Қирғизистанда корона вируси сәвәблик вапат болғанлар үчүн дөләт бойичә матәм тутулди

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2020-07-31
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Вухән вируси» тарқалған мәзгилдә бейҗиң айропортидин америкиниң лос ангелис шәһиригә учуш үчүн өчирәт туруватқан хитай пуқралири. 2020-Йили 30-январ, бейҗиң.
«Вухән вируси» тарқалған мәзгилдә бейҗиң айропортидин америкиниң лос ангелис шәһиригә учуш үчүн өчирәт туруватқан хитай пуқралири. 2020-Йили 30-январ, бейҗиң.
AP

Қирғизистан җумһурийитиниң рәиси соронбай җейенбекофниң елан қилиши билән корона вируси кесили сәвәбидин қаза тапқанларниң хатириси үчүн 30-июл күнини «матәм күни» дәп бәлгилиди.

Хитайниң вухән шәһиридин тарқалған корона вирус кесили пүтүн дуняға тарқилип, бир чоң апәткә айланди. Дуня саһийә тәшкилатиниң билдүрүшичә, йәр шари бойичә бу кисәл билән 16 милийондин ошуқ киши юқумланған. Җон хопкинс университетиниң көрситишичә, 666 миң киши қаза тапқан.

6 Милюн аһалиси бар қирғизистанда таҗсиман вируси билән юқумғанларниң сани 35143 адәмдин ашқан, 1364 киши бу кисәлдин қаза тапқан. Уларниң ичидә уйғурларму бар.

Бу мунасивәт билән қирғизистан уйғурлири «иттипақ» җәмийитиниң рәиси әсқар қасими тор арқилиқ җамаәттин әһвал сориди. Қаза қилған уйғурларға болған чоңқур тәзийәсини билдүрди шундақла көпчиликкә сәбир вә саламәтлик тилиди.

Радийомиз зияритимизни қобул қилған «иттипақ» гезитиниң баш муһеррири әкбәрҗан бавудуноф корона вируси юқуминиң уйғур җамаитиниң паалийәтлиригә, болупму «иттипақ»гезитиниң вақтида чиқишиға қаттиқ тәсир қилғанлиқини билдүрди.

У мундақ деди: «әссаламу әләйкум. Бүгүн қирғизистан дөлити бойичә ‹матәм күн' дәп бәлгилинип, қаза қилғанлар үчүн матәм тутуливатиду. Буниң сәвәби қирғизистанда йеқинқи икки-үч ай ичидә хитай вируси сәвәбидин нурғунлиған кишиләр вапат болди шундақла уйғур җамаити ичидики нурғунлиған кишиләрдин айрилип қалдуқ. Бүгүнки матәм күни мунасивити билән һәр бир аилидә мәрһумларға атап дуа қилинватиду. Мән қирғизистанда чиқидиған ‹иттипақ' гезити намидин хитай вируси сәвәбидин вапат болған мәрһумларниң аилисигә чоңқур тәзийә билдүримән. Һәммигә мәлум болғинидәк, хитай вируси сәвәбидин

Бу йил қирғизистан уйғурлири ‹иттипақ' җәмийити өзиниң паалийәтлирини өткүзәлмәй

Қалди. Мәсилән, һәр йили қирғизистан уйғурлири ‹иттипақ' җәмийитиниң уюштуруши

Билән феврал ейида ‹ғулҗа қирғинчилиқи' ни, апрел ейида ‹барин қирғинчилиқи' ни, июл

Ейида ‹үрүмчи қирғинчилиқи' ни хатириләш паалийити өткүзүләтти. Бу йил җамаәт башқа аммивий мурасимлари, той-төкүнләр вә бәзмиләрни өткүзәлмәй тохтапла қалди.»

Корона вируси ағриқи 2019-йилниң ахирилирида пәйда болуп, оттура асия

Мәмликәтлиридә, шу җүмлидин қирғизистанда 2020-йилниң март ейида биринчи қетим

Байқалған иди. Мәлум болушичә, бу кисәлгә қарши туруш үчүн қирғизистанда җиддий

Һаләт, карантин, маска тақаш, мәктәп вә мәсчитләрни тақап, дуня сәһийә

Тәшкилати тәвсийә қилған чарә-тәдбирләр қолланған болсиму, әмма июн ейиниң ахирлирида

Вирус қаттиқ ямрап кәтти, дохтурханиларда орун йоқ болғачқа адәмләр

Дохтурханиларниң ишиклири алдида қаза қилишти. Һөкүмәт вә сәһийә системиси бу

Кисәлниң алдини елишта өзиниң тәйярсизлиқини көрсәтти. Бундақ бир һаләттә аддий кишиләр вирусқа қарши туруш үчүн иттипақлашти. Бәзилири нәпәс алидиған аппаратларға пул топлашти, бәзилири дохтурларға су, тамақ-аш вә шәхсий саламәтликини қоғдаш

Боюмлирини апирип турмақта, йәнә башқа пидакарлар өз күчлири билән дохтурханә вә

Күндүзлүк шипаханиларни ачмақта. Чу вилайитиниң соқулуқ наһийәсидики чәткөл

Йезисида бир мәшрәп йигитлири төт йеза турғунлири үчүн өз күчи билән шипахана

Ачишти.

Радийомиз зияритини қобул қилған мәзкур шипаханисиниң тәшкиллигүчи

Қирғизистанда корона вируси вәзийити билән «мәтәм күни» бәлгилишиниң тоғра

Болғанлиқини билдүрди. «Қирғизистанда матәм күнини елан қилинғанлиқини мән тоғра көримән, чүнки вирусниң қайтидин ямрап кетишиниң вәһимиси бар. Әлвәттә, адәмләр билиш керәк, бу наһайити еғир кисәл. Бу кисәлдин нурғун кишиләр қаза тапти, уларниң һәммиси һаят қелишни ойлиған, амма әпсус. . . Бу еғир күнләрдә бизниң һөкүмитимиз өзиниң тәйярсизлиқини вә мәғлубийитини көрсәтти. Пуқралиримизниң һәммиси өз ғеми билән қелишти. Шуниң үчүн йәнә бир қетим тәкитләймән, матәм күни елан қилиш-бу керәклик нәрсә.»

Сөһбитимиз давамида дохтур әпәнди бу кисәлниң вақитлиқ пәсийиватқанлиқини, буниң пидаийлар вә шипаханиларда вақтида елиниватқан сәһийә ярдиминиң нәтииҗиси икәнликини тәкитлиди. Лекин бу күндүзлүк шипаханиларға һөкүмәт тәрәптин һеч бир ярдәм бирилмигән болуп,

Шипаханиларниң тақилип қелишидин әндишә қиливатқанлиқини билдүрди: «бу ағриқниң һазирқи әһвалиға қарисақ, аллаға шүкри, юқум пәсәйди, чүнки һазир

Адәмләр халисанә ечилған шипаханиларда вақтида сәһийә ярдимини елип керәклик

Пайда қилидиған дорилар билән даваланди, қаттиқ ағриқлар вә нәпәс алалмайдиған

Бимарлар аз болди. Бизниң хәлқимизгә чоң рәһмәт, пидаийлар өз ихтияри билән өзлири

Күч чиқирип, йезиларда шипаханиларни ечип әлләргә вақтида ярдәм берип, бимарларни

Әгәшмә кесәлләргә йәткүзмәй даваливатиду. Хәлқ һазир һөкүмәт дохтурханилириға

Бармай, мошу халисанә ечилған дохтурханилардин ярдәм елип турмақта, йәнә бир

Нәрсини тәкитләп өтүшүм керәкки, мошу ағриқниң пәсәйгини бу пидаийлар ачқан

Шипаханиларниң нәтиҗси, чүнки һөкүмәт дохтурханилирида һазирғичә орун йоқ, һәм

Бимарлар дохтурларниң қопал муамилисигә учримақта. Һазирчә биз мошу күндүзлүк

Шипаханиларни сақлап қелишимиз керәк, чүнки бу шипаханиларға һөкүмәт тәрәптин һеч

Ярдәм йоқ, дохтур вә сестриларға муашини беришкә амал болмай қеливатиду.

Шуниң үчүн мән сахавәтлик тәшкилатларға мураҗәт қилимән, мумкүнчилик болса

Йезилардики шипаханиларға көңүл бөлүп қоюшини сораймән.»

Нөвәттә корона вируси кисәлигә қарши туруш группилири өзлириниң сахавәтлик

Паалийәтлирини давам қилмақта. Бу кисәлгә қарши туруш паалийитигә актип ярдәм

Көрсәткән «сәҗдә» кийим ширкитиниң саһиби әзиз исмаһәмбетоф зияритимизни қобул

Қилип, мусулманлар үчүн әң улуғ күнләрдин бирси болған қурбан һейт һарписида вирустин қаза тапқанларни әсләп вә дуа қилишини әң тоғра көргәнлигини баян қилди: «30-июл күни матәм күн дәп бәлгиләнди. Мән ойлаймәнки, бу тоғра числа, чүнки бу күн муқәддәс һарпа күнигә тоғра келиду, бу күни барлиқ мусулманлар аллаға дуа қилидиған

Күн, көп кишиләр рози тутиду вә аилиси билән иптар қилип, мәрһумларға атап, қуран

Тилавәт қилиду, мошу улуғ күнләрдә биз һәммимиз бу вабадин қаза тапқанларни

Әсләп уларға дуа қилишимиз, бу кесәлниң дөлитимиздин ғайиб болушини тиләп дуа

Қилишимиз керәк.»

Рәсмий мәлуматларға асасланғанда қирғизистанда 60 миңға йеқин уйғур аһалиси яшайду.

Улар асаслиқи бишкәк шәһири вә чу вилайитидики йеза-шәһәрләргә орунлашқан. Униңдин башқа уйғурларниң көп қисми қирғизистанниң җәнубидики ош вилайитиниң «қәшқәр қишлақ» йезисида вә җалалабад вилайитидә яшайду. Әпсуски, қирғизистанниң җәнубидики уйғурларниң көп қисми совет иттипақи дәвридә өзбәк хәлқи билән ассимилиятсийә болуп кәткән. Лекин бүгүнки күнләрдә уларниң миллий роһи күчийип, тарихий вәтинидики мәсилилиләргә алаһидә көңүл бөлүшкә башлимақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт