Roshen abbas: Uyghurlar uchrawatqan irqiy qirghinchiliqni musulmanlar dunyasigha dawamliq bildürüsh kérek

Muxbirimiz jewlan
2020-09-08
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur siyasiy pa'aliyetchi roshen abbas xanim özi biwasite küch chiqirip, washin'gton shehiridiki döletlik axbarat kulubida ötküzgen resim körgezmisidin körünüsh. 2019-Yili 14-mart.
Uyghur siyasiy pa'aliyetchi roshen abbas xanim özi biwasite küch chiqirip, washin'gton shehiridiki döletlik axbarat kulubida ötküzgen resim körgezmisidin körünüsh. 2019-Yili 14-mart.
RFA/Eziz

Yéqinda Uyghur herikiti teshkilatining bashliqi roshen abbas xanim islami hemkarliq teshkilati we bashqa musulman döletlerni xitay bilen pakistanning Uyghur musulmanlirigha qiliwatqan qilmishlirigha diqqet qilishqa chaqirdi. U Uyghur herikiti teshkilatining yutub qanilida élan qilghan widiyosida ulargha xitab qilip: "Dunya, bolupmu musulmanlar dunyasi kommunist xitayning Uyghur musulmanlirigha étnik qirghinchiliq yürgüzüwatqanliqini körmeske séliwatidu" dédi.

Roshen abbas xanimning bu widiyosi chong xewerlertori(Big News Network.com) We muhakime tori (devdiscourse.com) Qatarliq torlarda "Musulmanlar jem'iyiti Uyghur musulmanlirini xitayning zulumdin qoghdishi kérek" dégen témilarda élan qilin'ghan.

U bu widiyoda Uyghur musulmanliri uchrawatqan naheqchilik we zulumni ixcham, ötkür ibariler bilen chüshendürgendin kéyin xelq'ara jem'iyet, bolupmu musulmanlar jem'iyitining bu mesilige sel qarawatqanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Uyghurlarning arzu-telepliri ret qilindi, ishenchsiz dep qaraldi. Halbuki, xitay islam étiqadini qarighularche étiqad dep jakarlap, milyonlighan Uyghurlarni lagérlargha solidi. Étiqadimiz cheklendi, ichki ezalirimiz oghrilandi, chachlirimiz sétildi. Xelqimiz étnik qirghinchiliqqa uchridi. Uyghur bolghanliqi, musulman bolghanliqi üchünla xitay zawutlirida qul qilin'ghan Uyghurlar silerge 'nayk' markiliq ayaghlarni, 'zara' markiliq kiyimlerni, 'kélwin' markiliq hemyanlarni ishlep bériwatidu. "Emdi bundaq qirghinchiliq yüz bermeydu" déyilgen qirghinchiliq yüz bériwatidu. Türme we lagérlarda dehshetlik qiyin-qistaqlargha uchrawatqan Uyghurlarning nale-peryadigha, ata-aniliridin ayriwétilgen balilarning yigha-zarisigha, jinsiy xorluqqa uchrighan, tughmas qiliwétilgen we balisi chüshürüwétilgen ayallarning öksüp yighlashlirigha xelq'ara jem'iyet, bolupmu bizning musulman qérindashlirimiz qulaq salmaywatidu. Déngiz qoltuqi elliri xitayning "Bir belwagh bir yol" pilanidin kélidighan menpe'etni dep irqiy qirghinchiliqqa süküt qiliwatidu, emma buningdin nep alidighan birdinbir dölet yenila xitaydur. Xitay sherqiy türkistanda islamni qandaq yoqatmaqchi bolghan bolsa islam elliridimu shundaq qilidu we kommunizmning dinsizliq idiyesini tarqitidu".

Roshen abbas xanim pakistanning Uyghurlar mesilisi toghruluq xitaygha héchnéme démigenlikini tenqidlep mundaq dédi: "Pakistan xitay bilen hemkarlishish bizge paydiliq dep exmeqlerche ishinip yüridu. Emeliyette ular xitayning mustemlikisige aylinip qalay dédi. Mektepliride xitayche ötülidu, xitay eskerliri pakistan kochilirida méngip yüridu. U yerde néme ishlarning boluwatqini nahayiti éniq".

U sözide yene xitayning béqindisigha aylinip qalghan islam ellirini we öz burchini untup qalghan islami hemkarliq teshkilatini oyghinishqa chaqirip mundaq dédi: "Xitay kompartiyisi islam ellirini özining qorchiqigha aylandurmaqta. Xitayning haram puli ularning közi, burni we qulaqlirini étip qoydi. Halbuki bu ellerdiki xelq bizning musulman qérindashlirimizdur. Bu bizni nahayiti azablaydu. Eger ular baldurraq oyghanmisa, bizge oxshash teqdirge duch kélidu. Islami hemkarliq teshkilati hazir xitay terepte turup, xitayning irqiy qirghinchiliqini qollaydighan terepke ötti. Biz barliq musulman ümmetni Uyghurlarni qutquzuwélishqa, islamni xitayning düshmenliki we hujumidin qoghdashqa chaqirimiz, musulmanlarning öz dinini qoghdash mejburiyiti bar. Bügünki bu irqiy qirghinchiliq peqet Uyghurlarghila emes, pütün insaniyetke qaritilghan qirghinchiliqtur, buni qet'iy toxtitishimiz kérek. Musulman qérindishinglar bolghan Uyghurlardin waz kechmenglar, imaninglar bilen des turunglar".

Islami hemkarliq teshkilati 1969-yili qurulghan teshkilat bolup, 57 dölet buninggha eza bolghan. Buning ichide 53 dölet musulmanlar köp sanliqni teshkil qilidighan döletler bolup, 2018-yiligha kelgende ularning nopusi jem'iy 1milyard 810 milyon'gha yetken. Bu teshkilatning sho'ari "Dunyadiki musulmanlarning ortaq awazi bolush, ularning hoquq-menpe'etini qoghdash hemde dunyaning tinchliqi we inaqliqini ilgiri sürüsh" iken.

Roshen abbas xanim gherb ellirining hazir Uyghurlar uchrawatqan zulumdin asasen xewer tapqan bolsimu, ereb-islam elliridiki musulmanlarning buningdin téxiche toluq xewerdar emeslikini, Uyghur musulmanliri uchrawatqan irqiy qirghinchiliqni ulargha bildürüsh we tekitleshning muhimliqini bildürdi. Uning qarishiche, Uyghurlar uchrighan zulumni her türlük wasitiler arqiliq anglatqanda musulmanlarning xitaygha bolghan hushyarliqini östürgili bolidiken, netijide ular özlirining dölitige xitay tajawuzchilirigha qarshi turush toghruluq bésim qilalaydiken. Roshen abbas xanim Uyghur herikiti teshkilatining yuqiriqidek pa'aliyetlerni buningdin kéyinmu dawamlashturidighanliqini, Uyghurlar uchrawatqan irqiy qirghinchiliqni xelq'aragha, bolupmu musulmanlar dunyasigha téximu keng bildürüsh üchün köpchilikning bu pa'aliyetke aktip awaz qoshushini, jümlidin mezkur teshkilatning yutub qanili (Campaign for Uyghurs) gha eza bolushini ümid qilidighanliqini bildürdi.

Toluq bet