Д у қ рәиси долқун әйса: серикҗанниң тутқун қилиниши "пүтүнләй сиясий қарар"

Мухбиримиз ирадә
2019-03-11
Share
serikjan-bilashoghli-naghashbay-esmirza.jpg Серикҗан билашоғли әпәнди сот бинаси ичидә туюқсиз меңисигә қан чүшүп қаза қилған қазақ тор язғучиси нағашбай есмирза әпәнди вә йәнә бир сәпдиши билән. 2019-Йили март.
Sérikjan Bilash’oghli teminligen

10-Март йәкшәнбә күни, хитайдики лагерлар мәсилисини, болупму у лагерларда йетиватқан қазақларниң мәсилисини дуняға ашкарилаш үчүн паалийәт қилип, бу җәһәттә бәлгилик тәсир қозғиған қазақ паалийәтчи серикҗан билашниң "миллий өчмәнликни тәрғиб қилған" дегән гуман билән тутқун қилинғанлиқи һәққидә хәвәр тарқалди.

Фирансийә агентлиқи шу күни тарқатқан хәвиридин қариғанда, қазақистан дөләт бихәтәрлик идарисиниң алаһидә хадимлири йәкшәнбә саәт 1:00 ләрдә серикҗан билашни алмутада қолға алған вә уни кейин пайтәхт астанаға йөткигән.

Мәлум болушичә, шу күни бу алаһидә хадимлар йәнә серикҗан билашниң башчилиқидики "атаюрт пидаийлири" ниң ишханиси ичидики барлиқ материяллар, һөҗҗәтләр, компютерлар вә хитайниң зиянкәшликигә учриған қазақларниң бәргән язма гуваһлиқлирини елип кәткән. Серикҗан билашниң ханими ләйла адилҗанниң билдүрүшичә, бу хадимлар кетиштин бурун "атаюрт пидаийлири" ниң ишханисини рәсмий печәтлигән.

Серикҗанниң тутқун қилинғанлиқ хәвири иҗтимаий ахбарат васитилиридә вә бирләшмә агентлиқи, фирансийә агентлиқи, вашингтон почтиси гезити қатарлиқларда кәң хәвәр қилинип күчлүк инкас пәйда қилди.

Дуня уйғур қурултийиму серикҗан блашниң тутқун қилиниши вә униң лагерлардики қазақлар шуниңдәк йәнә уйғур вә башқа милләтләрниң тәқдиригә көңүл бөлүш паалийәтлириниң дәхли-тәрузға учришиға алаһидә диққәт қилған болуп. Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди бүгүн радийомизға қилған сөзидә серикҗанниң тутқун қилинишини пүтүнләй "сиясий қарар" дәп қарайдиғанлиқини ипадилиди.

Долқун әйса әпәнди сөзидә, серикҗан билашниң өзиниң пикир қилиш һоқуқидин пайдилинип туруп, хитай лагерлирида йетиватқан бир милйондин ошуқ уйғур вә қазақ қатарлиқ милләтләрниң дәрдини дуняға ашкарилиғанлиқини әскәртип: "қазақистан һөкүмитиниң қарари қазақистанниң өз қанунлириға вә хәлқаралиқ қанунларға хилап," деди.

Хитай һөкүмити 2017-йили башлиридин башлап 800 миңдин 2 милйонғичә уйғур, қазақ вә башқа түркий хәлқләрни җаза лагерлириға ташлиғандин бери, серикҗан билаш қазақистанда "атаюрт пидаийлири" дегән тәшкилатни қурған вә бу тәшкилат уйғур елидики лагерларға қамалған қазақларниң мәсилисигә җүмлидин лагер мәсилисигә диққәт тартишта зор рол ойниған. У бу җәрянда нурғун чәклимә вә тосуқларға дуч кәлгән иди.

Техи йеқинда, алмута шәһәрлик әдлийә башқармиси серикҗан билашни алмута шәһәрлик сот мәһкимисигә "қанунсиз тәшкилатқа башчи болуш" дегән җинайәт билән әрз қилған вә 12-вә 13-феврал күнлири ечилған сотта серикҗан 252 миң тәнгә, йәни алаһазәл 670 доллар җәриманә төләшкә буйрулған. Гәрчә серикҗан сотниң қарариға наразилиқ билдүрүп әрз сунған болсиму, 5-март күни ечилған қайта сотта сот йәнила серикҗан үстидики қарарини сақлап қалған иди.

Вәқәни йеқиндин көзитип келиватқан бир қисим көзәткүчиләр серикҗан билашқа қаритилған бу хил муамилә, униң қазақистан һөкүмитиниң хитай алдидики аҗизлиқини шундақла хитай һөкүмитиниң лагерларни қуруп, зор сандики аһалини солиғанлиқ қилмишлирини ашкарилиғанлиқи үчүн уни җимиқтурушқа урунушниң ипадиси дәп қаримақта.

Уйғур елидики лагердин қутулуп чиққан тунҗи шаһит вә нөвәттә түркийәдә панаһлиниватқан қазақистан пуқраси өмәр бекали әпәндиму бүгүн радийомизға қилған сөзидә хитай һөкүмитиниң бу мәсилидә қазақистанға қаттиқ иқтисадий вә дипломатик бесим ишләткән болуши мумкинликини билдүрди.

Серикҗанниң тутқун қилинип астанаға әп кетилгәнлик хәвири дуняниң һәрқайси җайлирида уйғур елидики лагерлар мәсилисини көзитип келиватқан көзәткүчиләрниң күчлүк диққитини қозғап, униң һөрлүккә чиқиши үчүн аммиви һәрикәтләр қозғалған бир пәйттә қазақистан соти уни өйидә нәзәрбәнткә елишни қарар қилди.

Бирләшмә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, 11-март дүшәнбә күни қазақистан соти уни өйидә нәзәрбәнткә елиш вә икки айдин кейин сотиға қайта қарап чиқиш һәққидә қарар чиқарған.

Биз бу һәқтә америкадики қазақистан әлчиханисиниң инкасини елишқа тиришқан болсақму, бир нәтиҗигә еришәлмидуқ.

Серикҗанниң нәзәрбәнд қилиниши вә "атаюрт" тәшкилатиниң тақилиш вәзийити хитай лагерлиридики уруқ-туғқанлирини сүрүштә қиливатқан қазақ дәвагәрләргә қандақ тәсири болидиғанлиқи диққәт қозғимақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт