Xitay da'iriliri Uyghur élide “jem'iyet muqimliqigha eng chong xewpning milliy bölgünchiliktin kélidighanliqi” ni qayta muqimlashturghan

Xitay da'iriliri 24- dékabir Uyghur élide muqimliq yighin échip, “jem'iyet muqimliqigha eng chong xewpning milliy bölgünchiliktin kélidighanliqi” qayta muqimlashturulghan.
Muxbirimiz jüme
2010.12.25

Xitay hökümiti 2001- yilidiki “11- séntebir weqesi” din kéyin, Uyghur élide “ térrorchiliqqa zerbe bérish” ni hedep tekitlep kéliwatqan idi.

Weziyet közetchilirining qarishiche, xitay hökümitining birdinla bu xildiki atalmish küresh nishani “ bölgünchilikke zerbe bérish” ke özgertishi, Uyghur élide yene bir qétimliq dewer bölgüch basturush yüz béridighanliqidin dérek béridiken.

Uyghur élidin chiqidighan xewerler torida körsitishiche, yéqinda xitay merkiziy hökümiti Uyghur élining muqimliqigha “milliy bölgünchilik asiy xewp tughduridu, milliy bölgünchilikke qarshi qet'iy boshashmay küresh qilish, tereqqiyatni ilgiri sürüsh we muqimliqni saqlashta ‘ikki qolda ching tutush؛ her ikkila qol qattiq bolush’, zorawanliqqa qarshi turush, qanunni tekitlesh, tertipini tekitlesh” dep körsetme bergen.

Ürümchide chaqirilghan mezkur yighinda xitay merkiziy hökümitining yuqiriqi körsetmiliri Uyghur élide muqimliqni saqlash xizmitining xizmet nishani we yolyoruqi qilip békitilgen. Yighinda jang chünshyen söz qilip, xitay merkiziy hökümitining orunlashturushi boyiche, Uyghur élide muqimliqni saqlashning xizmet nishani turghuzulghanliqini bildürgen.

Kanadadiki nam sheripini ashkarilashni xalim bir Uyghur ziyaliysi mundaq dédi: “ xelq'arada xitay hökümitining térrorchiliqqa zerbe bérishni bahane qilip, Uyghur musulmanlirini qattiq basturghanliqi köp tekitlen'gen. Xitay bu xil basturush siyasitidin yene payda alalmaydighanliqigha közi yetken bolushi mumkin.”

Bu Uyghur ziyaliyning qarishiche, atalmish küresh nishanining “ milliy bölgüchilik” ke qaritilishi, qandaqtur xitayning Uyghur élige qaritilghan yuqiri bésimliq basturush siyasitide özgirish bolidighanliqidin dérek bermeydiken. U axirida mundaq dédi: “ bu xelq'ara weziyet nezerge élin'ghan asastiki atalghu özgirishi, xalas. Uyghur élide basturush bundin kéyin téximu éghirlishishi mumkin.”

Xitay hökümiti Uyghur élide milliy bölgünchilikke zer bérish” atalghusini 2001- yili “ 11- séntebir amérikida yüz bergen térrorluq hujumidin kéyin “ térrorluqqa zerbe bérish” ke özgertken idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.