Qazaqistan Uyghurliri üch kün qurban héytini mubareklidi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2022.07.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Qazaqistan Uyghurliri üch kün qurban héytini mubareklidi Almuta shehirining Uyghurlar köp olturaqlashqan dostluq mehelliside héyt namizidin kéyin, meschitning aldida tentene qilmaqta. 2022-Yili 9-iyul, qazaqistan.
RFA/Oyghan

Ikki yildin buyan bashqa ottura asiya memliketlirige oxshashla korona wirusi wabasi sewebidin qazaqistandimu roza héyt we qurban héyt bayramlirining kolléktip mubareklesh cheklen'gen idi. Bu yil omumiy weziyet turaqliship, roza héytini erkin-azade ötküzüshke toluq ruxset qilindin. Halbuki, yéqindin buyan qazaqistanning almuta shehiridiki saqliqni saqlash idariliri xelqni korona wirusining yéngi wariyantlirining tarqiliwatqanliqidin agahlandurdi. Almuta shehiride bir qatar wirustin saqlinish chariliri yolgha qoyulup, héytni a'ile etrapida ötküzüsh, ammiwiy pa'aliyetlerdin bash tartish tewsiye qilindi.

Shu munasiwet bilen sheherde qurbanliq qilish üchün mexsus 13 jay ajritilip, qurbanliqni ahalilerge tarqitish ishliri bixeterlik charilirini saqlighan halda emelge ashuruldi.

Shundaq bolushigha qarimay, Uyghurlar zich olturaqlashqan, wirustin saqlinish chariliri toluq yolgha qoyulmighan bezi yéza we mehellilerde bu yilliq qurban héyt namizi kolléktip oquldi. Héyt namizidin kéyin adettiki naghra-sunay chélinip, ahaliler üch kün, yeni 9-iyuldin 11-iyulghiche bu yilliq qurban héytni qizghin mubarekleshti.

Biz bu toghriliq almuta wilayitining emgekchiqazaq nahiyesige qarashliq qoram yézisida turuwatqan péshqedem sha'ir ekrem sadirofni ziyaret qilduq. U qurban héyt munasiwiti bilen pütkül musulmanlarni tebriklidi we özining Uyghur diyaridiki baliliq chaghlirini eslep, mundaq dédi: “Biz kichik chaghda wetende, yeni men tughulghan we ösken yurtum ghuljaning toxuchiyüzi yézisida hemme ademler dégidek qurbanliq qilatti. Qurbanliq üch kün'ge sozulatti. Biz ushshaq balilar etigenliki 10 din bashlap kechqurun'ghiche héytlishattuq. Qurbanliq qilalmighanlarning öylirinimu mezin, imam, yaki qira'et qilidighan ademler jama'etni egeshtürüp qurban éshi pishqiche héytlap kirettuq. Héytlash bir ay boyiche dawamlishatti. Emma héyt üch kün bolatti.”

Ekrem sadirof ata-anisi bilen qazaqistan'gha köchüp chiqqandin kéyin, peqet qazaqistan musteqilliq alghandin kéyinla diniy en'enilerge erkinlik bérilgenlikini bildürdi. U özining hazirqi yurtida qurban héytning qandaq ötküzülgenlikini tepsiliy bayan qildi.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan almuta wilayitining Uyghur nahiyesi tashqarasu yézisining turghuni, xanim-qizlar aktipi gülminem toxtayéwa xanim mundaq dédi: “Memlikitimiz musteqilliq alghandin buyan nurghunlighan örp-adetlirimiz we xeyr-éhsan ishliri yolgha qoyulup, köp milletlik qazaqistan xelqining bir-birige bolghan hörmiti, méhri-muhebbiti téximu kücheydi. Bizning Uyghur nahiyesidimu qurbanliqlar qilinip, chonglarni yoqlash, yétim-yésirlargha mal soyup, gösh tarqitish ishliri yürgüzüldi. Bolupmu yashlirimiz axcha yighip, mal sétiwélip, qurbanliq bérishni adetke aylandurdi.”

Qurban héytini mubareklesh almuta shehirining Uyghurlar köp olturaqlashqan dostluq, zarya wostoka, sultanqorghan, gorniy gigant we sheherning sirttiki nahiyeliridimu daghdughiliq ötküzüldi.

Sultanqorghan mehelliside turidighan “Méktép” neshriyati Uyghur tehriratining bashliqi rexmetjan ghojamberdiyéf ependi ziyaritimizni qobul qilip, qurban héyti munasiwiti bilen özining illiq tileklirini izhar qildi.

Igilishimizche, sabiq sowét ittipaqi dewride qazaqistan ottura asiyadiki bashqa ittipaqdash jumhuriyetlerge oxshashla qazaqistandimu diniy en'eniler qattiq cheklen'gen idi, hetta musulmanlarning öz öyliride xupiyane namaz ötishimu hökümet tereptin kontrol qilinatti. Peqet 1991-yili sabiq sowét ittipaqi yimirilip, qazaqistan we bashqimu ottura asiya jumhuriyetliri musteqilliq alghandin kéyinla, hökümet teripidin diniy erkinlik heqqide mexsus qararlar, permanlar qobul qilindi. Hazir qazaqistandiki her bir mehelle yaki yézida dégüdek birdin, yaki ikkidin meschit-jameler qed kötürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.