриратларниң иши пүтүнләй тохтитилғанкән.

У йәнә мундақ деди: "бирақ уйғурчә аңлитишлар йепилсиму, биз теч олтурғинимиз йоқ. Һәр яқларға хәт йезип, миллий тәһриратларни қайтидин тикләп бериңлар, тиңшиғучилиримиз бар, бай фондимиз бар дедуқ. Бу йили қазақ радийосиниң 100 йиллиқи һарписида бизгә хуш хәвәр кәлди. 6 Тәһрирати бар "достлуқ" программиси қайтидин тикләнди. Һазирчә 10 минуттин."

Гүлҗамал әмәтбақийева йәнә уйғурчә аңлитишларниң мәзмун-мавзулириға тохталди.

Мәлум болушичә, қазақистанда башланған уйғурчә аңлитишлар программиси совет иттипақи дәвридиму, қазақистан мустәқиллиқ алған йиллардиму бир нәччә қетим қисқартишларға дуч кәлгәникән. Әнә шу өткәнки әсирниң 70-йиллириниң ахиридин башлап 20 йил давамида радийода диктор болуп ишлигән һөрийәт мусайева ханимниң ейтишичә, уйғурчә аңлитишлар программиси өз ишини башлиған йилларда у кәспий кадирларға қаттиқ муһтаҗ болуп, пәқәт кейинки йиллири яшлар келишкә башлиғанкән.

У мундақ деди: "биринчи диктор болуп әхмәтҗан һашири кәлди. Униң оқуватқан вақлири икән. Тәһрир болуп ташкәнттә оқуп кәлгән гүлсүм ғиясидинова ишлиди. Мән 1979-йили орунлашқанда әхмәтҗан мәмәтоф башлиқкән. Кадирлар җиқ ишлиди. Уйғурчә аңлитишлар йерим саәттин болғачқа, тола җиқ материял кәтмәтти. Шу вақитта радийо бөлүмлириму җиқ болатти. Мәдәнийәт, сиясий һаят, әдәбиятимизниң тәрәққияти, игиликләрниң утуқлирини хәлққә тонуштурушқа тиришаттуқ. Уйғурлар нурғун болғачқа радийони яхши тиңшатти. Радийониң абруйи үстүн иди. Аңлитишлиримизниң вақти аста-аста қисқирашқа башлиди."

Һөрийәт мусайевниң ейтишичә, әхмәтҗан мәмәтоф вапат болғандин кейин, уйғурчә аңлитишлар тәһриратида башлиқ болуп язғучи ернест исламоф, андин, тонулған журналист риза сәмәди ишлигәникән.

Мәлум болушичә, қазақ радийосиниң алтун фондида бүгүнки күнгә қәдәр миңлиған уйғурчә нахша-сазлар, шундақла "анархан", "ғерип-сәнәм", "лашман", "қайнам" охшаш 40 тин ошуқ сәһнә әсәрлири әхмәт шәмийеф, мәрийәм сәмәтова, мәхпир бақийеф, рошәнгүл илахунова, абдуреһим әхмәди, саламәт шәрипҗанова, халисхан қадирова, нурбүви мәмәтова, султан мәмәтоф қатарлиқ даңлиқ артисларниң орунлишида 1400дин ошуқ нахша-сазлар, консертлиқ программилар сақланмақтикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт