Рошән аббас: уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиқни мусулманлар дунясиға давамлиқ билдүрүш керәк

Мухбиримиз җәвлан
2020-09-08
Share
rushen-abbas-amerika-korgezme.jpg Уйғур сиясий паалийәтчи рошән аббас ханим өзи биваситә күч чиқирип, вашингтон шәһиридики дөләтлик ахбарат кулубида өткүзгән рәсим көргәзмисидин көрүнүш. 2019-Йили 14-март.
RFA/Eziz

Йеқинда уйғур һәрикити тәшкилатиниң башлиқи рошән аббас ханим ислами һәмкарлиқ тәшкилати вә башқа мусулман дөләтләрни хитай билән пакистанниң уйғур мусулманлириға қиливатқан қилмишлириға диққәт қилишқа чақирди. У уйғур һәрикити тәшкилатиниң ютуб қанилида елан қилған видийосида уларға хитаб қилип: «дуня, болупму мусулманлар дуняси коммунист хитайниң уйғур мусулманлириға етник қирғинчилиқ йүргүзүватқанлиқини көрмәскә селиватиду» деди.

Рошән аббас ханимниң бу видийоси чоң хәвәрләртори(Big News Network.com) Вә муһакимә тори (devdiscourse.com) Қатарлиқ торларда «мусулманлар җәмийити уйғур мусулманлирини хитайниң зулумдин қоғдиши керәк» дегән темиларда елан қилинған.

У бу видийода уйғур мусулманлири учраватқан наһәқчилик вә зулумни ихчам, өткүр ибариләр билән чүшәндүргәндин кейин хәлқара җәмийәт, болупму мусулманлар җәмийитиниң бу мәсилигә сәл қараватқанлиқини баян қилип мундақ деди: «уйғурларниң арзу-тәләплири рәт қилинди, ишәнчсиз дәп қаралди. Һалбуки, хитай ислам етиқадини қариғуларчә етиқад дәп җакарлап, милйонлиған уйғурларни лагерларға солиди. Етиқадимиз чәкләнди, ички әзалиримиз оғриланди, чачлиримиз сетилди. Хәлқимиз етник қирғинчилиққа учриди. Уйғур болғанлиқи, мусулман болғанлиқи үчүнла хитай завутлирида қул қилинған уйғурлар силәргә ‹найк' маркилиқ аяғларни, ‹зара' маркилиқ кийимләрни, ‹келвин' маркилиқ һәмянларни ишләп бериватиду. «Әмди бундақ қирғинчилиқ йүз бәрмәйду» дейилгән қирғинчилиқ йүз бериватиду. Түрмә вә лагерларда дәһшәтлик қийин-қистақларға учраватқан уйғурларниң налә-пәрядиға, ата-анилиридин айриветилгән балиларниң йиға-зарисиға, җинсий хорлуққа учриған, туғмас қиливетилгән вә балиси чүшүрүветилгән аялларниң өксүп йиғлашлириға хәлқара җәмийәт, болупму бизниң мусулман қериндашлиримиз қулақ салмайватиду. Деңиз қолтуқи әллири хитайниң «бир бәлвағ бир йол» пиланидин келидиған мәнпәәтни дәп ирқий қирғинчилиққа сүкүт қиливатиду, әмма буниңдин нәп алидиған бирдинбир дөләт йәнила хитайдур. Хитай шәрқий түркистанда исламни қандақ йоқатмақчи болған болса ислам әллиридиму шундақ қилиду вә коммунизмниң динсизлиқ идийәсини тарқитиду».

Рошән аббас ханим пакистанниң уйғурлар мәсилиси тоғрулуқ хитайға һечнемә демигәнликини тәнқидләп мундақ деди: «пакистан хитай билән һәмкарлишиш бизгә пайдилиқ дәп әхмәқләрчә ишинип йүриду. Әмәлийәттә улар хитайниң мустәмликисигә айлинип қалай деди. Мәктәплиридә хитайчә өтүлиду, хитай әскәрлири пакистан кочилирида меңип йүриду. У йәрдә немә ишларниң болуватқини наһайити ениқ».

У сөзидә йәнә хитайниң беқиндисиға айлинип қалған ислам әллирини вә өз бурчини унтуп қалған ислами һәмкарлиқ тәшкилатини ойғинишқа чақирип мундақ деди: «хитай компартийиси ислам әллирини өзиниң қорчиқиға айландурмақта. Хитайниң һарам пули уларниң көзи, бурни вә қулақлирини етип қойди. Һалбуки бу әлләрдики хәлқ бизниң мусулман қериндашлиримиздур. Бу бизни наһайити азаблайду. Әгәр улар балдуррақ ойғанмиса, бизгә охшаш тәқдиргә дуч келиду. Ислами һәмкарлиқ тәшкилати һазир хитай тәрәптә туруп, хитайниң ирқий қирғинчилиқини қоллайдиған тәрәпкә өтти. Биз барлиқ мусулман үммәтни уйғурларни қутқузувелишқа, исламни хитайниң дүшмәнлики вә һуҗумидин қоғдашқа чақиримиз, мусулманларниң өз динини қоғдаш мәҗбурийити бар. Бүгүнки бу ирқий қирғинчилиқ пәқәт уйғурларғила әмәс, пүтүн инсанийәткә қаритилған қирғинчилиқтур, буни қәтий тохтитишимиз керәк. Мусулман қериндишиңлар болған уйғурлардин ваз кәчмәңлар, иманиңлар билән дәс туруңлар».

Ислами һәмкарлиқ тәшкилати 1969-йили қурулған тәшкилат болуп, 57 дөләт буниңға әза болған. Буниң ичидә 53 дөләт мусулманлар көп санлиқни тәшкил қилидиған дөләтләр болуп, 2018-йилиға кәлгәндә уларниң нопуси җәмий 1милярд 810 милйонға йәткән. Бу тәшкилатниң шоари «дунядики мусулманларниң ортақ авази болуш, уларниң һоқуқ-мәнпәәтини қоғдаш һәмдә дуняниң тинчлиқи вә инақлиқини илгири сүрүш» икән.

Рошән аббас ханим ғәрб әллириниң һазир уйғурлар учраватқан зулумдин асасән хәвәр тапқан болсиму, әрәб-ислам әллиридики мусулманларниң буниңдин техичә толуқ хәвәрдар әмәсликини, уйғур мусулманлири учраватқан ирқий қирғинчилиқни уларға билдүрүш вә тәкитләшниң муһимлиқини билдүрди. Униң қаришичә, уйғурлар учриған зулумни һәр түрлүк васитиләр арқилиқ аңлатқанда мусулманларниң хитайға болған һушярлиқини өстүргили болидикән, нәтиҗидә улар өзлириниң дөлитигә хитай таҗавузчилириға қарши туруш тоғрулуқ бесим қилалайдикән. Рошән аббас ханим уйғур һәрикити тәшкилатиниң юқириқидәк паалийәтләрни буниңдин кейинму давамлаштуридиғанлиқини, уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиқни хәлқараға, болупму мусулманлар дунясиға техиму кәң билдүрүш үчүн көпчиликниң бу паалийәткә актип аваз қошушини, җүмлидин мәзкур тәшкилатниң ютуб қанили (Campaign for Uyghurs) ға әза болушини үмид қилидиғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.