Qumulda “Bizge ige chiqidighan dölet yoqmu? ” dep chuqan salghan béliqiz xanim tutqun qilin'ghan

Washin'gtondin muxbirimiz shöhret hoshur teyyarlidi
2024.05.10
Yer-bulash-dehqan-qumul Qumulda yéri tartiwélin'ghan béliqiz xanim
Social Media

Yéqinqi 10 yilda béyjingda piroféssor ilham toxti, ürümchide erzdar ana patigül ghulam qatarliq kishiler xitay hakimiyiti astida hakimiyetke qarshi naraziliqni bildürüshning eng qet'iy, eng keskin ülgilirini yaratti. Bular we bu tiptiki kishiler 2017 ‏-yildin kéyin muddetsiz késilgen yaki ün-tinsiz yoqitiwétilgen bolsimu, emma ulargha oxshash özining we xelqining derd-elemlirini dunyagha ashkarilaydighan kishiler üzülüp qalmidi. Bu weziyet korona qamali seweblik ghuljida acharchiliq we ürümchide “24 ‏-Noyabir” ot paji'esi bergende, shundaqla bu yil üchturpan we aqchi nahiyeside éghir yer tewresh yüz bergende gewdilik ipadilendi.

Melum bolushiche, bu yil dawamlishiwatqan jiddiy mesililerdin biri yerlik ahalilerning térilghu yerlirining tartiwélinish mesilisi bolup, bu heqte doyinda ashkarilan'ghan widiyolardin biri qumulning astane yézisidiki béliqiz isimlik bir xanim teripidin tarqitilghan. Béliqiz xanim bu mesilini xitay dölitining hel qilishidin ümidini üzgen halda, xelq'ara jama'etke mundaq muraji'et qilghan idi: “Yérimizni tartiwaldi, shikayet qilip barsaq, ‛yer döletning‚ dédi, biz jénimizni qandaq baqimiz, balilirimizni qandaq oqutimiz, bizge ige chiqidighan bir dölet yoqmu, bizni soraydighan bir teshkilat yoqmu? ”

Bu widiyo doyin'gha chiqip uzun ötmey xitay saqchiliri teripidin öchürüwétilgen, öchürülüshning aldida amérikidiki lagér shahiti zumret dawut teripidin saqliwélin'ghan. Zumret dawut shu küni ziyaritimizni qobul qilghan waqtida, béliqiz xanimning jasaritige qayilliqini bildürüsh bilen birlikte, uning aqiwitidin endishe qilidighanliqinimu bildürgen we xelq'ara jama'etni uning aqiwitini sürüshte qilishqa dewet qilghanidi.

Téléfonimizni qobul qilghan qumul astanediki bir kent amanliq mudirining ashkarilishiche, béliqiz xanim toluq otturini püttürüp aliy mektep imtihanidin ötelmigendin kéyin, bir mezgil kitab we oqush matériyalliri tijariti bilen shughullan'ghan. U tijarette bek ronaq tapalmighandin kéyin, déhqanchiliq ishliri bilen meshghul bolghan. U barliq desmayisini yighip achqan 8 mo térilghu yéri tartiwélin'ghandin kéyin, öz ehwaligha birleshtürüp, qumuldiki we Uyghur élidiki déhqanlarning asasliq derdini axbaratqa ashkarilap: “Hökümet küchlük bolghandikin bizni bunche qiynighuche étiplawetse bolmamdu, qiriplawetse bolmamdu?! bunchiwala azabtin ölüpla qutulsaq yaxshi emesmu?” dep chuqan kötürgen.

 Béliqiz xanim otturigha qoyghan mesilining salmiqi üstide toxtalghan sabiq saqchi, nöwette shiwétsiyede yashawatqan muhajir yolwas ependi munularni eskertidu: “Xitayda mülük hoquqi dep bir nerse yoq, héchkimning mülki kapalet astida emes. Béliqiz xanim, del mushundaq chong we jiddiy mesilini otturigha élip chiqqan. Xitay terepning uni bu sözliri seweblik jazalaydighanliqi éniq” .

 Téléfonimizni qobul qilghan mezkur amanliq mudiri, béliqiz xanimning shu widiyosi élan qilinip bir-ikki kündin kéyinla tutqun qilin'ghanliqini delillidi. U béliqiz xanimning ilgiri hökümetke bir shikayet xéti yollap qoyghanliqi üchün tutqun qilin'ghanliqini tilgha aldi. Emma tutqun qilinishining yer mesilisi heqqidiki mezkur widiyo bilen alaqisi bar-yoqluqi heqqide toxtalmidi.

 Yolwas ependining déyishiche, xitayda “Dölet hakimiyitini aghdurushqa urunush” nami astida bir jaza türi bar bolup, da'irilerning quliqigha yaqmighan herqandaq öktichi yaki qarshi pikirdiki kishini jazalashta mana mushu qalpaqni keydüridighanliqini, béliqiz xanimningmu shu teriqide jazalinish éhtimalliqi barliqini ilgiri sürdi.

Yuqirida qumulda “Bizge ige chiqidighan dölet yoqmu” dep chuqan salghan béliqiz isimlik xanimning tutqun qilin'ghanliqi heqqide melumat berduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.