Қумулда “бизгә игә чиқидиған дөләт йоқму? ” дәп чуқан салған белиқиз ханим тутқун қилинған

Вашингтондин мухбиримиз шөһрәт һошур тәйярлиди
2024.05.10
Yer-bulash-dehqan-qumul Қумулда йери тартивелинған белиқиз ханим
Social Media

Йеқинқи 10 йилда бейҗиңда пирофессор илһам тохти, үрүмчидә әрздар ана патигүл ғулам қатарлиқ кишиләр хитай һакимийити астида һакимийәткә қарши наразилиқни билдүрүшниң әң қәтий, әң кәскин үлгилирини яратти. Булар вә бу типтики кишиләр 2017 ‏-йилдин кейин муддәтсиз кесилгән яки үн-тинсиз йоқитиветилгән болсиму, әмма уларға охшаш өзиниң вә хәлқиниң дәрд-әләмлирини дуняға ашкарилайдиған кишиләр үзүлүп қалмиди. Бу вәзийәт корона қамали сәвәблик ғулҗида ачарчилиқ вә үрүмчидә “24 ‏-ноябир” от паҗиәси бәргәндә, шундақла бу йил үчтурпан вә ақчи наһийәсидә еғир йәр тәврәш йүз бәргәндә гәвдилик ипадиләнди.

Мәлум болушичә, бу йил давамлишиватқан җиддий мәсилиләрдин бири йәрлик аһалиләрниң терилғу йәрлириниң тартивелиниш мәсилиси болуп, бу һәқтә дойинда ашкариланған видийолардин бири қумулниң астанә йезисидики белиқиз исимлик бир ханим тәрипидин тарқитилған. Белиқиз ханим бу мәсилини хитай дөлитиниң һәл қилишидин үмидини үзгән һалда, хәлқара җамаәткә мундақ мураҗиәт қилған иди: “йеримизни тартивалди, шикайәт қилип барсақ, ‛йәр дөләтниң‚ деди, биз җенимизни қандақ бақимиз, балилиримизни қандақ оқутимиз, бизгә игә чиқидиған бир дөләт йоқму, бизни сорайдиған бир тәшкилат йоқму? ”

Бу видийо дойинға чиқип узун өтмәй хитай сақчилири тәрипидин өчүрүветилгән, өчүрүлүшниң алдида америкидики лагер шаһити зумрәт давут тәрипидин сақливелинған. Зумрәт давут шу күни зияритимизни қобул қилған вақтида, белиқиз ханимниң җасаритигә қайиллиқини билдүрүш билән бирликтә, униң ақивитидин әндишә қилидиғанлиқиниму билдүргән вә хәлқара җамаәтни униң ақивитини сүрүштә қилишқа дәвәт қилғаниди.

Телефонимизни қобул қилған қумул астанәдики бир кәнт аманлиқ мудириниң ашкарилишичә, белиқиз ханим толуқ оттурини пүттүрүп алий мәктәп имтиһанидин өтәлмигәндин кейин, бир мәзгил китаб вә оқуш материяллири тиҗарити билән шуғулланған. У тиҗарәттә бәк ронақ тапалмиғандин кейин, деһқанчилиқ ишлири билән мәшғул болған. У барлиқ дәсмайисини йиғип ачқан 8 мо терилғу йери тартивелинғандин кейин, өз әһвалиға бирләштүрүп, қумулдики вә уйғур елидики деһқанларниң асаслиқ дәрдини ахбаратқа ашкарилап: “һөкүмәт күчлүк болғандикин бизни бунчә қийниғучә етиплавәтсә болмамду, қириплавәтсә болмамду?! бунчивала азабтин өлүпла қутулсақ яхши әмәсму?” дәп чуқан көтүргән.

 Белиқиз ханим оттуриға қойған мәсилиниң салмиқи үстидә тохталған сабиқ сақчи, нөвәттә шиветсийәдә яшаватқан муһаҗир йолвас әпәнди мунуларни әскәртиду: “хитайда мүлүк һоқуқи дәп бир нәрсә йоқ, һечкимниң мүлки капаләт астида әмәс. Белиқиз ханим, дәл мушундақ чоң вә җиддий мәсилини оттуриға елип чиққан. Хитай тәрәпниң уни бу сөзлири сәвәблик җазалайдиғанлиқи ениқ” .

 Телефонимизни қобул қилған мәзкур аманлиқ мудири, белиқиз ханимниң шу видийоси елан қилинип бир-икки күндин кейинла тутқун қилинғанлиқини дәлиллиди. У белиқиз ханимниң илгири һөкүмәткә бир шикайәт хети йоллап қойғанлиқи үчүн тутқун қилинғанлиқини тилға алди. Әмма тутқун қилинишиниң йәр мәсилиси һәққидики мәзкур видийо билән алақиси бар-йоқлуқи һәққидә тохталмиди.

 Йолвас әпәндиниң дейишичә, хитайда “дөләт һакимийитини ағдурушқа урунуш” нами астида бир җаза түри бар болуп, даириләрниң қулиқиға яқмиған һәрқандақ өктичи яки қарши пикирдики кишини җазалашта мана мушу қалпақни кәйдүридиғанлиқини, белиқиз ханимниңму шу тәриқидә җазалиниш еһтималлиқи барлиқини илгири сүрди.

Юқирида қумулда “бизгә игә чиқидиған дөләт йоқму” дәп чуқан салған белиқиз исимлик ханимниң тутқун қилинғанлиқи һәққидә мәлумат бәрдуқ.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.