Qirghizistan, özbékistan we rusiyediki Uyghurlar 2022-yilliq roza héytni qizghin kütüwaldi

Ixtiyariy muxbirimiz féruze
2022.05.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qirghizistan-qurbanliq-qurban-heyt-2.jpg Qurban héytta hindonéziyediki musulmanlar jama'itidin qirghizistandiki Uyghurlargha ewetilgen xalis yardem. 2019-Yili 11-awghust, qirghizistan.
RFA/Féruze

Uyghurlar islam dinini qobul qilghandin buyanqi 10 esirdin köprek waqit jeryanida musulmanlar dunyasining bir parchisi bolush süpiti bilen her yili kélidighan rozi héyt bilen qurban héytni daghdughiliq tebriklep kelmekte. Shu jümlidin weten sirtidiki Uyghurlar köprek olturaqlashqan ottura asiya jumhuriyetliride, bolupmu qazaqistan, qirghizistan, özbékistan, hetta rusiyediki Uyghurlarmu bir ayliq roza tutush perzini ada qilip, 2-may küni yétip kelgen rozi héytni daghdughiliq kütüwaldi.

Bu yilliq roza héyt bayrimidimu qirghizistan, özbékistan we rusiye fédiratsiyesidiki Uyghurlarning türlük shekillerde roza héytni qutlighanliqi, héytliq örp-adetler we türlük en'ene-udumlarni dawamlashturush arqiliq, özlirining milliy hem diniy kimlikini saqlashqa tirishqanliqi melum.

Özbékistan ottura asiyada tarixiy medeniyet en'enilirige bay, türk-islam medeniyiti chongqur yiltiz tartqan bir memliket. Özbékistan musteqil bolghandin kéyin sowét ittipaqi dewride cheklen'gen islam medeniyitige a'it nurghun adetler, en'eniler qaytidin janlinishqa bashlighan. Bolupmu her yili kélidighan rozi héyt bilen qurban héytni memliket boyiche daghdughiliq tebriklesh en'enisi yenimu kücheygen. Özbékistandiki Uyghurlarmu bu jehette özlirining milliy en'enilirini saqlash we uni dawamliq rawajlandurushta aktip pa'aliyetlerni élip barmaqta. Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan özbékistan paytexti tashkenttiki Uyghur jama'itining re'isi alimjan za'étow ependi roza héyt munasiwiti bilen Uyghur xelqige salamlirini yollidi. U bu yil özbékistandiki Uyghur jama'itining qérindash özbék xelqi bilen birlikte roza héytni qizghin kütüwalghanliqini bildürdi. U ziyaritimiz jeryanida héyt küni yéngi kélincheklerning salamini élish en'enisi toghrisida toxtilip ötti.

Igilinishiche, rusiye fédiratsiyesining bir qisim chong sheherliride melum sanda Uyghurlarning yashaydighanliqi melum. Rusiyede eslide roza héyt küni normal xizmet küni idi, lékin bu yilliq roza héyt rusiyening dölet bayramliridin birige toghra kélip qalghachqa, rusiyediki Uyghurlar bu pursettin paydilinip, bu yilliq roza héytni qizghinliq bilen ötküzgen. Rusiyening nowosibirsk shehiridiki Uyghur jama'iti roza héyt küni jem bolup, birlikte roza héyti tebrikligen. Nowosibirsk shehiridiki Uyghur jama'itining re'isi xemit toxtiyéw bu munasiwet bilen radiyomiz ziyaritini qobul qilip, bu yilliq roza héytni qandaq ötküzgenliki heqqide melumat berdi.

Qirghizistan paytexti bishkek shehiridiki Uyghurlarmu bashqa qérindash milletler bilen birlikte bu yilliq roza héyt namizini oqudi. Korona wirusi wabasi tarqalghandin buyan kolléktip sorunlarda uchrishish cheklimige uchrighan idi, bu yil tunji qétim roza héyt namizi bishkektiki “Ghalibiyet” meydanida oquldi. Bishkektiki Uyghurlarning yene bir qismi özliri olturaqlashqan mehellilerdiki meschitlerde héyt namizini oqup, roza héytni qutlidi. Qirghizistan Uyghurliri “Ittipaq” jem'iyitining re'isi esqer qasimi bu yil qirghizistan Uyghurlirining ramazan éyida saxawetlik ishlarni élip barghanliqini bayan qilip ötti. U yene korona wirusi wabasi tarqilip aridin ikki yil ötkende, bu yilliq rozi héyt namizining tunji qétim cheklimisiz oqulghanliqini tekitlep ötti.

Igilishimizche, bu yilliq roza héytta qirghizistandiki Uyghurlar özlirining tarixiy wetinidiki qérindashlirini eslep, ular üchün du'a tilawet qilishqan. Qirghizistanning Uyghurlar köprek olturaqlashqan nowopokrowka yézisidiki ayallar kéngishining re'isi asiyem mollabaqiyéwa radiyomiz ziyaritimizni qobul qilip, bu yilliq ramazan éyida we uning arqisidin yétip kelgen rozi héytta jama'etning héytni tebriklesh bilen bir waqitta yene Uyghur xelqi üchün azadliq, erkinlik tiligenliki we du'a qilghanliqini tekitlep ötti.

Dunya Uyghur qurultiyining qirghizistandiki wakaletchisi rozimuxemmet abdulbaqi nowopokrowka yézisining meschitide oqulghan roza héyt namizidin kéyin Uyghur jama'itige d u q ning yéqinqi pa'aliyetlirini tonushturup ötken, jümlidin shiwétsariyening jenwe shehiride ötküzülgen keng kölemlik namayish toghrisida melumat bergen.

Qirghizistanning jenubidiki jalal-abad shehiride yashaydighan Uyghur jama'iti bu yilliq roza héyt namizini sheher meydanida oqughan. Namazgha qatnashqan “Ittipaq” jem'iyiti jalal-abad shöbisining re'isi elishir nasir'axunow radiyomiz ziyaritimizni qobul qilip, Uyghur xelqige özlirining héytliq salamini yollidi.

Resmiy melumatlargha asaslan'ghanda, qirghizistanda 60 ming etrapida Uyghur ahalisi yashaydu. Uyghurlar qirghizistanning jenubidiki osh, jalal-abad wilayetliride, issiq köl wilayitidiki qaraqol shehiri bilen paytext bishkek shehiride, shundaqla etraptiki sheher-qishlaqlarda yashaydu. Qirghizistan Uyghurliri bir-biri bilen öm we inaq yashash, shundaqla qérindashlarche munasiwet qurush bilen bir waqitta yene özbékistan, qazaqistan, hetta rusiyediki Uyghur jama'etliri bilen bolghan qoyuq munasiwetlirinimu saqlap kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.