Д у қ қурбан һейтлиқ тәбрик баянатида уйғурларни хитайниң боюнтуруқидин үзүл-кесил қутулуш үчүн күрәш қилишқа чақирди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022.07.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Йүзләрчә уйғурлар җәнвәдики б д т бинаси алдида намайиш елип барди Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң алий комиссари мишел бачелетниң уйғурлар тоғрилиқ өткән йили һазирланған доклатни алдин елан қиливетишни вә уйғурларниң ирадиси, тәләп-истәклирини ипадиләп, б д т бинаси алдида өткүзгән хәлқаралиқ намайишта д у қ рәиси долқун әйса сөзлимәктә. 2022-Йили 13-май, җәнвә.
RFA/Ekrem

Хитай һөкүмити милйонлиған уйғурларни җаза лагерлириға қамиғили 5 йилдин артуқ вақит болған бүгүнки күндә, чәт әлдики уйғурлар еғир тәшвиш ичидә бу йиллиқ қурбан һейтини күтивалмақта.

9-Июл күни йетип келидиған қурбан һейт һарписида, дуня уйғур қурултийи қурбан һейтлиқ тәбрик баянати елан қилип, пүтүн дунядики уйғурларниң қурбан һейтини тәбриклигән. Тәбрик баянатида пүтүн дунядики уйғурларни хитайниң боюнтуруқидин үзүл-кесил қутулуш үчүн күрәш қилишқа чақирған. Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу мунасивәт билән бизниң алаһидә зияритимизни қобул қилди.

У алди билән шәрқий түркистанлиқларниң, шундақла дунядики пүткүл мусулманларниң қурбан һейтини тәбрикләп, мундақ деди: “әссаламуәләйкум, қиммәтлик юртдашлар, дуня уйғур қурултийи болуш сүпитимиз билән, вәтән ичи вә сиртида яшаватқан пүткүл шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримизниң, шундақла пүтүн дуня мусулманлириниң қурбан һейтини мубарәкләймиз! қәдирдан хәлқимизгә аллаһдин әркинлик, һөрлүк, аманлиқ, бәхт-саадәт тиләймиз!”

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди һәр йили қурбан һейт кәлгән вақитларда мусулман дунясиниң шатлиққа чөмидиғанлиқини, әпсуски, уйғурларниң мунқәрз вәтини вә мәһкум хәлқиниң дәрд-һәсрәтлири түпәйли азаблинидиғанлиқини тәкитләп, мунуларни деди: “қиммәтлик қериндашлар, һәр қетим пүтүн дуня мусулманлирини шатлиққа чөмдүридиған мана мушундақ хасийәтлик һейт-байрамлар йетип кәлгинидә, үсти очуқ түрмигә айландурулған вәтинимиздә хитай зулуми астида азаб чекиватқан хәлқимиз; хитайниң вәһший зинданлирида, җаза лагерлирида җан талишиватқан милйонлиған бигунаһ қериндашлиримиз; хитайниң ичкири өлкилиридә қул орнида мәҗбурий ишлитиливатқан қериндашлиримиз; йәнә шундақла вәтәнсизлик дәрдидин көрүш имканийитимиз болмиған вәтәндики ата-ана, уруқ-туғқан вә дост-ярәнлиримиз көз алдимизда намайән болиду вә буниңдин чәксиз азаблинимиз!”

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бүгүнгичә 10 дөләт вә парламентниң хитайниң уйғурларға елип бериватқан зор бастуруш сияситини “ирқий қирғинчилиқ” дәп етирап қилғанлиқини, шәрқий түркистан дәвасиниң хәлқаралашқанлиқини, бундақ бир пәйттә уйғурларниң қайғуни күчкә айландуруп, хитайға қарши һәрикәткә өтүши керәкликини тәкитләп, мундақ деди: “бүгүн биз шәрқий түркистанлиқлар тарихта мисли көрүлмигән зор ирқий қирғинчилиққа дуч келиватқан бир хәтәрлик вәзийәттә туруптимиз, мустәбит хитай һакимийитиниң хәлқимизгә қаратқан инсан қелипидин чиққан қилмишлири бүгүн пүтүн хәлқара җамаәтчиликни ойғатти. Дуня мәдәнийитигә зор төһпиләрни қошқан уйғур хәлқиниң бир пүтүн милләт сүпитидә йоқилип кетишигә тақәт қилип туралмиған хәлқара җамаәтчилик мустәбит хитай һакимийитидин буниң һесабини сораш үчүн һәрикәткә өтүшкә башлиди. Мүстәбит хитай һакимийитиниң шәрқий түркистан хәлқи үстидин йүргүзүватқан ирқий қирғинчилиқ 10 дөләт вә парламент тәрипидин рәсмий йосунда етирап қилинди. ‛уйғур сот коллегийәси‚ тәрипидин өткән йили 12-айда хитайниң шәрқий түркистанда йүргүзүватқан қилмишлириниң ирқий қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәт икәнлики һәққидә хәлқаралиқ қануний асаслар бойичә һөкүм чиқирилди. Уйғурлар мәсилиси бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң, явропа иттипақиниң, санаәтләшкән 7 дөләт гуруһиниң, шундақла америка башчилиқидики ғәрб дөләтлириниң һөкүмәт вә парламәнтлириниң муһим мәсилисигә айланди. Хәлқара җамаәтчиликму хитайниң хәлқимиз үстидин йүргүзүватқан җинайи қилмишлирини тосуп қелиш үчүн җиддий һәрикәткә өтүшкә башлиди. 6-Айниң 21-күни америка ‛уйғур мәҗбури әмгикиниң алдини елиш‚ қанунини иҗраға қоюп, уйғур мәҗбурий әмгикигә четишлиқ мәһсулатларниң америка базарлириға киришини чәкләшкә башлиди. Башқа ғәрб әллириму америкадин өрнәк елип, уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш һәққидә иҗабий қәдәмләрни бесишқа башлиди. Мана мушундақ һалқилиқ бир пәйттә, барлиқ шәрқий түркистан хәлқи чоқум қайғуни күчкә айландуруп, хитайға қарши бирлик сәпни мустәһкәмләп, шәрқий түркистан дәвасини кучәйтиш йолида йүксәк җасарәт вә пидакарлиқ роһи билән милләт сүпитидә җиддий һәркәткә өтүшимиз толиму зөрордур!”

Долқун әйса әпәнди баянатиниң ахирида уйғурларни хитайниң боюнтуруқидин үзүл-кесил қуртулуш үчүн күрәш қилишқа чақирип, мундақ деди: “әгәр биз инсаний һәқ-һоқоқлиримизни, қәдир-қиммәтлиримизни, миллий вә диний мәвҗутлуқимизни қоғдап қалимиз вә дуня мусулманлириға охшаш әркин вә азат һалда һейтимизни қутлуқлаймиз дәйдикәнмиз, у һалда чоқум хәлқимизгә келиватқан пүтүн зулум вә балайи-апәтләрниң түп мәнбәси һесабланған хитай һакимийитиниң боюнтуруқидин үзүл-кесил қутулуш үчүн күрәш қилишимиз вә бу шәрәплик йолда пүтүн пидакарлиқимизни көрситишимиз лазим. Мана бу шәрқий түркистан хәлқиниң бирдин-бир чиқиш йолидин ибарәт! ахирида әзиз қериндашлиримизниң мубарәк қурбан һейтини қайта тәбрикләймиз вә сизләргә аллаһдин саламәтлик вә бәхит тиләймиз!”

Дуня уйғур қурултийи қурулған күндин тартип һәр йили қурбан һейитта һәрқайсий әлләрдики мусулман җамаәтлири вә уйғур җамаитидин қурбанлиқларни йиғип, дуняниң һәр қайси җайлиридики қурбанлиқ қилиш имкани йоқ уйғурларға тарқитип бәрмәктә. Игилинишичә, бу йилму оттура ася вә башқа дөләтләрдики уйғурларға қурбанлиқ әвәтип берилгән. Дуня уйғур қурултийи диний ишлар комитетиниң рәиси турғунҗан алавуддин әпәнди бу һәқтә мәлумат бәрди.

Қурбан һейти уйғурлар арисида әң аз үч күн давам қилиду. Вәтини сиртида яшаватқан уйғурларму бу әнәнисини өзлири яшаватқан дөләтләрдә давам қилдурмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.