Қазақистан уйғурлири хатирҗәмликтә роза һейтини күтүвалди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2022.05.03
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Қазақистан уйғурлири хатирҗәмликтә роза һейтини күтүвалди Достлуқ мәһәллисидә өткән роза һейт байримидин көрүнүш. 2022-Йили 2-май, алмута.
RFA/Oyghan

Мәлумки, уйғурлар ислам динини қобул қилғандин кейин  шу динға мунасивәтлик бир қатар байрамлири мәйданға кәлгәниди. Роза һейти шулар җүмлисидиндур. Қазақистандики уйғурлар 2-май күни өзлири яшаватқан җайлардики мәсчитләргә берип, һейт намизини оқуди. Бу күни намаздин чиқип, адәттикидәк қәбристанлиқни зиярәт қилип, андин ата-анисини, уруқ-туғқанлирини йоқлиди.  Алмута шәһириниң достлуқ мәһәллисигә  орунлашқан “музәммин” мәсчитидә уйғурлар һейт намизи оқуди. Роза һейт намизи йәрлик вақит саәт 7 дә башланған болуп, униңға асасий җәһәттин уйғурлар, шуниңдәк қазақ, түрк вә башқиму милләт вәкиллири қатнашти. Намаздин кейин нағра, канай вә сунайлар челинип, көпчилик уссулға чүшүп, байрам башлинип кәтти. 

Dostluq mehelliside otken roza heyti bayrimidin korunush 2022-yil 2-may almuta-son-2.jpg
Достлуқ мәһәллисидә өткән роза һейт намизидин көрүнүш. 2022-Йили 2-май, алмута.

Радийомиз зияритини қобул қилған достлуқ мәһәллисиниң баш йигит беши азад ибраһимоф әпәнди мундақ деди: “бүгүн мана роза һейти үстидә туримиз. Роза һейти намизини өтәп, юрт-җамаәт билән көрүштуқ. Икки йил давамида ваба вақтида мәсчитлиримиз йепилип, җүмә намазлири тақалғаниди. Роза-рамзан давамида наһийәниң йетишәлмигән аилиләргә қолимиздин кәлгиничә ярдәмләрни қилдуқ. Бу юртимизниң бирлики, иттипақлиқидур. Пурсәттин пайдилинип, юртимизниң намидин пүткүл мусулманларни һейт байрими билән мубарәкләймән”.

Зияритимизни қобул қилған достлуқ мәһәллиси “музәммин” мәсчитиниң устази бәхитҗан һәмрайеф әпәнди бу йил рамзан ейида мәһәллә вә наһийә бойичә көплигән хәйри-сахавәтлик ишларниң елип берилғанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: “мушу йилқи болған розида бизниң мусулманлиримиз, асасий җәһәттин яшлиримизниң қанчилик түзүлүп кәткәнликини сезип қалдуқ. Бурунқи вақитта яшлиримиз келип, бир-бири билән сөзлишип, телефонға қарап олтуратти. Бу қетимлиқ розида яшларниң һәммиси пәқәтла намаз оқуп, намаздин кейин дуа қилип, шундақ бир ихласмәнлик билән ада қилди. Шундақла мусулманлар икки йил вабаниң дәрдини көргәндин кейин башқа яқта қийниливатқанларни көрүп, биз немишқа шулар тоғрилиқ ойлимидуқ дәп, асасий җәһәттин вәтинимиздә қийниливатқан, әрәб мәмликәтлиридә ачарчилиқниң, урушни дәрдини тартиватқан йетим-йесирларға атап дуа қилди. Йәни шуларниң дәрдини чүшәнди”.

Бәхитҗан һәмрайеф бу қетимқи һейт намизиниңму бөләкчә өткәнликини тәкитлиди.

Радийомиз зияритини қобул қилған атақлиқ шаир абдуғопур қутлуқоф әпәнди бүгүн сәһәрдә башқиму қазақистанлиқ мусулманлар қатарида өзи яшаватқан султанқорған мәһәллисиниң мәсчитигә берип, хатирҗәм һейт намизиға қатнашқанлиқини билдүрди. У пәрзәнтлири билән бирликтә қәбристанлиққа берип, вабадин өлүп кәткән қериндашлириға атап қуран тилавәт қилғанлиқини, юртдашлириниң өйгә һейтлап келип, буниңдин қаттиқ тәсирлинип, яш вақитлирини әслигәнликини билдүрүп, мундақ деди: “бизниңму шу қатарда қурбан һейтимиз бар. Йәнә бир әң катта байримимиз болидиған. У мустәқиллиқ. Бизниңму бир чағларда мустәқил шәрқий түркистан җумһурийитимиз болған. Мән у вақтида уйғуристанда яшайттим. Шу вақитлар ядимға чүшүп кәтти. У вақтида балилиқ вақитлирим. Шу вақтида роза рамзанда һисам қурбан нағра челишниң пири иди. Берәр миң адәм намаздин қайтип чиққанда чалатти. Болупму сама уссулиға чалғанда қери-яшлар орнида тинч туралмайтти. Кейин буниң һәммиси тәтүр һәрикәт билиндиму, вәтәндә роза тутидиған ишму йоқ болди, намаз оқуйдиған ишларму чәкләнди. Шу вақтида  дүшминимиз болған хитайниң пәйлини биләттуқ. Шуниңға чидимай, биз вәтәнни ташлап чиққанидуқ. Худди уйғуристанда ғулҗа шәһиридә челинидиған нағрилар қазақистанда достлуқ мәһәллисидә нағра чалғинини аңлап, балилиқ вақлирим ядиға келип туриду”.

Игилишимизчә, роза һейти, қурбан һейти байрамлирида уйғурларниң қәдимидин келиватқан әнәнилири уйғурлар туридиған башқиму йеза вә шәһәрләрдә сақланған болуп, бу, көпчиликкә, болупму яшларға алаһидә бир кәйпият, миллий роһ беғишлимақта. Шуниңдәк мундақ әнәниләр өзиниң тәсирини башқиму  милләтләргә йәткүзмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.