Хитай лагер шаһити қәлбинур сидиқниң гуваһлиқини ялғанға чиқиришқа урунмақтикән

Мухбиримиз гүлчеһрә
2021-01-06
Share
Хитай лагер шаһити қәлбинур сидиқниң гуваһлиқини ялғанға чиқиришқа урунмақтикән Қәлбинур сидиқниң сабиқ ери турсун исмаил билән видеода көрүшкән көрүнүши.
Qelbinur Sidiq teminligen

Хитай һөкүмити 2017-йилидин башлап уйғур диярида 3 милйонға йеқин бигунаһ уйғур вә башқа милләтләрни лагерларға солиғандин башлап, лагердин тирик қутулуп чәтәлләргә чиқалиған наһайити аз сандики лагер шаһитлиридин башқа йәнә, уруқ-туғқанлири лагерларға қамалған муһаҗирәттики нурғунлиған уйғурлар, хитайниң һәр түрлүк тәһдит вә бесимлириға қаримай, уйғур дияридики юқири бесимлиқ назарәт вә сиясәт астида давам қиливатқан инсанийәткә қарши җинайәтләри паш қилип кәлмәктә.

Болупму лагер шаһитлириниң дуня ахбарати вә өзлири яшаватқан дөләт һөкүмәтлиригә һәмдә хәлқаралиқ инсан һәқлири тәшкилатлириға өзиниң җазалаш лагерлирида учриған зулумларни пакитлиқ аңлитиши, хәлқарада хитайни "қирғинчилиқ" билән әйибләш авазиниң күчийишидә һалқилиқ рол ойнап кәлди. Һалбуки хитай һөкүмити буниңға қарши тәдбирлирини қолланмақта. Хитай тәшвиқат аппаратлири вә дөләт бихәтәрлик аппаратлирини ишқа селип, чәтәлләрдә хитайниң зулумлирини аңлитиватқан уйғурларға қарита түрлүк тәһдит вә бесимлирини һелиһәм давам қиливатқанлиқини көрәләймиз.

Хитайниң "йәр шари вақти" гезити, шинхуа агентлиқи, мәркизи телевизийә истансиси қатарлиқлар илгири америкадики уйғур йетәкчилиридин рабийә қадир ханим, лагер шаһитлиридин меһригүл турсун, зумрәт давут, яш паалийәтчилиридин фурқәт җәвдәт вә әрәфат әркин қатарлиқларниң аилә тавабиатлири вә уруқ-туғқанлирини уларға қарши сөзлитиш арқилиқ, уларниң таратқуларға дегәнлириниң һәммисигә рәддийә бәргүзүп, мәхсус хәвәрләр тарқатқаниди.

Голландийәдә панаһланған лагер шаһити, сабиқ лагер оқутқучи қәлбинур сидиқниң радийомизға йәткүзгән учурлиридин хитай һөкүмитиниң бу хил ялғанчилиқ тәшвиқатиниң әмди қәлбинур сидиқни нишан қиливатқанлиқи ашкариланди.

Қәлбинурниң ейтишичә, бултур 2-айда, өзиниң қәлбинур билән аҗрашқанлиқини вә ахирқи қетим алақә қиливатқанлиқини җакарлап алақисини үзгән үрүмчидики сабиқ ери, тәңритағ районлуқ қурулуш материяллири тармақ ширкитидики турсун исмаил, бу йеңи йилниң алдида униңға өзи билән җиддий алақилишиш һәққидә учур әвәткән. Турсун исмаилниң "мени ойлимисаңму қериндашлириңни ойлап қой. . ." дегәндәк тәһдитлири тәсиридә, қериндашлириниң ақивитидин әнсиригән қәлбинур униң билән телефонда ведиолуқ көрүшкән. Турсун исмаил униңға шәһәрлик тармақларниң мәһәллә сақчилири билән 2020-йили 19-декабир кәч саәт 8 дин 12 ғичә мәхсус ведиоға елип кәткәнликини ейтқан.

Турсун исмаилниң қәлбинурға ейтишичә, у өз өйидә, кәлгәнләрниң бирмубир өгәткини бойичә тәкрар тәкрар сүрәткә елинип сөзлитилгән, 4 саәткичә давам қилған бу ведиода у пәқәт, қәлбинурниң һечқачан лагерларда оқутқучи болуп бақмиғанлиқи, униң ейтқанлириниң һәммисиниң ялғанлиқии, һәтта униңға мәҗбурий үзүк селинғанлиқии, чәтәлгә чиқишқа рухсәт қилиниш алдида униң мәҗбурий туғмас оператсийәси қилинғанлиқи қатарлиқларни инкар қилип сөзлитилгән.

Қәлбинур сидиқ, хитай даирилири лагерларни қурған дәсләпки мәзгилдә 2017-йили 3-айниң 1-күнидин 8-айниң ахириғичә үрүмчи шәһириниң саң фаңгов(төшүктам) дики дөңлүккә қурулған 3 миңчә уйғур әрләр қамалған лагерида 6 ай, арқидин 2017-йили 9-айдин 10-айниң ахирлириғичә йәнә икки айчә үрүмчи тугуңға җайлашқан "яшанғанлар санаторийәси" дәп лозунка есилған 10 миңчә, пәқәтла уйғур аяллар қамалған лагерда тутқунларға хитай тили вә қизил нахшиларни өгитишкә орунлаштурулған.

У 2019-йили 10-айда давалиниш баһанисидә ери вә қериндашлирини кепилликкә қоюп голландийәдики қизиниң йениға кәлгән. У бир йилдин буян хитайниң уйғурларға елип бериватқан, тәсәввур қилғусиз дәриҗидики рәһимсизлик, чәктин ашқан зораванлиқ, хорлаш, қийин-қистақларға айлап шаһит болуш җәрянини тәпсилий аңлитип кәлмәктә, у шундақла тунҗи қетим йүзи вә һәқиқий салаһийити билән радиомиз зияритини қобул қилғаниди.

Қәлбинур лагерларда көргән шаһит болған вә аңлиғанлиридин башқа йәнә уйғур аяллириниң мәҗбурий туғмас қилиниши, аталмиш хитай туғқанлири тәрипидин җинсий паракәндичиликләргә учраш, уйғур маарипи вә оқутқучиларниң учраватқан зиянкәшликлирини BBC, CNN, ройтерс қатарлиқ хәлқарадики нопузлуқ ахбаратларға аңлитип, зор инкас қозғиғаниди.

Қәлбинур радийомизға йәнә, сабиқ ери турсун исмаилниң бу нөвәтму йәнила аввалқидәк уни уруқ-туғқанлирини хатирҗәм яшисун дәп ойлиса, униң голландийәдики хитай консулханисиға берип өзини мәлум қилиши керәклики, шундақ қилғанда һөкүмәтниң униң маашлирини әслигә кәлтүрүп һәтта униң үрүмчигә халиғанчә берип-келишигиму йол ечилидиғанлиқини пәш қилған. Арқидинла у йәнә, әгәр ундақ қилмиғанда өзиниңму вә уруқ-туғқанлириниңму ақивитиниң яхши болмайдиғанлиқини агаһландурғаникән.

"буларни аңлап әнсиридиңизму? иккиләндиңизму?" дегән соалимизға қәлбинур, "әлвәттә үзүм үчүн әмәс уруқ-туғқанлирим үчүн әндишә қилимән. Әмма әмди иккиләнмәймән" дәп дадил җаваб қайтурди. У лагерда шаһит болғанлириниң уни хитай һөкүмитигә ишәнмәс қилған болса, лагердин чиққандин буян учрап келиватқан мушуниңға охшаш тәһдит яки бесимларниң униң адаләт үчүн күрәш қилиш ирадисини йәниму тавлиғанлиқи билдүрди.

Қәлбинур турсунға қарши униң сабиқ ери сөзлитилгән ведио яки хәвәрниң қачан қайси хитай тәшвиқат вастисида тарқитилидиғанлиқи мәлум әмәс, әмма қәлбинур өзидин илгири лагерлар хитайниң зулуми һәққидә гуваһлиқ бәргән уйғурларниң һәммисини дегүдәк хитайниң уруқ-туғқанлирини уларға қарши сөзлитилгәнликини аңлап вә көрүп туруватқанлиқин, әмма уларниң көпинчисиниң йәнила, юртида қалған аилә-тавабиатлириниң тәһдиткә учриғанлиқиға қаримай, уйғур хәлқини учраватқан зулумлардин азад қилиш йолида ирадисидин янмай күрәшлирини давам қиливатқанлиқиниң, өзигә зор мәдәт вә күч бериватқанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт