“Shinjang saqchi höjjetliri” xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalining asasiy témisigha aylandi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.08.31
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
“Shinjang saqchi höjjetliri” xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalining asasiy témisigha aylandi 24-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalidin körünüsh. 2022-Yili 30-awghust, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiye paytexti enqerening etimesqut rayonida dawamlishiwatqan 24-nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalida “Shinjang saqchi höjjetliri” xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalining asasiy témisigha aylandi.

Mezkur féstiwalda Uyghurlar mexsus “Sherqiy türkistan öyi” échip türk jama'etchilikige “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” ni anglatmaqta. Bu féstiwalgha türkiyedin 45 jem'iyet we wexpe qatnashqandin sirt ottura asiya türkiy jumhuriyetliri hem bashqa türkiy milletler mexsus bölüm échip özlirining medeniyet-sen'itini namayan qilmaqta. Uyghurlar bu qétim burunqi yillardikige oxshimaydighan shekilde nuqtiliq halda “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” ni bolupmu “Shinjang saqchi höjjetliri” diki süretlerni ésip, on minglighan ademge anglatmaqta.

24-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalidin körünüsh. 2022-Yili 30-awghust, türkiye.

10 Kün dawamlishidighan féstiwalda her küni axsham bir qanche wilayet bilen bir türkiy millet sehne élip özining sen'et nomurlirini körsetmekte.

30-Awghust axshamdiki pa'aliyet Uyghur muzikant amir qilich bilen ayali xeyrinisa ijat qilghan “Shanliq türkiye” namliq naxsha bilen bashlandi. Uyghur naxshichi abdulla köse Uyghur naxshilirini, istanbuldin kelgen Uyghur yashlar Uyghur samasi orunlidi. Axirida qolida kök bayraq bilen türk bayriqini lepilditip Uyghurlarni alqishlighan on minglighan kishige söz qilghan dunya Uyghur qurultiyi wekili xeyrulla efendigil ependi, türk xelqini “Sherqiy türkistan öyi” ni ékskursiye qilishqa chaqirip mundaq dédi: “Hörmetlik jan qérindashlirimiz xush kélipsiler, 24 yildin buyan bu pa'aliyette türk dunyasini bir yerge jem qilghan, sherqiy türkistanliqlarning derd-elemlirini anglitishimizgha meydan hazirlap bergen etimesqut rayonluq hökümet re'isi enwer demirel ependige rehmet éytimen. Hörmetlik türk qérindashlirim, sherqiy türkistan xelqi yoq bolush xewpige duchar bolmaqta. 2017-Yilidin tartip sherqiy türkistanliqlar jaza lagérida. Uyghurlarning öylirige xitaylar orunlashturulup, kichik balilar xitayning ichki rayonlirigha élip kétilmekte. Qisqisi Uyghurlar irqiy qirghinchiliqqa uchrimaqta. Eger bu heqte melumat élishni xalisanglar féstiwal meydanidiki ‛sherqiy türkistan öyi‚ni ékskursiye qilinglar”.

24-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalidin körünüsh. 2022-Yili 30-awghust, türkiye.

Arqidin 24 yildin buyan xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwali uyushturup kéliwatqan etimesqut rayonluq hökümetning re'isi enwer demirel ependi söz qilip mundaq dédi: “Nahayiti yaxshi kéche boldi. Türkiyening gümüshxana we samsun wilayiti bilen birlikte sherqiy türkistanliqlarmu sen'itini sehnige qoydi. Ulargha köp rehmet éytimen. Sherqiy türkistanliqlar izchil halda bizning féstiwalimizgha qatnishiwatidu. Bu féstiwalda yüz minglighan admge sherqiy türkistanning tarixi, medeniyiti we ularning éghir weziyitini anglitiwatidu. Bizmu ularning derd-elemlirige we qiyinchiliqlirigha ortaq boluwatimiz. Biz her da'im sherqiy türkistanliq qérindashlirimizning yénida ikenlikimizni qayta tekrarlimaqchimen. Ular üchün qolimizdin kelgenni qilimiz”.

Bulardin sirt Uyghurlar yene mezkur féstiwalda 24-qétim özlirining tarixi, medeniyet-sen'iti, Uyghurlar toghrisida türkiyede chiqiwatqan kitab we gézit-zhurnallar, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan bésimliri we qirghinchiliq siyasetliri, insan heqliri depsendichilikliri we her qaysi döletlerde élip bériliwatqan pa'aliyetliri eks ettürülgen süretlerni körgezme qildi.

24-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalidin körünüsh. 2022-Yili 30-awghust, türkiye.

Uzun yillardin béri izchil halda bu pa'aliyetke qatniship kéliwatqan türkiye radyo téléwiziye idarisining muxbiri mirkamil qeshqerli ependi, bu pa'aliyette köp sanda kishige jaza lagérliri, Uyghur irqiy qirghinchiliqining anglitilghanliqini, bu féstiwalning t r t awaz, benggütürk téléwiziye qanalliridin neq meydandin tarqatqanliqini, shunga ünümining nahayiti zor bolghanliqini bayan qildi.

Etimesqut, paytext enqerening bir rayoni bolup 8-ayning 21-künidin 31-künigiche dawamlishidighan bu féstiwalgha qirghizistan, ezerbeyjan, qazaqistan, özbékistan, türkmenistan, shimaliy siprus türk jumhuriyiti qatarliq döletlerning hemmisi ishtirak qilmaqta. Iraq türkmenlirige, girétsiyediki türklerge, qirim tatarlirigha wakaliten ularning teshkilatliri bu féstiwalgha qatnashmaqta. Bu türkiy milletler 10 kün boyiche öz tarixini, sen'itini, medeniyitini, örp-adetlirini pütün medeniyet bayliqlirini tonushturidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.